Lu'ûklar
Luuk; Koyu kıvamlı şurup, yalanacak ilaç, macun gibi ama içerisinde ot gibi şeyler olmayan şurup kıvamlı ilaçlar için kullanılır. Örneğin sadece uçucu yağların bala karıştırılması ile elde edilecek şey luuktur, o uçucu yağların alındığı bitkilerin dövülmüş tozunu da ekleyeceksek adı macundur. Bazı durumlarda tarçın karanfil vs. gibi eczaların katılması luuklarda emredilebilir, bu durumda o eczaların döverek(günümüzde blenderdan geçirdikten sonra), elekten geçirilerek en ince tozlarının eklenmesi, yani kısacası her halükarda macun değil yalanacak ilaç edilmesi gerekmektedir. Çok dövmenin eczanın kuvvetini gidereceğini bildirdikleri için nacizane tavsiyemiz evde blenderdan geçirip süzgeç ile elekten geçirme işlemini taklit etmektir. Zira marketten alınan tarçın gibi tozlar güçlü makineler ile çok çok daha fazla dövülmüş olduğu için kuvvetleri eksiktir.


Luuklar
Luuk(Lu'ûk): Karıştırma demektir. Luuk demek macun gibidir ama yalnız olan macun gibiye luuk derler ve bir alay otlar ile karışık olanlara macun derler. Ve luuk diye o macun gibi olanlara derler ki asıl bir şey murat oluna da o şey için luuk edeler. Ve ağızda yaladıklarına ve ağızda ezdiklerine luuk derler ve ıslatıp ağızda hassasını aldıklarına luuk derler, ağızda dura, mideye bir kerede göndermeye, reçel gibidir. Luuk Galenos'un sanatıdır.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Luuk odur ki koyu olup yutalar. Luuk, bir devayı koyu ve sulu edip yutmaya derler.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]

Luuk: O yeni çıkmış şeydir ki macunlar ve şerbetlerden ihraç olunmuş, evvelde kök bitkilerin cisminden vazolunmuştur ve ikincide sıvılarda. Hekim Davud der ki Yunan Antidotariumunda ben bunu görmedim lakin Cibrîl bin Bahtişû demiş ki o, Galenos'un sanatıdır.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Fayda eder tatlı nar luuku ve onun şarabı. (Nar luuku böyle olur ki çekirdeksiz narın usaresini kaynatalar, ta ki yarısı kala, ondan sonra ona yarısı miktarı şeker katalar.)
[Şerh-i Mücez fi't-Tıbb]

