Bülbül (Luscinia megarhynchos)
Eğer bülbülün tüyünü veya başını üzerinde götürse, uykusu gide.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]

Ve eğer bülbülün tüyünü dahi götürseler uyumaya.
[Hükemâyı Tertîb-i Muâlece]

Bülbül: Hoş sesli bir kuştur, bilinendir.
Hezâr: Hoş sesli bir kuştur. Bülbül ve andelip dahi derler. Mâ-Lâ Yesi' sözü üzere sıcak ve kurudur ve kavi ısıtması vardır. Sıcak mizaca muvafık değildir, ama cinsel gücü tahrik eder, hususan yumurtası dahi faydalıdır. Bunun dışkısı göz kapaklarında biten kıllara faydalıdır.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]

Bülbül: Güzel şekilli bir kuştur. Ve rengi yeşil ile siyaha meyyaldir ve baş yakınında beyazı vardır. Ve hoş seslidir ve insanla tez ülfet eder. Ve sesi iyi olduğu için beslerler. Ve bazı kimseler zannederler ki o ziyade ülfet eylediğinden sesi neşeden raksa girer. Ve o, sıcak ve kurudur üçüncüde. Şehveti kuvvetlendirir. Hususan onun yumurtası ve beyini ve tersi çil marazını safi eder. Ve kılı düşürür ve tüyünün külü yaraları bitirir. Onun kanı saf eder ve sesi iyi eder eğer sıcak iken içseler.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Bülbül: Meşhur ve bilinen kuştur. Rengi yeşil ile siyaha meyyal, başı yanında beyazı vardır, küçük serçedir. Şekli ve sesi güzeldir. Sesinden ötürü evlerde beslerler. Tabiatı ziyade sıcak ve kurudur. Yemesi ziyade sıcak eder. Sıcak mizaçlı kimselere yaramazdır. Cimayı ziyade tahrik eder, hususan yumurtası bu babda ziyadedir. Ama dışkısı yani necesi ziyade yapışkandır. Göz kapaklarında fazla biten kıla iyidir. Cila vermesi ziyadedir ve tutuculuğu/büzücülüğü(kâbızluğu) dahi vardır. Yüze yakı etseler cila edip rengi güzel eyleye. Eğer avrat fitil veya lavman yoluyla götürse karnından oğlanı düşüre.
Nuğar: Arapça isimdir. Serçe olan usfûr onun isimlerindendir. Ama Kamus sahibi rahimehullahu teala bülbüldür diye tasrih eder. Sahih olanı dahi budur. Zira nağr lügatte çağırmak manasınadır. Bu sıfat bülbülde, serçede değildir. Bazıları demişler serçeden bir türlüsüdür ki ona ebû temrûn derler, ziyade küçüktür. Tabiatı sıcak ve kurudur. Yemesi su yollarında olan taşları ufaklar ve idrarı akıtır.
[Tercüme-i Mâ-Lâ Yesa‘u’t-Tabîbe Cehluhu]