Hayvanların Havassı
Tahtakurusu
Serbest metin
Tahtakurusu (Cimex) Füsafis: Tahta bitidir Türkçe; bakim İbranice. Tahta bitinin tabiatı sıcaktır. İbni Sina sözü üzere şarapla yahut sirke ile içseler boğazdan sülüğü çıkarır. Eğer avrat koklasa rahim boğulmasına fayda verir. Dioskorides sözü üzere eğer bunu ezip zeker deliğine kosalar idrar zorluğuna faydalıdır ve yedi danesini bakla içine kosalar dörtte bir sıtmasına nöbetten evvel verseler fayda eder. Ve yalnız yedi danesini Huneyn sözü üzere engerek ve yılanlar ısırdığına yedirseler fayda eder. Ve daima tahta biti koklayan adamda verem marazı olmaz derler. Ama tahta biti yeseler mideye zarar eder ve bulantı getirir, illa turunç şarabı yahut limon şarabı islah eder. Bunun şerbet miktarı yarım dirhemdir. Bazı kimselerin midesi sert olur kusamazlar, bundan içseler anında kusturur. [Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Bakk: O isim sivrisinek dediklerine vaki olur. Ve bu yanlıştır. Sahih olan odur ki o, tahta biti dedikleri hayvandır. Ve o, kızıldır. Ve başı siyah ve dört ayağı vardır. Ve hareketi seridir. Sıcak ve rutubetli mekanlarda hasıl olur. Ve onun çokluğu yazın olur ve hasırlarda ve ağaçlarda olur. O, sıcaktır ve kurudur ikincide. Ve yaramaz rayihası vardır. Eğer rayihasına devamlılık eyleseler baş ağrısını açar ve rahmi boğulmasından beri eder. Ve eğer onun yanmışını bal ile yalayalar eski öksürüğü zail eder. Ne zaman ki diri iken yutalar sidiği tutulanı açar ve sıtmayı keser. Ve onun yedisini yutmak ile yedi gün baklanın deliğinde, sıtmanın nöbetinden dörtte bir sıtmasını keser. Ve bu, denenmiştir. Ve onu zeker deliğinden üfürmekle sidiği bağlı olanı açar ve testiyi ezer. Ve onda zehirlilik vardır. Zira ısırdığı yerleri şişirir. Limon suyu ile yağ onun islah edicisidir. Ve ne zaman zırnık ve nişadır ve sığırın iç yağı ile döveler ve birkaç gün bir yeri onunla tütsüleyeler tahta bitinin üremesini meneder. Ve bu, denenmiştir. [Davud-u Antaki - El Tezkire]
Bakk: O isim sivrisinek dediklerine vaki olur. Ve bu yanlıştır. Sahih olan odur ki o, tahta biti dedikleri hayvandır. Ve o, kızıldır. Ve başı siyah ve dört ayağı vardır. Ve hareketi seridir. Sıcak ve rutubetli mekanlarda hasıl olur. Ve onun çokluğu yazın olur ve hasırlarda ve ağaçlarda olur. O, sıcaktır ve kurudur ikincide. Ve yaramaz rayihası vardır. Eğer rayihasına devamlılık eyleseler baş ağrısını açar ve rahmi boğulmasından beri eder. Ve eğer onun yanmışını bal ile yalayalar eski öksürüğü zail eder. Ne zaman ki diri iken yutalar sidiği tutulanı açar ve sıtmayı keser. Ve onun yedisini yutmak ile yedi gün baklanın deliğinde, sıtmanın nöbetinden dörtte bir sıtmasını keser. Ve bu, denenmiştir. Ve onu zeker deliğinden üfürmekle sidiği bağlı olanı açar ve testiyi ezer. Ve onda zehirlilik vardır. Zira ısırdığı yerleri şişirir. Limon suyu ile yağ onun islah edicisidir. Ve ne zaman zırnık ve nişadır ve sığırın iç yağı ile döveler ve birkaç gün bir yeri onunla tütsüleyeler tahta bitinin üremesini meneder. Ve bu, denenmiştir. [Davud-u Antaki - El Tezkire]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Tahtakurusu (Cimex)
Füsâfis: Tahta bitidür Türkî; elsînec Fârisî; füsâfisâ Süryânî; kôzîdî Rûmî; kîfârsîyec Yûnânî; kôrbû Rûmî; cemîce Lâtîn; vânezn Mâcar, Nemse; çençe İspânya; pûnesû Fırânca; bâkîm ʿİbrî. Tahta bitün tabîʿatı hârdur. İbni Sînâ kavli üzere şarâbla yâhûd sirke ile içseler bogazdan sülügi çıkarur. Eger ʿavrat koksa ihtinâk-ı rahme fâʾide verür. Dîskûrîdûs kavli üzere eger bunı sahk edüp zeker delügine kosalar ʿusr-ı bevle müfîddür ve yedi dânesin bakla içine kosalar rubʿ isitmesine nevbetden evvel verseler fâʾide eder. Ve yalınuz yedi dânesini Huneyn kavli üzere engerek ve yılanlar ısırdugına yedürseler fâʾide eder. Ve dâʾim tahta biti koklayan âdemde verem marazı olmaz derler. Ammâ tahta biti yeseler miʿdeye zarar eder ve gaseyân getürür, illâ tûrunc şarâbı yâhûd limôn şarâbı ıslâh eder. Bunun mikdâr-ı şerbeti yarım dirhemdür. Baʿzı kimesnelerün miʿdesi berk olur kusamazlar, bundan içseler fi’l-hâl kusdurur.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Füsâfis: Tahta bitidür Türkî; elsînec Fârisî; füsâfisâ Süryânî; kôzîdî Rûmî; kîfârsîyec Yûnânî; kôrbû Rûmî; cemîce Lâtîn; vânezn Mâcar, Nemse; çençe İspânya; pûnesû Fırânca; bâkîm ʿİbrî. Tahta bitün tabîʿatı hârdur. İbni Sînâ kavli üzere şarâbla yâhûd sirke ile içseler bogazdan sülügi çıkarur. Eger ʿavrat koksa ihtinâk-ı rahme fâʾide verür. Dîskûrîdûs kavli üzere eger bunı sahk edüp zeker delügine kosalar ʿusr-ı bevle müfîddür ve yedi dânesin bakla içine kosalar rubʿ isitmesine nevbetden evvel verseler fâʾide eder. Ve yalınuz yedi dânesini Huneyn kavli üzere engerek ve yılanlar ısırdugına yedürseler fâʾide eder. Ve dâʾim tahta biti koklayan âdemde verem marazı olmaz derler. Ammâ tahta biti yeseler miʿdeye zarar eder ve gaseyân getürür, illâ tûrunc şarâbı yâhûd limôn şarâbı ıslâh eder. Bunun mikdâr-ı şerbeti yarım dirhemdür. Baʿzı kimesnelerün miʿdesi berk olur kusamazlar, bundan içseler fi’l-hâl kusdurur.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.
