🌿 Gıdalar ve Bitkiler 🌿
Hint Fındığı / Soapnut / Caesalpinia bonduc
Serbest metin
Hint Fındığı / Rette
Hint Fındığı(Bınduk-ı Hindî) Soğuk midelere iyidir. Hazmı kavi eyler. Eğer gevşek uzuvlara dürtseler muhkem eyler. Eğer buçuk dirhemini gül suyuyla içseler zehire fayda ede. Ve göze inen suya ve dört günde bir tutan sıtmaya(rub' isıtmasına) ve ishale ve hazımsızlığa(tuhmeye) ve yarım baş ağrısına(şakîkaya) ve uyuza(cerebe) ve baş ağrısına fayda ede. Biber kadar buruna damlatsalar yüz felcine(lakveye) fayda ede. Bir nice gün bir karanlık evin içinde buruna damlatsalar uçuğa ve baş dönmesine fayda eder. Buruna damlatsalar şu içindeki irice kabuğunu ümmü’s-sıbyana ve cinnete(cünûna) tütsü eyleseler fayda ede. Eğer sirkeyle karıştırıp domuzbaşı çıbanlarına(hanâzîre) dürtseler fayda ede. Eğer nohut kadar birkaç gün yeseler arka ağrısını ve böbrek ağrısını ki yelden ola giderir. Eğer soğuk suyla nohut kadar ezip içseler kuluncu çözer(hall ede). Eğer mercanköşk suyuyla ezip buruna damlatsalar gözde olan perdeyi ve karanlığı gidere. Eğer tutyayla karıştırıp sürme çekseler şaşıya(ahvele) fayda eder ve yüz felci(lakve) olan kişinin yüz felci olan yanına burnuna iki damla ve hoşça olan yanına bir damla artırsalar begayet fayda ede, felce dahi fayda ede. Eğer kökünden şarapla iki dirhem içseler zatülcenbe ve astıma(rebve) ve eski öksürüğe ve göğüsten kan tükürmeye fayda ede ve içinden iki dirhem yeseler rahim ağrısına fayda eder. Eğer vajinal fitil(şâf) edip avratlar götürse hayız kanını yürüte. Ve oğlanı çıkara. Eğer üç dirhem sıkılmış suyundan içseler kara safrayı ve sulu balgamı ve safrayı ishal ede. Ve barası ve sarılığı(yerakânı) ve lekeyi(çığıdı) ve kuluncu gidere. Evet sirkencübinle içseler fayda ede. Eğer iki dirhem alsalar dövseler tatlı şarap ve sirkencübin içinde ıslatalar. Bir zaman dura. Ondan sonra süzeler. Mercimekle ya arpayla o şarap ya sirkencübinle pişirseler tavuk eti katalar. Çorbasını içeler. Birkaç gün şöyle kullansalar zekeri hiç kıvama gelmeyen kişinin elbette kıvama gele. Ve bir türlüsü dahi olur. Kabuğu üzerinde iplik gibi olur. Eğer bir kişi koparsa eline alsa def'î uçuk tuta. Elinden gidince yine ayıla.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]
Hint Fındığı(Bunduk-ı Hindî): Hint ehli lisanınca fariç derler. Nabat taifesi lisanınca rutte derler. Bazıları demişler Hint fındığı fufel dedikleridir ama bu kelam galattır. Hint fındığı Hint vilayetinde olur büyük bir ağacın yemişidir. Hint ehli meyvesine tazim eder ve onunla iftihar edip derler ki çok nesnelere kefarettir. Hint fındığı küçük meşhur fındık gibidir. Değirmiliği tamam değildir. Rengi Çin vilayetinden getirdikleri balçığın siyaha meyilli olanı rengi gibidir ve içinin rengi sarıya meyillidir. Kabuğu ince ve cilalıdır. Eski olunca tahrik olunsa içi hareket edip ünü işitilir. İçi ziyade sıcak ve kurudur. Bazıları demişler birinci derece ahirinde sıcak ve kurudur. Kitap sahibi der ki: Bu sözde nazar vardır. Hint fındığı soğuk mideye muvafıktır ve hazma yardımcıdır. Eğer onunla gevşemiş olan uzuv üzerine sürülecek ilaç etseler muhkem edip kuvvetlerini ziyade eyleye. Bu husus için miktar şerbeti yarım dirhemdir. Kaynamış gül suyu ile eyleyeler. Eğer yakı ederlerse iki dirheme dek miktarını katalar. Eğer kabuğundan bir miskal miktarını deve dikeni suyu ile içirseler böğü ve akreplerin cemian yani ne makule olursa olsun ısırdıklarına