🐓 Horoz

Eğer horozun karnındaki taş ki bakla kadar olur, bir kap içinde yıkasalar o suyu gussalı kimseye içirseler, gussası gide.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]
İmdi her kim horoz karnındaki taşı buldukta yıkayıp ve o suyu içseler gussa ve kasavetini defede.
[Hukemâ-yı Tertîb-i Mu'âlece]
Horoz taşı(Hacerü’d-dîk): Horoz karnında bulunan taştır. Bakla kadar ya bakladan küçük olur. Eğer suya bıraksalar o suyu içseler gayet susuzluğun ve nefsin gussasını ve teşvişini(derdini tasasını ve stresini takıntısını vesvesesini vs.) giderir. Horoz husyesi(Husyetü’d-dîk): Horoz husyesidir. Akça değirmice daneler olur. Kiraz çekirdeği gibi olur. Yoğun kıvamlı/kalın(Galiz) yelleri dağıtır. Eğer yakı etseler, katı şişlere vursalar begayet fayda ede. Eğer buçuk dirhemini anason suyuyla içseler geri bu faydayı ede.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]
Horoz taşı: Bir taştır ki tavuğun karnında tevellüt eder. Ve bir kavilde, horozun karnında olur, demişler. O, beyaz ve yumuşak olur. Sıcaktır ikinci derecede ve kurudur evvelkide. Eğer onu ezip içseler iç organ ağrısını(haşâyı) ezer ve vesveseyi zail eder.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Horoz, Türkçede bednus derler, Arapçada dik derler. Bunun eti sıcak ve kurudur Hipokrat'ın sözü üzere. Ve çorbası titremeye ve eklemlere faydalıdır, hususen dere otuyla kaynatıp suyundan içeler ve besfayic ile karıştıra. Horoz çorbası nefes darlığı illetine faydalıdır, eğer besfayic ile dahi karıştıralar ve dere otuyla bile pişirseler balgam ishal eder ve tutucu/büzücü devalar ile bağırsak sıyrıntısı ve ishale faydalıdır. Ve katı sinir derisini (kursağını) kurutup ve ezip ve nöbet şekeri katıp toz ilaç eyleseler mide ağrılarına müfittir.
[Hazerfan Hüseyin Efendi - Tuhfetül Eribin Nafia Lir-Ruhani Vet-Tabib]
Horoz husyesi(Husa’d-dîk): Horoz husyeleri demektir. Murat, yusyuvarlak ve beyaz bir danedir, büyük kiraz danesine benzer. Tabiatı ikinci derecede sıcak ve kurudur. Yoğun kıvamlı/kalın yelleri eritici/çözücüdür, ziyade cila verir. Sevdavi katı şişlere yakı etseler ziyade fayda eyleye. Şerbet miktarı bir dirhem miktarına dektir. Anason ile içeler.
[İbnü’l-Kütbî - Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]

Horoz yağı beş dirhem hamam içinde içseler baş titrediğini gidere. Eğer horozun kursağının iç yüzünde olan deriyi kurutsalar dahi dövseler, midesi ağrıyan kişiye içirseler fayda ede. Eğer piliç suyuyla pişirseler çorbasını içseler hasta mizaç olan kişiye fayda ede ve dahi midesi kızaran kişiye fayda eder.
[Kitab-ı Tıbb]