Varsayılan Parşömen
Collection
Hayvanların Havassı
90 eser
Hayvanların HavassıBebr (Liger/Hazar/Sibirya Kaplanı)
Bebr (Liger / Sibirya Kaplanı) Külliyatı Bebr: Kaplana beñzer, ondan daha büyükçe ve pek yırtıcı bir canavar ki, Hindistan'da ve Afrika'da bulunur. Saldırdıgı z…
Ada Tavşanı, Oryctolagus cuniculus
Oryctolagus cuniculus (Ada Tavşanı): Tavşana benzer lakin ondan küçük bir orta cüsseli kedi kadar bir hayvandır. Eti çok fazla gıda verir. Ama eğer pek genç ise…
Bukalemun (Hırba)
Hırbâ (Bukalemun) [BUKALEMUN!] Hırbâ Bir çeşit kertenkeledir ki yüzünü güneşe döner, güneş ne tarafa dönerse o da o tarafa yönelir ve güneşin harareti sebebiyle…
Katır
Katır (Bagl / Ester / Birdûn) Bir kişiye kötülük/şekavet yapmak için katır veya eşek beynini yedirirlerse onun aklı eksik olur. Yürümekte yorulmamak için katır…
Çakal (İbni Âvâ / Şegâl)
Çakal (İbni Âvâ / Şegâl) Cinnete tutulana (mecnuna) çakal etini yedirirlerse aklı başına gelir. [Havâbi Risalesi fi't-Tıb] İbni âvâ: Çakaldır. Araplar ve Acemle…
Kırkayak - Çıyan
Kırkayak - Çıyan Sukülükanderyûn: "Vav"sız ve "nun"suz da okunur. Bazen "ye"ye ve "elif"e dönüşürler. Birincisine kartal pençesi(keffi'n-nesr) ve sırtlan pençes…
Kedi
Kedi ile ilgili çok ilgi çekici bazı detayları sadece PLATİN üyelere özel yaptık, etinin faydalarını en ayrıntılı bilgi içeren yeri de premium yaptık, kedileri…
Örümcek, Ankebut
Örümcek (Ankebût) Eğer örümceği bir parça beze bağlayıp şu pazısına bağlasalar sıtmayı defeder. [Hükemâ-yı Tertîb-i Muâlece] Mahiyeti Hakkında: Bilinen bir hayv…
Mutur (Harbor Porpoise / Phocoena phocoena)
Dülfîn (Yunus / Domuz Balığı) Dülfîn: Türkçede domuz balığı dedikleri balıktır. Yunanca isimdir. Ağzı ve burnunun yassılığı ve başı domuz başına ve burnuna benz…
Hamam Böceği,
🪳 Benât-ı Verdân, Murâbûd, Hamam Böceği, Başmakçı Böceği (Blatta) Eski hekimler hakikati bilirlerdi, o sebeple yok yumurtası rüzgar yoluyla taşınmıştır, sinek…
Ebâbîl ve Hümâ Kuşu
Ebâbîl ve Hümâ Kuşu Ebâbîl: Ayaksız bir kuştur. Bazı deliklerde ve yüksek yerlerde yuva eder. Farsçada pâlvâye derler. Ama Hayâtü'l-Hayevân sahibi bu kuş hümâ k…
Tarantula
Tarantula Ratyalâ: Örümcektendir. Karnı büyük ve ayakları kısadır. Sarı ile siyah arasındadır. Ağısı olur ve ısırdığı yeri şişirir. O, üçüncü derecede soğuk ve…
Sansar
Sansar (Delak / Ferâlbî) Delak: Sansar Türkçede; feralbi Arapçada. Bu hayvanın kürkünün tabiatı samur ve zerdava gibidir. Ama kürkünün sıcaklığı mutedildir, ill…
Saka Kuşu, Kanarya
Humre: Sakacık kuşudur. Başı kırmızıca olur. Serçe envâ'ındandur. Fârisîde sürh-sâr derler. Ve cümle hurde kuşlara Arabda asfûr demege bâ'is budur ki tabî'atlar…
Sakankur (Scincus scincus)
Sakankur: Kum kertenkelesidir(Sakankur balıgıdur) Türkçede; mahi-yi sakankur Farsçada; cerdabadibles Süryanicede; sakankuryu Rumcada; iskankur Yunancada; harkaf…