fayda ede. Kezalik eğer bileği ya diğer nesne ile ezip ısırılan yere sürülecek ilaç etseler. Eğer göze çekseler göze su inmekten fayda eyleye. Dört günde bir tutan sıtmaya(hummâ-yı rıb'a) ve ziyade yaşlıktan olan ishale ve koleraya(heyzaya) faydalıdır. Heyza defaatle beyan olunmuştur. Eğer biber miktarını burundan içeriye koysalar baş ağrısına(sudâ'a) ve yarım baş ağrısına(şakîkaya) yani başın bir tarafında olan ağrıyı iyi eder ama yüz felcine(lakveye) ve saraya ve baş dönmesine(sedere) ve koku yeline yani koku almak için olan kuvveti gideren yaramaz kokuyu gidermek için birkaç gün buruna çekeler yani burundan içeri koyalar. Yüz felci ve sara ve baş dönmesi defaatle beyan olunmuştur. İçi yani içi üzerinde olan kabuğuyla oğlancıklar yellerine ve divanelere tütsü ederler. Eğer sirke ile domuzbaşı çıbanlarına(hanâzîre) sürülecek ilaç eyleseler eritip/çözer(tahlîl edüp) iyi ede. Eğer arkada ve boş böğürlerde olan yeller için nohut miktarını içseler fayda eyleye. Kuluncu çözer(tahlîl eder), mide bozukluğunu(hılfe) yani mide bozukluğundan yenilen yemek gahi tez ve gahi geç inmeyi ıslah eder. Kulunç için şarap ile nohut miktarını ve mide bozukluğu için gül suyu ile kullana. Dahi gözde olan perde(sebel) ve zayıflık(gışâve) ve göz kararması için mercanköşk suyu ile burundan içeri koyarlar. Perde ve zayıflık gözün damarları yelden şişmek ile perdelenmesine derler. Gah olur sıkıp suyunu veyahut cismini veyahut pişmişinin suyunu sürmeye karıştırıp göze çekip gözden şaşılığı giderir. Sıkılan nesnesi ziyade kavidir. İçmekle ve burundan içeri koymakla felce iyidir. Eğer kökünden iki dirhem miktarı içseler soğuktan olan zatülcenbe ve astıma(rebve) yani güçle nefes alana ve göğüsten kan tükürene fayda eyleye. İçinden bir dirhem miktarı rahim ağrılarına faydalıdır. Ufaklanmışından vajinal fitil edip avrat götürünse hayızını yürüte ve oğlanını çıkara. Usaresi yani sıkıntısı cemian bedenden güç vermeksizin safrayı ve balgamı ve kara safrayı ishal eder hatta baras ve beyaz leke(behak) ve siyah lekeyi(kelef) yani leke ve çil ve siyah ve kızıl noktaları ve sarılığı(yerakân) yani sararmak veyahut kararmayı giderip iyi eder. Kulunç için miktar şerbeti üç kezzemedir. Kezzeme, altı kırattır. Tatlı şarap ile veyahut sirkencübin ile vereler. Yabani kereviz(batrâsâliyûn) ve yaban havucu(dûkû) ve mahmude(sakmûnyâ) dahi katalar. İshali ve hıltları tahrik etmesi ziyade olur. Yabani kereviz, yabani kerevizdir. Yaban havucu, mahallinde beyan olunur. Mahmude, müshil nesnedir. Bazı iki dirhem miktarını dövüp tatlı şarap veyahut sirkencübin içine koyup bir zaman durur sonra o şarabı veyahut sirkencübini mercimek ile veyahut arpa ile ve tavuk eti ile pişirip çorbasına bir miktar mahmude katıp çorbasını sömürürler, ziyade fayda edip türlü türlü hıltlar ihraç eder. Cinsel gücü(in'âzı) yani alet hareketini kavi eder hatta eğer bir kimsenin zekeri asla hareket etmez olsa daima Hint fındığı yemesine idman etse iyi ede. Bazıları demişler Hint fındığının bir sınıfı dahi vardır, içi yoktur, hafiftir. Kabı üzerinde siyah hatlar vardır. O hatlar yani çizgiler haç gibi eğridir. O fındığı ağacından bir kimse koparsa filhal saralı olup aklı başına gelmez meğerki fındık elinden düşe veyahut elinden alalar.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]
