Hayvanların Havassı
Cırcır böceği / Ağustos Böceği
Serbest metin
Ağustos Böceği (صرصر - Sarsar / Cırcır böceği) - Gryllidae / Cicadidae
Mahiyeti Hakkında: Maruftur, ona cedacid derler, ağustos böceğidir.
Baş Organları Hakkında: Zeytinyağında pişirilip ezilse ve daha sonra yine pişirilip suyu ağrıyan kulağa(üzün-i mütevecciaya) damlatılsa İbn Maseveyh’in görüşü üzere o kulağın ağrısını ve atmasını teskin eder.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb Cilt 2]
Zîz: Gece avaz eden çekirge nevidir. Bazıları ocak çekirgesidir demişler, ama sahih oldur ki Musa böceği derler, yazın öter. Buna sarsar derler.
Sarsar: Gece öter, çekirge gibidir. Gece çekirgesidir. Zîr dahi derler. Bazıları buna Musa böceği derler. Ağaçlarda kırk gün çağırır derler, ama o nevi böcek değildir. İbni Baytar başmakçı böceğidir demiş, ona gül kızları(benât-ı verdân) diye zikrolunmuştur. İhtiyarat sahibi bu gece öten çekirgedir, Şiraz'da cervasek derler, eğer bunu büryan edip kulunç için bir danesini biber ile yeseler faydalıdır ve kurusu dahi idrar zorluğuna(usr-ı bevle) faydalıdır. Bu böceğe Farsça lügat sahipleri cerz demişlerdir.
Kelîklerûn: Tere nevidir.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Sarsar: Bir hayvandır, sinekten büyüktür, gölgeye meyyaldir, sesi şiddetlidir, hususa karanlıkta ve evlerde sakin olur. O, sıcak ve kurudur ikincide. Eğer kurutup ve adedince biber ile ezip içeler kuluncu ve yoğun kıvamlı/kalın(galiz) yelleri zail eder. Ve eğer zeytinyağında kaynatıp ve kulağa damlatsalar sağırlığı açar. Ve demişler ki eğer kamışa koyup ve bir kimsenin haberi yok iken yastığı altına koysalar o kimseye uyku gelmez.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Sırsır: Avam halkın kullanımı üzere bu lafızla meşhurdur ama (Türkçede çırlayık derler) lügatte zarare zikrolunur. Evlerde ve deliklerde sakin olur küçük çekirgedir ki gecelerde, hususan karanlıklarda ses ve avazlar sakin oldukta çok çağırır maruf çekirgedir, tecrübe olunmuştur. Eğer onu zeytinyağı içinde pişirip ağrısı olan kulağa damlatsalar ağrıyı sakin eyleye, hususan eğer yalnız ellerini ve ayaklarını böyle etseler ziyade fayda eyleye. Bazıları demişler eğer iki veyahut üç danesini bir kamış içine koyup ve başı pekiştirilip yastık altına koysalar o yastıkta yatan kimse uyumaya. Eğer bu çekirgeyi kebap edip yeseler kavukta olan ağrılara fayda eyleye. Eğer kurutup kulunca müptela olup ilacından aciz gelmiş kimseye kuluncu sakin olup ağrısı sakin olmuşken ondan içirseler fayda eyleye. Üç daneden on daneye içirirler. Hastanın ve marazın kuvvetine göre ne kadar dane çekirge olursa o kadar dane biber katıp ve dövüp sıcak su veyahut şarap veyahut bal veyahut şekerden olan cüllab içeler, filhal iyi ede.
[Tercüme-i Mâ-Lâ Yesa‘u’t-Tabîbe Cehluhu]
Mahiyeti Hakkında: Maruftur, ona cedacid derler, ağustos böceğidir.
Baş Organları Hakkında: Zeytinyağında pişirilip ezilse ve daha sonra yine pişirilip suyu ağrıyan kulağa(üzün-i mütevecciaya) damlatılsa İbn Maseveyh’in görüşü üzere o kulağın ağrısını ve atmasını teskin eder.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb Cilt 2]
Zîz: Gece avaz eden çekirge nevidir. Bazıları ocak çekirgesidir demişler, ama sahih oldur ki Musa böceği derler, yazın öter. Buna sarsar derler.