Nar luuku(Lu'ûkü'r-rummân): Nezlelere ve öksürüğe faydalıdır.
Çam luuku(Lu'ûkü's-sanavber): Köknar ve çam luukudur. Akciğere ve alevine yani yangınına ve yeni hasıl olmuş öksürüğe ki balgamı yoğun kıvamlı/kalın(galiz) ola, faydalıdır.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Çam luuku(Lu'ûk-ı sanavber): Hayız kanının şiddetine ve öksürüğe(su'leye) ve kusmaya ve şişlere ve boğaz iltihaplarına ve balgama faydalıdır ve mideyi kavi eder. Ve yapılışı: Arap zamkı, kitre, çam fıstığı içi, keten tohumu kavrulmuş ola. Bu eczaları beraber edip ve dörtte birince meyan özü ve altıda birince badem yağı ve bal eğer soğukluk var ise. Ve değilse şeker bir kaşığa değin kullanıla ve eğer öksürük hararetten ve kuruluktan olsa. Hıyar tohumu, kabuksuz hatmi tohumu, ebegümeci tohumu, tabaşir, ceviz her birinden beş dirhem; nişasta, ayva hapı her birinden iki dirhem ilave edeler. Ve arpa suyu ile hamur edip sebistani onda pişirip üzerine sıcak şey içsinler. Ve eğer ses kısıklığı olup ve kanın ziyadeliyi olsa üzerine kuru üzüm bir vukiyye, acı badem yarım vukiyye kavrulmuş, fındık, çitlembik zamkı ve çemenotu ve bakla unu ve nohut ve beyaz biber, ravent, nanhah, sıvı storaks(sâyil mey'a, günlük yağı denilen), meyan her birinden dört dirhem; mürr, safran her birinden iki dirhem ilave edeler. Ve cümlesini lahana suyu ve eşek sütüne batıralar ve pişirip bal ile koyulaştıralar.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Ada soğanı luuku(Lu'ûkü'l-eskîl): Ada soğanı ve yaban soğanı luukudur. İshale ve astıma ve eski öksürüğe ve yapışkan yoğun kıvamlı/kalın(galiz) maddelere faydalıdır.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Ada soğanı luuku(Lu'ûk-ı iskîl): Karın şişmesine ve astıma ve nefes darlığına faydalıdır. Ve şerbeti: Yaban soğanı şırasıdır ki bal ile koyulaştırılmış ola.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Tabaşir luuku(Lu'ûkü't-tabâşîr): Tabaşir luukudur. Humma ve tıkanıklık sahipleri öksürüğüne ve akciğer yarasına faydalıdır.
Çemenotu luuku(Lu'ûkü'l-hulbe): Çemenotu tohumu luukudur. Boğuk ve çıngıraklı sesli öksürüğe faydalıdır.
Keten tohumu luuku(Lu'ûk-ı bezrü'l-kettân): Keten tohumu luukudur. Kuru öksürüğe faydalıdır.
Haşhaş luuku(Lu'ûkü'l-haşhâş): Sıcak ve ince/sulu-ince kıvamlı(rakik) nezlelere ve akciğer yaralarına ve kan tükürenlere ve sıcak öksürüğe faydalıdır.
Badem luuku(Lu'ûkü'l-mutancansâ): Badem luukudur. Gırtlaklı öksürüğe ve gırtlak pürüzüne faydalıdır.
Sebistan luuku(Lu'ûkü's-sibistân): Sebistan eriği luukudur. Sıcaktan olan öksürüğe fayda eder.
Hıyarşembe luuku(Lu'ûk-ı hıyârşenbe): Zatülcenbe ve zatülberiyyeye fayda eder.
Zufa luuku(Lu'ûk-ı zûfâ): Göğsü yoğun kıvamlı/kalın ham hıltlardan arıtır ve olgunlaştırır/pişirir(munzictir) ve susuzluğu giderir.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Zufa luuku(Lu'ûk-ı zûfâ): Göğüs marazlarına, nefes darlığı gibilere ve astıma ve öksürüğe ve soluk borusu doluluğuna ve nefes darlığına ve balgama faydalıdır. Ve yapılışı: Kuru zufa, anason, rezene, baldırıkara, meyan kökü her birinden on dirhem; çitlembik zamkı, badem içi, aspir, çemenotu, kuru üzüm, temizlenmiş çam sakızı her birinden yedi; balçık altı; türbüt, keten tohumu her birinden beş. Cümlesini pişirip çam sakızından gayrı altı mislince su ile üçte biri kalıncaya dek, sonra süzüp koyulaştıralar, çam sakızı karıştırıp götürsünler.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Çam fıstığı luuku(Lu'ûk-ı celgûze): Göğsü ziyade arıtır, ham hıltlardan pak eder, muteber luuktur.
Lahana luuku(Lu'ûk-ı kürünb): Göğsü ziyade pak eder. Muteber luuktur.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Lahana luuku(Lu'ûk-ı kerneb): Meşhur terkimlerdendir lakin icat eden kim olduğu bilinmez. Yaş öksürüğe ve göğüs pürüzüne ve akciğere ve ses bozukluğuna ve balgamın yoğun kıvamlı/kalın(galiz) olmasına faydalıdır ve beyni yapışkan hıltlardan safi eder. Ve şerbeti: Üç miskal ve kuvveti dört seneye değin kalır. Yapılışı: Odur ki lahana nebatının suyunu beraber sıkıp ve hafif ateş üzerine koyup yarısı gidinceye dek pişire ve iki kadarı iyi şekerden üzerine koyalar. Koyulaşmaya yakın oldukta şekerin her rıtlına beş dirhem sakız ve beş dirhem akgünlük ve beş dirhem zamk ve beş dirhem rezene ki ezilmiş ola ilave edeler.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Agarikon luuku(Lu'ûk-ı gârîkûn): Katran köpüğü luukudur. Göğsü balgamdan gayet arıtır.
İncir luuku(Lu'ûkü't-tîn): İncir luukudur. Göğsü yoğun kıvamlı/kalın maddelerden arıtır.
Çitlembik luuku(Lu'ûkü'l-butm): Çitlembik sakızı luukudur. Eski öksürüğü giderir ve sesi safi eder.
Kasnı luuku(Lu'ûkü'l-bârzed): Dana çadırı dedikleri otundan olan kasnı zamkının luukudur. Akciğerden yoğun kıvamlı/kalın hıltları çıkarır ve göğsü irinden arıtır.
Anason luuku(Lu'ûk-ı bâdyân): Farsçada râzyân derler. Göğse ve mideye ve nezlelere acayip faydası vardır.
Tere tohumu luuku(Lu'ûk-ı habbü'r-reşâd): Tere tohumu luukudur. Göğsü soğuktan ve balgamdan ve yoğun kıvamlı/kalın hıltlardan arıtır.
Sarımsak luuku(Lu'ûkü's-sûm): Sarımsak luukudur ki maddeleri olgunlaştırır/pişirir(munzictir) ve balgami öksürüğe fayda eder, göğsü arıtır.