Hint Fındığı(Bınduk-ı Hindî) Soğuk midelere iyidir. Hazmı kavi eyler. Eğer gevşek uzuvlara dürtseler muhkem eyler. Eğer buçuk dirhemini gül suyuyla içseler zehire fayda ede. Ve göze inen suya ve dört günde bir tutan sıtmaya(rub' isıtmasına) ve ishale ve hazımsızlığa(tuhmeye) ve yarım baş ağrısına(şakîkaya) ve uyuza(cerebe) ve baş ağrısına fayda ede. Biber kadar buruna damlatsalar yüz felcine(lakveye) fayda ede. Bir nice gün bir karanlık evin içinde buruna damlatsalar uçuğa ve baş dönmesine fayda eder. Buruna damlatsalar şu içindeki irice kabuğunu ümmü’s-sıbyana ve cinnete(cünûna) tütsü eyleseler fayda ede. Eğer sirkeyle karıştırıp domuzbaşı çıbanlarına(hanâzîre) dürtseler fayda ede. Eğer nohut kadar birkaç gün yeseler arka ağrısını ve böbrek ağrısını ki yelden ola giderir. Eğer soğuk suyla nohut kadar ezip içseler kuluncu çözer(hall ede). Eğer mercanköşk suyuyla ezip buruna damlatsalar gözde olan perdeyi ve karanlığı gidere. Eğer tutyayla karıştırıp sürme çekseler şaşıya(ahvele) fayda eder ve yüz felci(lakve) olan kişinin yüz felci olan yanına burnuna iki damla ve hoşça olan yanına bir damla artırsalar begayet fayda ede, felce dahi fayda ede. Eğer kökünden şarapla iki dirhem içseler zatülcenbe ve astıma(rebve) ve eski öksürüğe ve göğüsten kan tükürmeye fayda ede ve içinden iki dirhem yeseler rahim ağrısına fayda eder. Eğer vajinal fitil(şâf) edip avratlar götürse hayız kanını yürüte. Ve oğlanı çıkara. Eğer üç dirhem sıkılmış suyundan içseler kara safrayı ve sulu balgamı ve safrayı ishal ede. Ve barası ve sarılığı(yerakânı) ve lekeyi(çığıdı) ve kuluncu gidere. Evet sirkencübinle içseler fayda ede. Eğer iki dirhem alsalar dövseler tatlı şarap ve sirkencübin içinde ıslatalar. Bir zaman dura. Ondan sonra süzeler. Mercimekle ya arpayla o şarap ya sirkencübinle pişirseler tavuk eti katalar. Çorbasını içeler. Birkaç gün şöyle kullansalar zekeri hiç kıvama gelmeyen kişinin elbette kıvama gele. Ve bir türlüsü dahi olur. Kabuğu üzerinde iplik gibi olur. Eğer bir kişi koparsa eline alsa def'î uçuk tuta. Elinden gidince yine ayıla.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]
Hint Fındığı(Bunduk-ı Hindî): Hint ehli lisanınca fariç derler. Nabat taifesi lisanınca rutte derler. Bazıları demişler Hint fındığı fufel dedikleridir ama bu kelam galattır. Hint fındığı Hint vilayetinde olur büyük bir ağacın yemişidir. Hint ehli meyvesine tazim eder ve onunla iftihar edip derler ki çok nesnelere kefarettir. Hint fındığı küçük meşhur fındık gibidir. Değirmiliği tamam değildir. Rengi Çin vilayetinden getirdikleri balçığın siyaha meyilli olanı rengi gibidir ve içinin rengi sarıya meyillidir. Kabuğu ince ve cilalıdır. Eski olunca tahrik olunsa içi hareket edip ünü işitilir. İçi ziyade sıcak ve kurudur. Bazıları demişler birinci derece ahirinde sıcak ve kurudur. Kitap sahibi der ki: Bu sözde nazar vardır. Hint fındığı soğuk mideye muvafıktır ve hazma yardımcıdır. Eğer onunla gevşemiş olan uzuv üzerine sürülecek ilaç etseler muhkem edip kuvvetlerini ziyade eyleye. Bu husus için miktar şerbeti yarım dirhemdir. Kaynamış gül suyu ile eyleyeler. Eğer yakı ederlerse iki dirheme dek miktarını katalar. Eğer kabuğundan bir miskal miktarını deve dikeni suyu ile içirseler böğü ve akreplerin cemian yani ne makule olursa olsun ısırdıklarına fayda ede. Kezalik eğer bileği ya diğer nesne ile ezip ısırılan yere sürülecek ilaç etseler. Eğer göze çekseler göze su inmekten fayda eyleye. Dört günde bir tutan sıtmaya(hummâ-yı rıb'a) ve ziyade yaşlıktan