Sümüklü Böcek ve Kabuklular (Halezûn)
Sümüklü Böcek ve Kabuklular (Halezûn) Bir böcektir ki meralarda olur, eti mideye ve kuduz köpek daladığı cerahata faydalıdır. Kamus'ta dahi bu minval üzere tasr…
Semender Kertenkelesi (Salamandra)
(Salamandra salamandra) Salamendera Semenderdir. Eğer dövüp uyuzlara ve çıbanlara vursalar fayda ede, eğer zeytinyağı ile iyice pişmiş (müherra) pişirip bala ka…
Ördek
Ördek ve Ördek Eti (İvezz / Bat) Ördek: Eğer ördeğin iç yağını felce(falice) sürseler, fayda ede. Ördeğin ve tavuğun yağını gevşek/güçsüz vücutlu(süst endam) ki…
Sâfir, İshak Kuşu
Safr, Sâfir, İshak Kuşu, Baykuş Cinsi (Safr / Sâfir) Safr: Safir dahi derler ve Türkçe ishak kuşu dahi derler. Ayağından bazı ağaçlara ve bazı duvarlara asılıp…
Dil Balığı, Musa Balığı / Soleidae
Dil Balığı, Musa Balığı / Soleidae Musa ve Yuşa balığı(Hût-ı Mûsâ ve Yûşa'): Hazreti Musa dediği balıktır derler. Ama Hayatü'l-Hayevan sahibi bu balığın uzunu b…
Yılan Balığı, Su Yılanı / Anguilloidei
🐍 Yılan Balığı, Su Yılanı / Anguilloidei (Mâr-mâhî / مارماهي) Mar-mahi: O, su yılanlarıdır. Ve Hekim Davut diyarında ingilis demekle meşhurdur. Bir balıktır ki…
Deniz Çıyanı / Ateş Solucanı (Hermodice carunculata)
🐛 Deniz Çıyanı / Ateş Solucanı (Hermodice carunculata) Skolofendiriya salasa: Deniz kırk dört ayaklısı derler. Rumca dahi deniz hayvanı demektir. Eğer zeytinya…
Zürafa
🦒 Zürafa Zürafa: Zurnapa dedikleri hayvandır ki boynu uzun ve ön ayakları uzun olur. Farsçada buna eşter-gav-peleng derler ve künyesi Ebu İsa derler. Eti gayet…
Kurt
🐺 Kurt (Wolf / Zi'b) Kurt gözünü taşıyanı uçuk(epilepsi) tutmaya. [İbda'i'l-A'raz] Sara(Sar'a,epilepsi); eğer kurt gözü taşısalar bu marazdan emin olalar. Eğer…
Horoz
🐓 Horoz Eğer horozun karnındaki taş ki bakla kadar olur, bir kap içinde yıkasalar o suyu gussalı kimseye içirseler, gussası gide. [Mir Salih B. Havabin - Risâl…
Baykuş
Baykuş ölünce bir gözü açık kalır ve bir gözü kapanık kalır kim suya bırakılınca bir gözü batar bir gözü batmaz, o batmayanı adam götürse hergiz uyumaya ve o ba…
Azaye (egzotik keler)
Uma inornata / Uromastyx spp. Mahiyeti Hakkında: Semm-i ebras (geko) gibi bir hayvandır lakin azayenin rengi yeşil, hareketi yavaş, renkleri muhtelif olur. Ve b…
Vaşak (Lynx)
Vaşak (Lynx) Diğer: Vaşak kürkü gayette kızdırır ve cinsel güce fayda eder, böbrek ve arka zahmetlerine faydalıdır, daima giyen basur zahmetinden emin ola. [Mir…
Hayvanların Boynuzları
🔹 KARN (BOYNUZ) Mahiyeti Hakkında: Maruftur, boynuz manasınadır. Baş Organları Hakkında: Geyik ve keçi boynuzlarının yanığı kuvvetle dişleri temizler/parlatır,…
Papağan
🦜 PAPAĞAN (Dudu Kuşu) Metinleri Meşhur kuştur. İnsan gibi söyler. Hayatü'l-Hayvan'da Kemaleddin Dümeyri der ki, papağan kuşunun tabii ömrü yüz elli yıldır eğer…