Soğuk luuk(Lu'ûk-ı bâride): Bir soğuk luuktur. Boğazın kan geldiğine faydalıdır ve boğazı ıslah eder ve makat basurlarına dahi faydalıdır.

Akgünlük ve afyon luuku(Lu'ûk-ı kündür ve efyûn): Galenos'undur. Muhammed Zekeriyya sözü üzere yaş öksürüğe ve akciğer yarasına, irin gele ve akıntı ola ve karnı bağlana, faydalıdır.
Pamuk tohumu luuku(Lu'ûk-ı habbü'l-kutn): Galenos'undur. Kadrı yüce, faydası azimdir. Şeyh Davud sözü üzere cinsel istek için ümitsizlik gelene tekrar iade ettirir, sesi safi eder, tıkanıklıkları açar ve böbrek zayıflığına ve mesaneye ve idrar yanmasına ve mesane taşlarına ve nefes darlığına ve astıma faydalıdır. Miktar-ı şerbeti iki miskaldir. Kuvveti üç yıl bakidir. Yapılışı: Pamuk çekirdeği içi yirmi dirhem, tarçın ve karanfil, fıstık ve ısırgan tohumu her birinden on beşer dirhem, şakakul ve zencefil onar dirhem, tesbih çalısı yedi dirhem, kust ve kavrulmuş keten tohumu ve sakız her birinden dört dirhem alıp ateşte luuk edeler.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Pamuk tohumu luuku(Lu'ûk-ı habbü'l-kutn): Galenos'un sanatıdır. O, faydası azimdir, cinsel isteği iade eder ümitsizlikten sonra, sesi safi eder ve tıkanıklıkları açar ve böbrekler ve mesane zayıflığını ve idrar yanmasını ve taşları ezer ve nefes darlığını ve astımı zail eder. Ve şerbeti: İki miskale değindir. Ve kuvveti üç yıla değin kalır. Ve yapılışı: Pamuk çekirdeği içi yirmi dirhem; tarçın, karanfil, çam fıstığı içi, ısırgan her birinden on beş dirhem; şakakul, zencefil her birinden on; tesbih çalısı yedi; kust, kavrulmuş keten tohumu, sakız her birinden dört. Cümlesini ezip ve üç mislince safi bal alıp ve yumuşak ateş üzerine koyup koyulaşmaya yakın olunca, sonra mezkur olan eczaları içine salıp, birbirine karıştırıp kaynaşınca götürsünler. İstedikleri zamanda kullana.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Pamuk tohumu luuku(Lu'ûk-ı habbü'l-kutun): Galenos'undur kadrı yüce faydası azimdir Şeyh Davud sözü üzere cinsel istek için ümitsizlik gelene tekrar iade ettirir sesi safi eder tıkanıklıkları açar ve böbrek zayıflığına ve mesaneye ve idrar yanmasına ve mesane taşlarına ve nefes darlığına ve astıma faydalıdır. Miktar-ı şerbeti iki miskaldir, kuvveti üç yıl bakidir. Yapılışı pamuk çekirdeği içi yirmi dirhem, tarçın ve karanfil ve fıstık ve ısırgan tohumu her birinden on beş dirhem, şakakul ve zencefil otuz dirhem, tesbih çalısı yedi dirhem, kust ve kavrulmuş keten tohumu ve sakız her birinden dört dirhem alıp ateşte luuk edeler.
Kavun luuku nefes darlığına faydalıdır.
Diğer luuk göğüs yaralarına ve göğüs darlığına ve akciğere ve akıntıya gayet faydalıdır. Yapılışı budur: Meyan balı ve anason ve rezene ve baldırıkara her birinden sekiz dirhem kifaye miktarı şeker ile düzeler. Diğer luuk, bu dahi öksürüğe ve göğüs ağrısına ve kuru soluğuna ziyade faydalı ve tecrübe edilmiştir. Yöntemi budur: Tatlı badem ve üzüm ve keten tohumu ve çam fıstığı içi her birinden ikişer dirhem, anason ve kitre ve Arap zamkı ve meyan balı ve meyan kökü ve fanid şekeri her birinden birer dirhem. Mezkur eczaları muhkem ezip rezene suyu ile muhkem kaynatıp köpüğü alınmış bal ile luuk düzüp gece yatacak mahallerde kullana gayet faydalıdır.
[Hazerfan Hüseyin Efendi - Tuhfetül Eribin Nafia Lir-Ruhani Vet-Tabib]