olan ishale ve koleraya(heyzaya) faydalıdır. Heyza defaatle beyan olunmuştur. Eğer biber miktarını burundan içeriye koysalar baş ağrısına(sudâ'a) ve yarım baş ağrısına(şakîkaya) yani başın bir tarafında olan ağrıyı iyi eder ama yüz felcine(lakveye) ve saraya ve baş dönmesine(sedere) ve koku yeline yani koku almak için olan kuvveti gideren yaramaz kokuyu gidermek için birkaç gün buruna çekeler yani burundan içeri koyalar. Yüz felci ve sara ve baş dönmesi defaatle beyan olunmuştur. İçi yani içi üzerinde olan kabuğuyla oğlancıklar yellerine ve divanelere tütsü ederler. Eğer sirke ile domuzbaşı çıbanlarına(hanâzîre) sürülecek ilaç eyleseler eritip/çözer(tahlîl edüp) iyi ede. Eğer arkada ve boş böğürlerde olan yeller için nohut miktarını içseler fayda eyleye. Kuluncu çözer(tahlîl eder), mide bozukluğunu(hılfe) yani mide bozukluğundan yenilen yemek gahi tez ve gahi geç inmeyi ıslah eder. Kulunç için şarap ile nohut miktarını ve mide bozukluğu için gül suyu ile kullana. Dahi gözde olan perde(sebel) ve zayıflık(gışâve) ve göz kararması için mercanköşk suyu ile burundan içeri koyarlar. Perde ve zayıflık gözün damarları yelden şişmek ile perdelenmesine derler. Gah olur sıkıp suyunu veyahut cismini veyahut pişmişinin suyunu sürmeye karıştırıp göze çekip gözden şaşılığı giderir. Sıkılan nesnesi ziyade kavidir. İçmekle ve burundan içeri koymakla felce iyidir. Eğer kökünden iki dirhem miktarı içseler soğuktan olan zatülcenbe ve astıma(rebve) yani güçle nefes alana ve göğüsten kan tükürene fayda eyleye. İçinden bir dirhem miktarı rahim ağrılarına faydalıdır. Ufaklanmışından vajinal fitil edip avrat götürünse hayızını yürüte ve oğlanını çıkara. Usaresi yani sıkıntısı cemian bedenden güç vermeksizin safrayı ve balgamı ve kara safrayı ishal eder hatta baras ve beyaz leke(behak) ve siyah lekeyi(kelef) yani leke ve çil ve siyah ve kızıl noktaları ve sarılığı(yerakân) yani sararmak veyahut kararmayı giderip iyi eder. Kulunç için miktar şerbeti üç kezzemedir. Kezzeme, altı kırattır. Tatlı şarap ile veyahut sirkencübin ile vereler. Yabani kereviz(batrâsâliyûn) ve yaban havucu(dûkû) ve mahmude(sakmûnyâ) dahi katalar. İshali ve hıltları tahrik etmesi ziyade olur. Yabani kereviz, yabani kerevizdir. Yaban havucu, mahallinde beyan olunur. Mahmude, müshil nesnedir. Bazı iki dirhem miktarını dövüp tatlı şarap veyahut sirkencübin içine koyup bir zaman durur sonra o şarabı veyahut sirkencübini mercimek ile veyahut arpa ile ve tavuk eti ile pişirip çorbasına bir miktar mahmude katıp çorbasını sömürürler, ziyade fayda edip türlü türlü hıltlar ihraç eder. Cinsel gücü(in'âzı) yani alet hareketini kavi eder hatta eğer bir kimsenin zekeri asla hareket etmez olsa daima Hint fındığı yemesine idman etse iyi ede. Bazıları demişler Hint fındığının bir sınıfı dahi vardır, içi yoktur, hafiftir. Kabı üzerinde siyah hatlar vardır. O hatlar yani çizgiler haç gibi eğridir. O fındığı ağacından bir kimse koparsa filhal saralı olup aklı başına gelmez meğerki fındık elinden düşe veyahut elinden alalar.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]
Erişim kontrol ediliyor…
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
🌰 Bunduk-ı Hindî (Rette / Caesalpinia pulcherrima)
El-Mâhiyyetü: Bunduk-ı Hindîdür. Ve bunduk-ı Hindî bunduk-ı Rûmî mikdârında ve ızâmında bir semeredür, haşhâş gibi olur ve münfelik olup yarılsa nârcîl gibi andan bir habb zuhûr eder.