Sincap
Sincap Sincap: Sincap kürküdür ki samurdan sıcaklığı aşağıdır ve dengeli kürktür. Sıcak mizaçlı kişilere ve yiğitlere ve şarap içen adamlara münasip ve muvafıkt…
Bal Arısı
Zenbur, bal arısı, honey bee Zenbur: Kovan arısıdır. Nun babında bal arısı(nahl) diye zikrolunur. Nahl: Bal arısıdır. Farsçada zenbur derler, Rumlar fika derler…
Karınca ve Karınca Yağı
Karınca ve Karınca Yağı Karınca(Neml): İbni Baytar ve İhtiyarat ve Teyaduk ve Şerif ve Temimi sözleri üzere eğer büyük siyah karıncanın yüz tanesini toplayıp al…
At
At / Feres / Hayl Buğday Buğday ve undur. Ata yedirmeyeler. Gayetle zarar eder. [İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat] Hisân: Erkek attır. Hayl: Attır. fer…
Mükkâ Kuşu
Büyük ihtimalle: Çöl Koşarı (Greater Hoopoe-Lark / Alaemon alaudipes) Mükkâ Bird (Mükkâ Kuşu) Mükkâ: Mükke derler ve sakr-ı mükke dahi derler bir kuştur. Ama sö…
Bok Böceği
Bok Böceği (Cüʿal, Hunfesâ, Hanâfis) Adı geçen(Mezkûr) bok böcegi(cu'al) her ne zaman gül rayihası ve gayrı güzel(tayyibe) rayiha koklasa helak olur. Helak sonr…
Bozbakkal Kuşu / Bağırtlak (Katât)
Bozbakkal Kuşu / Bağırtlak (Katât) Katât: Mahiyeti Hakkında: Maruftur. Tabiatı Hakkında: Harareti zayıf ve kuruluğu kavidir. Fiilleri ve Hassaları: Sevda tevlüt…
Deniz Akrebi (Scorpaena / İskorpit)
Deniz Akrebi (Scorpaena / İskorpit): Akreb-i bahriyyü'l-meşûk: Akreb-i bahrî: Diken balığı Türkçede; deniz akrebi Türkçede; iskôrpiyôz Rumcada. Buna diken balığ…
Çaylak ve Kartal
Çaylak ve Kartal Hıdât: Dölengeç ve bazılarında çaylak kuşudur. Filaha sahibi ve Acayibü'l-Mahlukat sahibi Muhammed Kazvini sözü üzere hıdâet kuşu kartal(ukâb)…
Tekir Balığı
Tekir Balığı Tekir balığı ki ufacık ve kırmızı balıktır gayet bedelsizdir, zira bütün balığın ne kadar övülen şartları var ise bütünü ondan bulunur. Ve hususa d…
Hayvanların HavassıKaknüs Kuşu (Phoenix)
Kaknüs Kuşu (Phoenix) Kûknus: Kûkûnus derler bir kuştur. Burnunu alıp bazı zihgir ve bıçak sapları ederler bir muteber kuş burnudur. Ve bu kuş çifti ile cem olu…
Kuzgun (Gudâf)
Kuzgun (Gudâf) 🦅 Gudâf: Kuzgun kuşudur. Bunun eti gayet berktir, sıcak ve kurudur. Eğer dereotu(torak otu) suyuyla pişirip yeseler suyu ve eti kasık yellerini(…
Tavus Kuşu
Tavus Kuşu Yirmi beş yıl yaşar ve 2 yıl olmayınca yumurtlamaz. [Ahmet Şeyhzade - Tabibnâme] Tavus(Tâvus): Eğer bunun etini yağıyla kavurma gibi edip ve suyunu i…
Cırcır böceği / Ağustos Böceği
Ağustos Böceği (صرصر - Sarsar / Cırcır böceği) - Gryllidae / Cicadidae Mahiyeti Hakkında: Maruftur, ona cedacid derler, ağustos böceğidir. Baş Organları Hakkınd…
Deniz Atı
Deniz Atı (Feresü’l-Bahr) - Hippocampus Feresü’l-bahr: Deniz aygırcığı derler. Elsiz, ayaksız bir hayvandır, burnu uzun, gözleri büyük, kuyruğu uzun ve bütün gö…
Deniz Taşemeni / Cülkâ (Petromyzon marinus)
