Ördek ve Ördek Eti (İvezz / Bat)
Ördek: Eğer ördeğin iç yağını felce(falice) sürseler, fayda ede. Ördeğin ve tavuğun yağını gevşek/güçsüz vücutlu(süst endam) kişilere sürüp ovmak hoştur. ... Hem Ördek ve hem tavuk yağını gevşek/güçsüz olan vücutlulara(süst olan endamlara) sürseler defede.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb / Hukemâ-yı Tertîb-i Mu'âlece]
Şahmü’l-ivezz : Ördek yağıdır. Saçkırana(Da'ü's-sa'lebe) faydalıdır ve yüzde ve dudaklarda olan yarıklara gayet faydalıdır. ... Ördek gıdası azdır zira hazmı güçtür, eti ama ziyade sıcaktır.
[Ahmet Şeyhzâde - Tabîbnâme]
Su kuşu(Anas). Tabiatı sıcaktır. Fazlalık rutubeti(Rutubet-i fazliyesi) ziyadedir. Geç hazmolur ve yağı saçkırana(da'ü's-sa'lebe) ve zatülcenbe yakı(tıla) olunsa faydalıdır ve dili yense(ekl olunsa) damlaması son bulur(taktir bula).
[Lehçetü'l-Lügat]
Sıcak ve yaştır belli bilgin su kuşu
Onu çok yiyince semirir kişi
Hassası şudur ki şehvet artırır
Geç hazmolur midede durur
Hem sinirlere ziyanı var çok(delim)
İçince yıllanmış şarap olur selim.
[Tutmacı - Tabiatnâme]
... Ördek eti çok gıdalıdır(kesirü'l-gıdadır), ama tavuk eti iyiliğinde değildir
[Şerh-i Mûcez fi't-Tıbb]
Ördek ve Kaz
Dahi sıcak ve yaştır ördek ve kaz
Bunlar cılız(lagar) olan cesetlere faydalı
Veli olur ziyade balgam hıltı
Fesadını gülbeşeker oldu defeden(dafi')
[Nazmu't Tabâyi]

Ördek(İvezz) Ördektir. Bunda fazlalık rutubeti(rutubet-i fazliyye) vardır. Gayet sıcaktır. Geç hazmolur. Kaz etinden hafiftir(yeynidir). Gıdalılığı iyidir.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]




Kaz ve Ördek Mahiyeti Hakkında: Kuşlardan bir nevi kuştur. Tabiatı Hakkında: Sıcaktır, ehli olan kuşların cümlesinden sıcaktır. Bazıları dediler ki ördek, mizacı soğukluk üzere olanları ısıtır ve sıcak mizaçlılara sıtma icap eder. Fiilleri ve Özellikleri Hakkında: Ağrıları sakinde ördek yağının faydası azim olur ve bedenin derinliğinde ve umkunda olan ağrıları ve sızıyı sakin eder. Kuş yağlarının cümlesinden ördek yağı efdal olur. Ve eti yelleri kırıcıdır, yelleri dağıtır. Ve kursağının gıdalılığı ziyade olur. Süs Hakkında: İç yağı rengi safi eder ve eti cılız olanları semirtir, semirticidir-kilo aldırıcıdır. Göğüs Organları Hakkında: Sesi safi eder. Beslenme Organları Hakkında: Midede eti ağır ve yavaş olur hususen kazın eti mideye ziyade ağır olur ve bunların diğer azalarına nispet ile kanatları daha hafiftir. Ve bu kuşların etleri hazmolunduktan sonra gıdalılığı cümleten kuşların etlerinin gıdalılığından ziyade olur. Boşaltım Organları Hakkında: Cinsel münasebeti ziyade eder ve meniyi çoğaltır.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Ördek: Ördek kuşu Türkçede; murg-ı abi Farsçada; har-bat Arapçada; vazyi. Tabiatı sıcak ve rutubetlidir. Gerçi adamı semirtir, ama bedeni yoğun kıvamlı-kalın fazlalıklar ile doldurur. Evla budur ki bunu boğazlamazdan evvel bir miktar kireci boğazından masura ile üfüreler, ondan sonra boğazlayalar ve sıcak otlar ile pişireler. Eğer büryan ederler ise zeytinyağıyla etmek efdaldir zira mideye ağırlık verir. Ve suda olan ördek sıtma getirir. Bu ikisi dahi ağırdır, ama midede hazmoldukta çok gıda verir ve cinsel münasebet şehvetini tahrik eder. Ve yumurtasının sarısı kulunca ve yellere ve baş dönmesine faydalıdır, beyazı değildir. ... Kılkuyruk: Kılkuyruk derler bir büyük ördektir. Elif babında ördek diye nevileri zikrolundu. Huşensar Farsça ismidir. Huşnisar dahi derler.
[Sakizlik İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Ördek: Ördek. Bir kuştur tavuk kadarınca. Çoğunluğu beyazdır. Ve gök olanı iyisidir. Ve o, suda olur. Derler ki onun aslı Hint'tendir. Ve onun çoğunluğu su yakınlarında yumurtlar. Ve o, sıcaktır ikincide veya üçüncüde ve kurudur evvelkide, yahut rutubetlidir. Adamı semiz eder gayetle. Ve bedeni ve böbrekleri safi eder ve çok kan tevellüt eder. Ve onun iç yağı tüm iç yağlarından iyidir. Ve tecrübe edilmiştir bademcik şişmesi/iltihabına(hınaka) ve meme şişlerine ve pek olan şeylere bakla unu ile ve öksürüğe faydalıdır içmekle ve onun eti tuz ile sidik damlamasını keser üstüne komakla. Ve onun tüyünün külü sıraca hastalığını çözer/eritir ve tersi, çili cila eder ve ciğeri çarpıntıyı keser. Ve o, baş ağrısını getirir. Ve hazmetmeyi yavaş eder ve tez bozulur ve yeller tevellüt eder. Sirke, baharatlar, zencefil onun düzelticisidir. Ve sonra sirkencübin içeler. Ve onun yumurtası gevşek/güçsüz olan kimseye ve göğüs boşluğuna, mürsafi ile ve sakız ile faydalıdır. Ve kehribar ile kanı keser. Ve bağırsak buruntusunu ve öksürüğü keser. Ve eğer sedef otu ve zeytinyağı ile pişireler ve küçük çocuklara içirseler tez söyletir lakin yürümeyi geciktirir, yani eğlendirir. O sebepten ki damarları çözer/eritir. Ve yumurtasının kabuğu, inci ve şeker ile ve nişadır ile gözde olan beyazı cila eder.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]