Et-Tab'ı: Hârr ve yâbisdür.
Ez-Zînetü: Hall ile hanâzîr üzere tılâ olınsa aña nâfi' olur.
El-Büsûru: Cereb ve hikkeye nâfi'dür.
Âlâtü’l-Mefâsıl: Zahrda ya'nî arkada olan riyâh-ı mü'ziyeyi kesr eder.
A'zâ'ü'r-Re's: Lakve içün anuñla isti'ât olınur ve aña nef'-i kesîri olur ve kezâlik şakîkaya ve sudâ'a dahı ol isti'ât nâfi' olur. Ve rette sar' ve seder ve cünûn ve mâlîhülyâya dahı se'ûten nâfi' olur. Ve lakve içün anuñla isti'ât tecribe olınıp nef'i müşâhede olındı ya'nî üç gün isti'ât olındı ve ol se'ût ile alîliñ burnı deliklerinden balgam-ı kesîr seyelân edüp yevm-i sâlisde illet zâ'ile oldı. Ve vâcib olur ki sâhib-i lakve bir beyt-i muzlimde kılına. Ve hılt-ı hâmıñ rîhine dahı nâfi' olur.
A'zâ'ü'l-Ayn: Ayna nüzûl eden suya rette kuhlen nâfi' olur husûsan anuñ sagîriniñ usâresiniñ nef'i ekser olur. Ve rîh-i sebele ve gışâveye dahı nâfi' olur mâ'-i merzencûş ile isti'ât olınur ise. Ve havel içün ma'a’l-ismid iktihâl olınur.
A'zâ'ü'ş-Sadr: Zâtü’l-cenbü’l-bârid ve rebv ve su'âl-i müzmin ve sadrdan dem nefsi içün asl-ı rette iki dirhem şarâb ile saky olınur ve kabzı hasebiyle ol illetlere nâfi' olur.
A'zâ'ü'l-Gızâ: Heyzaya nâfi' olur ve mi'de ve veca'-ı rahim içün andan iki dirhem saky olınur. Retteniñ mahkûkundan ferzece ittihâz ve ihtimâl olınsa tamsı idrâr eder ve cenîni ihrâc eder ve usâresi dahı hukâkesi gibidür ve mirre-i sevdâyı ve balgamı ve mâ'iyyeti ve safrâyı bi'l-cümle bedenden min-gayri ikrâhin ihrâc eder hattâ anuñ nef'i baras ve yerakân ve kelef ve ol misillü edvâddan âfiyete bâlig olur ve kûluncı tahlîl eder. Andan şerbet üç kezemedür ve kezeme altı kırâtdur, şarâb-ı hulv veyâhût sekencübîn ile saky olınur ve ol devâ fıtrâsâliyûn ve dûkû ile verilür ve sakmûnyâ dahı halt olınur ise ishâlini tahrîk eder ve devâyı takviye eder. Ve halt olınan sakmûnyânıñ mikdârı her dirhemiye üç üsülüsâat olur. Ve ba'zı kerre retteden iki dirhem ahz ve dakk olınıp şarâb-ı hulv içinde veyâhût sekencübîn içinde bir müddet terk olınur ve ba'dehu ol şarâb veyâhût sekencübîn ades ve şa'îrden biri ile ve lahm-ı decâc ile tabh olınıp merakası ile tahassî olınur ve aña sakmûnyâdan bir şey' dahı halt olınur.
El-Hummâyâtü: Hummâyât-ı rıb'a nâfi' olur.
Es-Sümûm: Akreb ve rüteylâ les'ine tiryâk olur. Ve sa'y ve ictihâd olınıp anuñ kışr-ı a'lâsından adese mikdârı ahz olınıp anuñla les'a olan şakkdan isti'ât olınur. (Allahu a'lem murâd budur ki ol me'hûz şakk-ı les'aya idhâl olınıp şemm etdirilmekle enfine idhâl olınur. "Yes'utu"nuñ bu ma'nâda isti'mâl olındugı Kâmûs'da musarrahdur).