Deniz Taşemeni / Cülkâ (Petromyzon marinus) Cülkâ: Hayatü'l-Hayevan sahibi sözü üzere yılanla balık birleşip ondan hasıl olur bir balıktır. Bunun asla kanı olma…
Fil
Fil / Elephant Ziblü’l-fîl: Fil dışkısıdır. Farsçada sergîn-i pîl derler. Bunu avratlar yün ile kendilerinde götürse hamile olmayalar. Ve eski sıtmalara dahi fa…
Bülbül (Luscinia megarhynchos)
Bülbül (Luscinia megarhynchos) Eğer bülbülün tüyünü veya başını üzerinde götürse, uykusu gide. [Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb] Ve eğer bülbülün tüyünü…
Tesbih Böceği
Tesbih Böceği (Benâtü'ş-şîh / Hımâr-ı kabbân / Hedbe) Karada yaşayan kabuklulardan (Isopoda takımı) Armadillidium vulgare (Pillbug/Woodlouse) türüdür. Hımâr-ı k…
Tâtîkus (Haziran Böceği / Ağustos Böceği)
Tâtîkus (Haziran Böceği / Ağustos Böceği) Mahiyeti Hakkında: Tstafîtun hakim zanneder ki tâtîkus bir hayvandır ki çekirge miktarındadır, zeytin ağacında olur, e…
Ateş böceği
Ateş böceği Hubâhib: Şeyh Davud'un sözü tîbûb derler, büyük sinek gibi ışık verir bir hayvandır. Şam'da sirâcü'l-kutrub derler. Zira o, adam gibi bir köktür, da…
Su Aygırı (Feresü'l-Mâ / Feresü'n-Nîl)
Su Aygırı (Feresü'l-Mâ / Feresü'n-Nîl) Feresü’l-mâ': Birinci iklimde Nube vilayetinde olur, feresü’n-nîl derler, Nil'de çıkar bir hayvandır. Farsçada esbü’n-nîl…
Porsuk
Porsuk (Meles Meles) Zebzeb: Şu an nakiye demekle bilinir. Bir hayvandır ki kediden(sinnevrden) büyüktür, köpek hacminde olur. Ve tüyü çok olur, yüzü çizgilidir…
Vâk (Gece Balıkçılı / Nycticorax nycticorax)
Vâk (Gece Balıkçılı / Nycticorax nycticorax) Vâk: O güvercin hacminde olur. Başında kıllar vardır. Şiddetli beyazdır. Ve başı gayetle siyah ve tüyü beyazdır. Ve…
Verel - Varanus griseus
Verel (Varanus griseus / Dev Kertenkele) Mahiyeti: Keler(vezega) şekillerinde olanların en büyüğü olur. Nüsha-i sultaniyyede der ki: Verel su hayvanıdır, keler(…
Şebbût / Şebbuta Balığı
Şebbût / Şebbuta Balığı Arabibarbus grypus Şebbûta: Bir balıktır, Türkçe altın balığı derler. Bazı lügatte kalkan balığı derler; ama sahrâyef ve Farsçada şebbût…
Targuludis (Çingene Kuşu / Fikfik Kuşu)
Targuludis (Çingene Kuşu / Fikfik Kuşu) Safrâgûn: Çingene kuşu derler, alaca kuştur. Kuyruğu daima bunun dahi fikfik kuşu gibi hareket eder, ama bunun alacası s…
Ağaçkakan Kuşu
Ağaçkakan Kuşu (Sâkıbüʼş-şecer) Sâkıbüʼş-şecer: Ağaçdelen, ağaçkakan derler bir kuştur. Farsçada dıraht-sünb derler. Bedeni temizledikten sonra bu kuşun etini a…
Efsanevi Kuşlar ve Hayvanlar
Efsanevi Kuşlar ve Hayvanlar (Rukh / Semendel) Ruhh: Çin ceziresinde olur bir büyük kuştur. Büyüklüğü katı ziyadedir derler. Hatta gemiciler derler ki bu kuşun…
Su Sığırı - Camış (Bubalus bubalis)
Su Sığırı (Camus / Câmûs) Dahi o beden için su sığırı başında bir kurt çıkar. O kurdu alıp her kim başında götürürse uyku uyumaya. [Havabi - Risâle fi't-Tıb] Câ…
