Kaknüs Kuşu (Phoenix)
Kûknus: Kûkûnus derler bir kuştur. Burnunu alıp bazı zihgir ve bıçak sapları ederler bir muteber kuş burnudur. Ve bu kuş çifti ile cem olup bol otu cem edip sonra burunlarını birbirine sürtmekle(hakk etmekle) ateş peyda olup kendilerini yakarlar, sonra küllerinin üzerine yağmur yağıp o külden bir kurtcağız peyda olup sonra o kurdun kanadı bitip giderek kûknus olur. Acayibü'l-Mahlukat sahibi faydasını yazmamış.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Ferîdüddîn-i Attar’ın Mantıku't-Tayr adlı eserinde şu şekilde anlatılmaktadır: Vatanı Hindistan olan Kaknüs’ün güzellikte eşi benzeri yoktur. Neye benzeyen uzun ve kuvvetli gagasında yüze yakın delik vardır. Her delikten farklı bir ses çıkar ve çıkan her ses, başka bir nağmenin ifadesidir. Kaknüs öttüğü zaman, diğer bütün kuşlar susar. Onun sesinin güzelliği hepsinin aklını başından alır. Ömrü bin yıla yakın olan Kaknüs’e öleceği vakit hissettirilir. Kuş, ölüm vakti yaklaştığında topladığı çalı çırpının ortasına geçer ve çeşitli nağmelerle feryada başlar. Gagasındaki her delikten ruhunun bir tarafına ait farklı bir nağme çıkar. Ölüm korkusundan hazan yaprağı gibi titrer. Yakıcı feryatlar, adeta gönüllerden kan damlatır. Kaknüs nihayet bir nefeslik ömrü kaldığı an kanatlarını şiddetle çırpar ve kanatlarından çıkan kıvılcımla alev alır. Çıkan ateş, kuşun çevresindeki çalı çırpıyı da tutuşturur ve nihayetinde kuş tamamıyla yanar. Hiç ateş kalmadığı bir anda Kaknüs’ün külünden başka bir Kaknüs yaratılır.
[Ferîdüddîn-i Attar - Mantıku't-Tayr]