Fındık
Fındığın tabiatı sıcak ve nemlidir ve gıdası çoktur ve mideye hazmı güçtür.
[Ahmet Şeyhzâde - Tabîbnâme]
Fındık ağacını bir kişi yanında getirse yılan akrep onu sokmaya. Dahi saç sakalı dökülse fındığı dövüp kıl dökülen yere yağını sürseler kıl bitire. Dahi öksürüğe fındık yağını bal ile macun edip yese def ola. Dahi gök gözlü(mavi gözlü) olan masum(küçük çocuk) fındık yaprağını(veya fındığın kabuğu kastediliyor, asıl metin okunmuyor) yakıp zeytinyağıyla kömürünü karıştırıp gözüne sürse gece çekseler gözü siyah olur.
[Risâle fi't-Tıb]

Meyillidir hararete ve kuruluğa, hazmı yavaştır, ondan mütevellit olur öd (Yağlılığı ve topraklılığı(ardiyyet) sebebiyle) ve tahrik eder kusmayı ve baş ağrısı verir ve tevellüt eder yelleri ve aşağıda şişkinlik ve ziyade eder dimağı(beyni) ve fayda eder öksürüğe ve yardımcı olur kan tükürmeye.
[İbnü'n-Nefîs - Şerh-i Mûcez fi't-Tıbb]
Fındık hararette kurulukta itidale yakındır, meniyi ziyade eyler, yel eyler, baş ağrısıdır, safra artırır, öksürüğe fayda eder, geç hazmolur.
[Mebâhis-i Emrâz]

Ama fındık sıcaktır, soğuktan hasıl olan yürek ağrısına devadır.
[Hukemâ-yı Tertîb-i Mu'âlece]

Binduk: Fındıktır Türkçede. Bunun tabiatı itidalle sıcaktır, kuruluğu azdır. Bazıları üçüncü derecede sıcak, evvelde nemlidir derler. Kabuğu tutucudur/büzücüdür(kabızdır). İçi cinsel gücü ziyade eder, kuvvetlendiricidir. Isırıcı canavarlara, hususan akrebe incir ve sedef otuyla yedireler ve yakı dahi edeler. Eğer taamdan evvel fındık yeseler zehirler kar etmez. Akrep fındıktan kaçar ve zehirliden sonra fındık ve incir ve sedef otu yedirmek gayet münasiptir. Fındığı eğer dövüp bal suyu ile içseler eski öksürüğe menfaat verir. Eğer kabuğuyla yakıp, ezip eski iç yağı yahut domuz yağıyla yahut ayı yağıyla karıştırıp saçkırana yakı eyleseler kıllarını bitirir. Eğer yakıp külünü zeytinyağıyla ezip gök gözlü uşağın tepesine yakı eyleseler gözü siyah ola derler. Başının kılı dahi siyah ola. Hipokrat kavli fındık yemek dimağa(beyne) kuvvet verir. Kabuğu tutucudur/büzücüdür; içi şişkinlik vericidir, midede yel eyler, baş ağrısıdır. Ancak bunu ak şeker ıslah eder, bazıları bal dahi ıslah eder demişler. Dioskorides kavli sütü ve hayızı yürütür ve cenini çıkarır. Galenos kavli dil ağırlığına, eski öksürüğe, titremeye, soğuktan olan yürek ağrısına ziyade menfaat verir. Bunun bedeli kendi kadar ve yarım kadarı cevizdir.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Fındık: Mideye yaramazdır. Eğer ezseler bal suyu ile içseler eski öksürükleri gidere. Eğer kavursalar azıcık biberle yeseler nezleyi pişire. Eğer göyündürseler domuzun ve ayının iç yağıyla karıştırıp saçkırana dürtseler kıl bitire. Ve fındığı yeseler dimağı(beyni) çok eyleye. Ve eğer göyünmüşünü sarışın gök gözlü oğlancıklara zeytinyağıyla karıştırıp içirseler gözlerinin bebeğini ve sarı kıllarını kararta. Eğer taamdan ön yeseler geri ağıyı(zehiri) defede. Ve sâ'im adlı bağırsağa fayda edip kuvvet vere. Ve akrep soktuğuna -ek: akciğerden ve göğüsten kan kayırdığına- fayda ede. Evet safrayı çok eyler ve kusturur. Ve şişirir. Eğer iç kabuğunu çıkarıp yeseler hazmolur. Eğer soğuk mizaçlı kişiler yerse üzerine bal suyu içeler, sıcak mizaçlı kişiler cüllab içeler.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]



Fındık: Farsça fındıktan arapçalaştırılmıştır. Arapçası cillevzdir. Fındık diye ıtlak olunsa yemişi murat olunur. Fındık ağacı büyük ağaçlardandır, katıdır. Eğerçi derelerde ve sulu yerlerde biter yer cevheri yani topraklığı çoktur, onun içindir ki yenildikte kekreliği zahirdir. Ağacının cemian budaklarında ve yapraklarında bu hal vardır. Tabiatı birinci derece ahirinde sıcak ve evvellerinde kurudur. Bazıları demişler keyfiyetlerden bir dereceye ermemiştir ve bazıları demişler üçüncü derecede sıcaktır. Bu iki kelam dahi galattır. Fındık mideye iyi değildir, yaramazdır, ağırdır ama çifti yani içinin kabuğu ziyade kurudur. İki denk miktarı eskiden olan ishal gidermesine tecrübe olunmuştur, onun dahi kullanımı yaramazdır. Eğer fındık içini dövüp on iki dirhem miktarını bal suyu ile içseler eskiden olan öksürüğü iyi ede. Eğer kavurup azıcık biber ile yeseler soğuk nezleyi pişire. Eğer kabuğuyla yakıp dövüp ayı veyahut domuzun eski iç yağıyla karıştırıp saçkıran yani saç sakal dökülen yere sürseler kılları bitire. Bazı kimseler demişler eğer yakılmış fındığı zeytinyağı ile muhkem ezip gözleri gök(mavi) olan oğlancıkların bıngıldaklarına yani başlarında yumuşak olan yere sıvasalar gözleri ve saçlarını siyah eyleye. Fındık yemek dimağ(beyin) cevherini ziyade eder. Fındık cevizden kalın/yoğun kıvamlıraktır(galizraktır). Yenip sinmeyince kavi gıda olur. Safrayı ziyade eder. Sâ'im dedikleri bağırsağa faydalıdır, hassasiyetle onu kavi eder ve zararı ondan defeder. Eğer aç karnına yeseler soğuk zehirlere fayda eyleye. Yemekten sonra dahi incir ve sedef otu ve bal ile yeseler fayda eder, hususan akrep soktuğuna ziyade fayda eder. Akciğerden ve göğüsten gelen kanı tükürmeye yardım eder. Bazıları demişler bedende bir yere asakoyup götürmekle dahi akrep soktuğuna fayda eder. Fındık, kusmayı tahrik eder ve karın aşağısında şişmek ve gurultu peyda eder. Eğer içi üzerinde olan kızıl kabuğunu soyup yeseler mideden tez ine ama baş ağrısıdır. Faniz yani şeker peyniri ıslah eder. Eğer çok yemesinden midede gerilme yani yeller hareketinden mideyi gerindirmek ve daraltmak hasıl olursa eğer bu hal olan kimse soğuk mizaçlı olursa bal suyu içe, eğer sıcak mizaçlı olursa cüllab içe. Eğer bunlar defederse febiha, eğer defolmazsa bazı ishal edici macunlardan kullanalar.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]