Tavşan
Tavşan (Erneb-i Berrî) Kara Tavşanı(Erneb-i berri): Kuru yer tavşanıdır. Büryan etseler hastalıktan başı titreyen kişi başını yese fayda ede. Ne zaman küçük çoc…
Martı
Zurayk (Martı) Martı(Zurayk): Hem karada ve hem sularda olur kuşlardandır. Galiba martı dedikleridir, eti çirkin ve yaramaz kokandır ama muhkemdir, sinirli ve l…
Gavvas - Phalacrocorax carbo (Karabatak Kuşu)
Gavvas - Phalacrocorax carbo (Karabatak Kuşu) Karabatak(Gavvas): Karabatak dedikleri kuştur. Mısır ehli buna gatas derler. Denizden ve ırmaklardan dalıp balık a…
Köstebek ve Spalax türleri (Kör Fare)
Huld / Hald - Köstebek ve Spalax türleri (Kör Fare) Köstebek(Huld): Kör sıçan ve gözsüz sıçan ve köstebek sıçanı derler. Bazı gözsüz köpek derler ve körsü dahi…
Deve
Deve (Cemel) Deve, eğer devenin derisini şaraba(süciye) katıp içe anında sarhoş ola. Aklı gide. Devenin koltuğu altından tüy ala kimin niyetine ateşe bıraka aşı…
Toy Kuşu (Hubara / Chlamydotis)
Toy Kuşu (Hubara / Chlamydotis) Eğer toyun yüreğini bir beze bağlayıp gayet uykusu olan adamın boynuna bağlasalar, uyumaz ola. [Mir Salih B. Havabin - Risâle fi…
Çakal
Çakal (İbni Ava / Şegal) Dahi mecnuna çakal etini yedirseler aklı başına gele. [Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb] Çakal(İbni avâ): Çakaldır. Arap'ta ve Ac…
Mürekkep Balığı
Mürekkep Balığı, Kalamar (Sîbiyâ) Mürekkep balığı(Sîbiyâ): Mürekkep balığıdır Türkçe. Mürekkep balığı iki nevi olur. Bir nevine Rumlar ve Yunanlılar kalamar der…
Toygargiller
Toygargiller (Kunbure / Turgay) Mahiyeti: Malumdur. Gıda Azaları: Sindirilip(İstimra) ve hazmolunsa gıdası çok(kesire) olur lakin hazmı yavaştır(batidir). [İbni…
Arı Kuşu
Arı Kuşu (Şakarrâk) Arı Kuşu(Şakarrak): Hemmaz karga derler ve bazıları arı kuşu derler ve firrik kuşu dahi derler ve bazı yerlerde bu kuşa boyun burandır dedil…
Sülügen
Sülügen (Sülyen, Esrunc, Sirinc) “Esrünc” sülügendir. Mahiyeti: Onun kuvveti malabathruma yakındır, belki onun kuvvetinden dahi kavidir. Tabiatı: Soğuk ve kurud…
Solucan
Solucan, Toprak Solucanı (Harâtîn, Em'âü'l-Arz) Mahiyeti: Bir nevi kurttur ki kırmızı olur ve yuvası toprak altı olur. Tabiatı: Müellifin takdiri üzere onun sıc…
Balıkçılgiller / Ardeidae
Balıkçılgiller / Ardeidae (Mâlik-i Hazîn) Ardea cinerea (Gri Balıkçıl) ve benzeri balıkçıl kuşlar. Balıkçıl: Buna tesmiye olundu. O sebepledir ki suya gayette h…
Kuğu Kuşu
Kuğu Kuşu Kuk ve Kuki: Kuğu kuşudur, su kenarlarında olur ak kuştur. Şirvan taraflarında kuh derler, mesela kuhistan derler. Bazı yerler vardır, su kenarıdır ha…
Gergedan ve Gergedan Boynuzu
Gergedan Boynuzu Gergedan boynuzu: Gergedan boynuzudur. Muhammed Temimi kavli üzere bu hayvanı bazıları deniz hayvanı ve bazıları kara hayvanıdır derler. Vakıad…
Dağ Sığırı (Va'al / Ibex)