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
El-Mâhiyyetü: Bunduk-ı Hindîdür. Ve bunduk-ı Hindî bunduk-ı Rûmî mikdârında ve ızâmında bir semeredür, haşhâş gibi olur ve münfelik olup yarılsa nârcîl gibi andan bir habb zuhûr eder.
Et-Tab'ı: Hârr ve yâbisdür.
Ez-Zînetü: Hall ile hanâzîr üzere tılâ olınsa aña nâfi' olur.
El-Büsûru: Cereb ve hikkeye nâfi'dür.
Âlâtü’l-Mefâsıl: Zahrda ya'nî arkada olan riyâh-ı mü'ziyeyi kesr eder.
A'zâ'ü'r-Re's: Lakve içün anuñla isti'ât olınur ve aña nef'-i kesîri olur ve kezâlik şakîkaya ve sudâ'a dahı ol isti'ât nâfi' olur. Ve rette sar' ve seder ve cünûn ve mâlîhülyâya dahı se'ûten nâfi' olur. Ve lakve içün anuñla isti'ât tecribe olınıp nef'i müşâhede olındı ya'nî üç gün isti'ât olındı ve ol se'ût ile alîliñ burnı deliklerinden balgam-ı kesîr seyelân edüp yevm-i sâlisde illet zâ'ile oldı. Ve vâcib olur ki sâhib-i lakve bir beyt-i muzlimde kılına. Ve hılt-ı hâmıñ rîhine dahı nâfi' olur.
A'zâ'ü'l-Ayn: Ayna nüzûl eden suya rette kuhlen nâfi' olur husûsan anuñ sagîriniñ usâresiniñ nef'i ekser olur. Ve rîh-i sebele ve gışâveye dahı nâfi' olur mâ'-i merzencûş ile isti'ât olınur ise. Ve havel içün ma'a’l-ismid iktihâl olınur.
A'zâ'ü'ş-Sadr: Zâtü’l-cenbü’l-bârid ve rebv ve su'âl-i müzmin ve sadrdan dem nefsi içün asl-ı rette iki dirhem şarâb ile saky olınur ve kabzı hasebiyle ol illetlere nâfi' olur.
A'zâ'ü'l-Gızâ: Heyzaya nâfi' olur ve mi'de ve veca'-ı rahim içün andan iki dirhem saky olınur. Retteniñ mahkûkundan ferzece ittihâz ve ihtimâl olınsa tamsı idrâr eder ve cenîni ihrâc eder ve usâresi dahı hukâkesi gibidür ve mirre-i sevdâyı ve balgamı ve mâ'iyyeti ve safrâyı bi'l-cümle bedenden min-gayri ikrâhin ihrâc eder hattâ anuñ nef'i baras ve yerakân ve kelef ve ol misillü edvâddan âfiyete bâlig olur ve kûluncı tahlîl eder. Andan şerbet üç kezemedür ve kezeme altı kırâtdur, şarâb-ı hulv veyâhût sekencübîn ile saky olınur ve ol devâ fıtrâsâliyûn ve dûkû ile verilür ve sakmûnyâ dahı halt olınur ise ishâlini tahrîk eder ve devâyı takviye eder. Ve halt olınan sakmûnyânıñ mikdârı her dirhemiye üç üsülüsâat olur. Ve ba'zı kerre retteden iki dirhem ahz ve dakk olınıp şarâb-ı hulv içinde veyâhût sekencübîn içinde bir müddet terk olınur ve ba'dehu ol şarâb veyâhût sekencübîn ades ve şa'îrden biri ile ve lahm-ı decâc ile tabh olınıp merakası ile tahassî olınur ve aña sakmûnyâdan bir şey' dahı halt olınur.
El-Hummâyâtü: Hummâyât-ı rıb'a nâfi' olur.
Es-Sümûm: Akreb ve rüteylâ les'ine tiryâk olur. Ve sa'y ve ictihâd olınıp anuñ kışr-ı a'lâsından adese mikdârı ahz olınıp anuñla les'a olan şakkdan isti'ât olınur. (Allahu a'lem murâd budur ki ol me'hûz şakk-ı les'aya idhâl olınıp şemm etdirilmekle enfine idhâl olınur. "Yes'utu"nuñ bu ma'nâda isti'mâl olındugı Kâmûs'da musarrahdur).
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.