Ateş böceği

Hubâhib: Şeyh Davud'un sözü tîbûb derler, büyük sinek gibi ışık verir bir hayvandır. Şam'da sirâcü'l-kutrub derler. Zira o, adam gibi bir köktür, dahi gece ışık verir.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]

Habâhib: O, taybûstur. Ve Şam'da sirâcü'l-kutrub derler. Ve o, bir hayvandır, büyük sinek şeklindedir, iki kanadı olur ve gece uçtukta çerağ gibi nur verir. O, sıcak ve kurudur. Ne zaman ki kurutsalar ve başını atıp hıltît ile içseler (böbrekte mesanede vs. olan) taşları ezer. Ve bu tecrübe edilmiştir. Ve eğer isfidaç ile sarısabıra karıştırsalar ve basurlara sürseler düşürür. Ve onun ağılığı kantarite (zerârîhe) yakındır. Bir danıktan ziyade kullanılmaz. Ve layık budur ki onu zeytinyağı ile ıslah edeler.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Hubâhib: Ateşli böcektir ki gece ile uçarken ateş gibi görünür. Sarımtırak, toz renginde bir böcektir. İki kanadı vardır. Uçar, nitekim malumdur; halk taybûse derler. Tabiatı ısıtıcı ve keskindir. Eğer bir tanesini gül yağı ile muhkem ezip kulak içine damlatsalar irinini kurutur. Eğer bakır kap içine koyup kurutsalar, ondan sonra bir tanesinin başını giderip gövdesini ıslatılmış hıltîtin on iki miskal miktarı ile kavukta ve böbrekte taşı olana içirseler, üç gün böyle etseler ziyade fayda eyleye. Bu babda gayrı nesne ona beraber olmaya. Ama bu böcek kantarit dedikleri zehirli böcekten dahi yaramazdır. Üç tanesi adamı katleder. Bazıları demişler hassasındandır; eğer şîr-i rûgan yağı içine koyup onunla yüzü ve gözü yağlasalar halk içinde şirin olup seveler ve yanlarında muradı ne ise reva ola. Bu böcekten içenlere, yani ondan yedirseler ilacı, kantarit dedikleri zehirli böceği içenlere ilaç olunduğu gibidir. Soğutmasını ve rutubet vermesini ziyade edeler.
[Hasan B. Abdurrahman - Tercüme-i Mâ-Lâ Yesa‘u’t-Tabîbe Cehluhu]