Çakal (İbni Âvâ / Şegâl)

Cinnete tutulana (mecnuna) çakal etini yedirirlerse aklı başına gelir.
[Havâbi Risalesi fi't-Tıb]

İbni âvâ: Çakaldır. Araplar ve Acemler şegâl derler. "Şın" bölümünde anlatılacaktır.
Şagâl: Çakal dedikleri hayvandır. Farsçada da şagâl derler. Rumcada alepû ve Frenkçede ... derler. Bu hayvan âdeti gereği tilki gibi kurnaz (haramzâde) bir hayvandır. Bağlara girse üzümü yiyip bir sürü de zarar verir ve keçe pabucu çalar. Tavuğa son derece aşıktır, nerede tavuk görse iradesi kalmaz. Eğer çakal su kuşunu avlamak isterse, kendini otluğa iyice sarıp su kenarına ve su içine bırakılan otluklar gibi görünür; içinde çakal gizlenip de zavallı kuş gelip otluğun üzerine çıkınca anında su kuşunu tutup yer. Eğer çakal dilini bir topluluğun arasına bırakırlarsa aralarında düşmanlık meydana gelir. Eğer bunun ödünden yarım dirhem kadar alıp sıcak suyla art arda üç gün içerlerse dalağa faydalıdır. Bunun eti aybaşında tutan sar'aya son derece iyi gelir ve ciğerinden bir miskal alınması bütün sar'a çeşitlerine faydalıdır. Eğer iliğini boraks(bûrak) ile karıştırıp alaca(baras) hastalığına sürerlerse kurtarır. Sağ gözünü üzerinde taşıyanlar Hayâtü’l-Hayevân'ın sözüne göre göz değmesinden güvende olurlar, denenmiştir.
[Nizamü'l-Edviye]