Sarsar: Gece öter, çekirge gibidir. Gece çekirgesidir. Zîr dahi derler. Bazıları buna Musa böceği derler. Ağaçlarda kırk gün çağırır derler, ama o nevi böcek değildir. İbni Baytar başmakçı böceğidir demiş, ona gül kızları(benât-ı verdân) diye zikrolunmuştur. İhtiyarat sahibi bu gece öten çekirgedir, Şiraz'da cervasek derler, eğer bunu büryan edip kulunç için bir danesini biber ile yeseler faydalıdır ve kurusu dahi idrar zorluğuna(usr-ı bevle) faydalıdır. Bu böceğe Farsça lügat sahipleri cerz demişlerdir.
Kelîklerûn: Tere nevidir.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Sarsar: Bir hayvandır, sinekten büyüktür, gölgeye meyyaldir, sesi şiddetlidir, hususa karanlıkta ve evlerde sakin olur. O, sıcak ve kurudur ikincide. Eğer kurutup ve adedince biber ile ezip içeler kuluncu ve yoğun kıvamlı/kalın(galiz) yelleri zail eder. Ve eğer zeytinyağında kaynatıp ve kulağa damlatsalar sağırlığı açar. Ve demişler ki eğer kamışa koyup ve bir kimsenin haberi yok iken yastığı altına koysalar o kimseye uyku gelmez.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Sırsır: Avam halkın kullanımı üzere bu lafızla meşhurdur ama (Türkçede çırlayık derler) lügatte zarare zikrolunur. Evlerde ve deliklerde sakin olur küçük çekirgedir ki gecelerde, hususan karanlıklarda ses ve avazlar sakin oldukta çok çağırır maruf çekirgedir, tecrübe olunmuştur. Eğer onu zeytinyağı içinde pişirip ağrısı olan kulağa damlatsalar ağrıyı sakin eyleye, hususan eğer yalnız ellerini ve ayaklarını böyle etseler ziyade fayda eyleye. Bazıları demişler eğer iki veyahut üç danesini bir kamış içine koyup ve başı pekiştirilip yastık altına koysalar o yastıkta yatan kimse uyumaya. Eğer bu çekirgeyi kebap edip yeseler kavukta olan ağrılara fayda eyleye. Eğer kurutup kulunca müptela olup ilacından aciz gelmiş kimseye kuluncu sakin olup ağrısı sakin olmuşken ondan içirseler fayda eyleye. Üç daneden on daneye içirirler. Hastanın ve marazın kuvvetine göre ne kadar dane çekirge olursa o kadar dane biber katıp ve dövüp sıcak su veyahut şarap veyahut bal veyahut şekerden olan cüllab içeler, filhal iyi ede.
[Tercüme-i Mâ-Lâ Yesa‘u’t-Tabîbe Cehluhu]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Ağustos Böceği (صرصر - Sarsar / Cırcır böceği) - Gryllidae / Cicadidae
Mahiyeti Hakkında: Maruftur, ona cedacid derler, ağustos böceğidir. Baş Organları Hakkında: Zeytinyağında pişirilip ezilse ve daha sonra yine pişirilip suyu ağrıyan kulağa(üzün-i mütevecciaya) damlatılsa İbn Maseveyh’in görüşü üzere o kulağın ağrısını ve atmasını teskin eder. [İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb Cilt 2]
Mahiyeti Hakkında: Maruftur, ona cedacid derler, ağustos böceğidir. Baş Organları Hakkında: Zeytinyağında pişirilip ezilse ve daha sonra yine pişirilip suyu ağrıyan kulağa(üzün-i mütevecciaya) damlatılsa İbn Maseveyh’in görüşü üzere o kulağın ağrısını ve atmasını teskin eder. [İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb Cilt 2]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.
