Hayvanların Havassı
Leylek Kuşu
Serbest metin
Falırgus: Leylek kuşudur Türkçe; laklak Arapça; mülazec Farsça; ebu harih Irak ehli; arana Irak ehli; korbu tüm Frankçada; mafri putari Rumca. Leylek kuşunun yavrusunu boğazlayıp cüzamlının bedenine sürseler faydalıdır. Eğer beyninden bir danık kadarını tavşan beyniyle ateşte eritirlerse ve yedirirlerse her kim yer ise muhabbeti zail ola. Eğer leylek kemiğini götürseler hüznü zail ede, eğer aşkı dahi varsa gide. Sağ gözünü götüren uyumaz, sol gözünü götüren uyur. Eğer gözlerini götürseler suya gark olmaya, ekseri seyyahlar götürürler. Eğer yumurtasını kara boyalara kosalar kılları siyah eder. Laklak: Leylek kuşudur. Fe babında falırgus diye zikrolunmuştur. [Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Laklak: Bir meşhur kuştur. Şam ve Hint etrafında yavrular. Galibi siyaha maildir. Üçüncünün ahirinde sıcak ve kurudur. Felce ve yüz felcine ve şehvet zayıflığına ve uyuşukluğa ve yoğun kıvamlı/kalın(galiz) yellere ve cüzama faydalıdır. Ve yumurtasının faydası azamdır. Ve tersi eserleri yıkar/temizler(cila eder) sürmek ile ve ödü gözde olan perdeyi zail eder göze çekmek ile. Ve derler ki onun kanı öldürücü zehirdir. Ve eti yaramazdır. Sıcak mizaçlılara zararı vardır. Şırlağan yağı islah edicisidir.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Laklak: Türkçede leylek dedikleri bilinen büyük kuştur ki yaylaya ve kışlağa gidip gelir. Kışlaktan bahar evvellerinde gelir. Gah olur yuvasında kalıp başka yere gitmez ama gitmemek az vaki olur. Leylek dikenlerden ve gayrıdan büyük ve derin yuva yapar ta ki yavrularını yılanlar incitmeye. Tabiatı ziyade sıcak ve kuru hayvandır. Yılanları yutar ona zarar etmez. Etinde bir miktar çirkin rayiha vardır. Zira yılanlar ve sair ufak canavarlar yer ama eti cüzam olanlara ve zehirli canavarlar sokmuş kimselere faydalıdır. Bazıları derler tersi saçları boyar ve yüzde ve bedende olan alaca ve lekelere sürseler yıkar/temizler(cila eder). Gözünde perdesi olana ödü ile sürme gibi çekseler gidere. Eti, mizaçları soğuk olanlarda cimaya yardım eder. Eti, felç marazı olanların gıdalarındandır. Derler ki kanı katledicidir lakin sirke ile alacaya ve sedefe sürseler gidere. Yemek için yavruları yeğdir büyüklerinden. Islahı budur ki sirke ve kereviz ve bol kişniş ile pişirip sonrasında tatlı zeytinyağı ile veyahut badem yağı ile kavurup yiyeler ve üzerine şarap içmeyeler. [Hasan B. Abdurrahman - Tercüme-i Mâ-Lâ Yesa‘u’t-Tabîbe Cehluhu]
Laklak: Bir meşhur kuştur. Şam ve Hint etrafında yavrular. Galibi siyaha maildir. Üçüncünün ahirinde sıcak ve kurudur. Felce ve yüz felcine ve şehvet zayıflığına ve uyuşukluğa ve yoğun kıvamlı/kalın(galiz) yellere ve cüzama faydalıdır. Ve yumurtasının faydası azamdır. Ve tersi eserleri yıkar/temizler(cila eder) sürmek ile ve ödü gözde olan perdeyi zail eder göze çekmek ile. Ve derler ki onun kanı öldürücü zehirdir. Ve eti yaramazdır. Sıcak mizaçlılara zararı vardır. Şırlağan yağı islah edicisidir.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Laklak: Türkçede leylek dedikleri bilinen büyük kuştur ki yaylaya ve kışlağa gidip gelir. Kışlaktan bahar evvellerinde gelir. Gah olur yuvasında kalıp başka yere gitmez ama gitmemek az vaki olur. Leylek dikenlerden ve gayrıdan büyük ve derin yuva yapar ta ki yavrularını yılanlar incitmeye. Tabiatı ziyade sıcak ve kuru hayvandır. Yılanları yutar ona zarar etmez. Etinde bir miktar çirkin rayiha vardır. Zira yılanlar ve sair ufak canavarlar yer ama eti cüzam olanlara ve zehirli canavarlar sokmuş kimselere faydalıdır. Bazıları derler tersi saçları boyar ve yüzde ve bedende olan alaca ve lekelere sürseler yıkar/temizler(cila eder). Gözünde perdesi olana ödü ile sürme gibi çekseler gidere. Eti, mizaçları soğuk olanlarda cimaya yardım eder. Eti, felç marazı olanların gıdalarındandır. Derler ki kanı katledicidir lakin sirke ile alacaya ve sedefe sürseler gidere. Yemek için yavruları yeğdir büyüklerinden. Islahı budur ki sirke ve kereviz ve bol kişniş ile pişirip sonrasında tatlı zeytinyağı ile veyahut badem yağı ile kavurup yiyeler ve üzerine şarap içmeyeler. [Hasan B. Abdurrahman - Tercüme-i Mâ-Lâ Yesa‘u’t-Tabîbe Cehluhu]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Leylek Kuşu
Fâlirgûs: Leylek kuşıdur Türkî; laklak ʿArabî; mülâzec Fârisî; ebû harîh ehl-i ʿIrâk; ʿarʿana ehl-i ʿIrâk; kôrbû cümle Efrencî; mâfrî pûtârî Rûmî. Leylek kuşınun yavrusını bogazlayup cüzâmun bedenine sürseler müfîddür. Eger beynisinden bir dânk kadarını tavşan beynisiyle âteşde eridseler ve yedürseler her kim yer ise muhabbeti zâʾil ola. Eger leylek kemügini götürseler gussayı zâʾil ede, eger ʿaşkı dahı varısa gide. Sag gözini götüren uyumaz, sol gözin götüren uyur. Eger gözlerini götürseler suya gark olmaya, ekser seyyâhlar götürürler. Eger yumurdasını kara boyalara kosalar kılları siyâh eder.
Laklak: Leylek kuşıdur. Fe bâbında fâlargûs deyü zikr olınmışdur.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Fâlirgûs: Leylek kuşıdur Türkî; laklak ʿArabî; mülâzec Fârisî; ebû harîh ehl-i ʿIrâk; ʿarʿana ehl-i ʿIrâk; kôrbû cümle Efrencî; mâfrî pûtârî Rûmî. Leylek kuşınun yavrusını bogazlayup cüzâmun bedenine sürseler müfîddür. Eger beynisinden bir dânk kadarını tavşan beynisiyle âteşde eridseler ve yedürseler her kim yer ise muhabbeti zâʾil ola. Eger leylek kemügini götürseler gussayı zâʾil ede, eger ʿaşkı dahı varısa gide. Sag gözini götüren uyumaz, sol gözin götüren uyur. Eger gözlerini götürseler suya gark olmaya, ekser seyyâhlar götürürler. Eger yumurdasını kara boyalara kosalar kılları siyâh eder.
Laklak: Leylek kuşıdur. Fe bâbında fâlargûs deyü zikr olınmışdur.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.