Dağ Sığırı (Va'al / Ibex) Vaal: O dağ sığırı dedikleri hayvandır. Mandadan küçük olur. Birinci derecede sıcaktır ve üçüncü derecede kurudur. Eti yoğun kıvamlı/k…
Leylek Kuşu
Falırgus: Leylek kuşudur Türkçe; laklak Arapça; mülazec Farsça; ebu harih Irak ehli; arana Irak ehli; korbu tüm Frankçada; mafri putari Rumca. Leylek kuşunun ya…
Bağırtlak Kuşu (Pteroclidae)
Kata: Bağırtlak kuşu derler. Serçeden büyük olur, başı üstünde tüyü vardır. Bunun bir türüne kıl kuyruk derler Türkçe; seng-har Farsça; isferud Farsça; katana S…
Tahtakurusu
Tahtakurusu (Cimex) Füsafis: Tahta bitidir Türkçe; bakim İbranice. Tahta bitinin tabiatı sıcaktır. İbni Sina sözü üzere şarapla yahut sirke ile içseler boğazdan…
Deniz Anası
Fercü'l-Bahr ve Riyetü'l-Bahr (Deniz Anası, Deniz Öykeni) Fercü’l-bahr: Deniz amı derler, deryada olur, sümük gibi bir nesnedir. Sıcak nikrise ve sıcak şişlere…
Karatavuk
Karatavuk (Şahrûr) Turdus merula Karatavuk (Şahrûr) Şahrur: Serçelerin bir nevidir. İlla bu siyah ve boynu uzundur. O bir kuştur ki uyumlu olduğu ve sesi güzel…
Sırtlan
Sırtlan (Zabuʿ / Anduk Kurdu) Katı sıcaktır, yel tutan kişilere ve soğuk hastalıklı insanlara uygundur, yemeğe aşısı(faydası) var. Ve onu sirkeyle veyahut ekşi…
Fesâfis (Öpücük Böceği / Tahtakurusu - Triatominae / Cimex)
Fesâfis (Öpücük Böceği / Tahtakurusu - Triatominae / Cimex)** Mahiyeti: Kene gibi yani keneye benzer bir hayvandır, Şam’da maruftur, sedirlerde olur ve benzer k…
Yaban Arısı / Eşek Arısı (Zenâbir / Zerârîc)
Yaban Arısı / Eşek Arısı (Zenâbir / Zerârîc)** Zerarir: Banbul kurdudur derler Türkçe, bu kurda lügat ashabı züruce dahi demişler Arapça; ruyanşa Süryanice; kan…
Akbaba ve Bütün akbaba çeşitleri
Akbaba ve Bütün akbaba çeşitleri (Rehame, Neophron percnopterus) Mahiyeti: Bilinen hayvandır. Baş Azaları: Onun ödü yarım baş ağrısı olan tarafın zıt tarafında…
Torpil Balığı (Ra'ade, Torpedo)
Torpil Balığı (Ra'ade, Torpedo) Mahiyeti: Uyuşturan balığa itlak olunur. Baş Azaları: Denildi ki torpil balığı yarım baş ağrısı olanın başına vaz olunsa yarım b…
Kumru, Üveyik Kuşu
Kumru, Üveyik Kuşu (Streptopelia turtur, Şifnin) Şifnin-i berri: Kızılca üveyik derler. Güvercin yavrusu yerine istimal olunur, ama bazıları turgay derler. Arap…
Kulağakaçan Böceği (Ukruban)
Kulağakaçan Böceği (Ukruban) Ukruban: Kuyruğu iki çatal bir böcektir. Ekseri insan kulağına girer diye havf(korkmak) ederler ve taze üzüm arasında dahi bulunur.…
Maymun
Maymun (Kırad) Kırad: Maymundur. Eğer maymunun dişini götürseler uyku galebe etmeye ve gece korkmayalar. Ve Hayatü’l-Hayevan sahibi kavli üzere maymun etini yes…
Gök kuzgunlar Şakrak شقراق Coracias Gökkuzgunlar
Gök kuzgunlar Şakrak شقراق Coracias Gökkuzgunlar Şakrak: Güvercin gibi bir kuştur, beyaz ile gök arasındadır. Nisan'ın evvellerinde Şam diyarına varır ve yazın…