🐔 Tavuk Eti (Decâc / Dücâc / Piliç / Ferârîc)
Tavuk eti dücac(decâce). "Dücüc" "decace"nin cemidir, decace tavuk manasınadır. Seçimi Hakkında: Rufus der ki tavuğun iyisi henüz yumurtaya başlamayandır, zamanı bu miktardan ziyade olan horoz ve tavuk yaramazdır. Baş Organları Hakkında: Genç olan tavuk eti aklı ziyade eder. Ve tavuk beynisi burun kanamasını(ru'âfı) haps ve meneder eğer o kanama dimağın perdelerine arız olur ise. Göğüs Organları Hakkında: Zikrolunan horoz çorbası nefes darlığına(rebveye) faydalıdır. Ve tavuğun eti sesi tasfiye eder. Genç tavuk eti meniyi ziyade eder. Zehirler Hakkında: Tavuk veyahut horoz kalbi tarafından yarılıp haşereler soktuğu mahallin üzerine konsa saatten saate biri giderilip bir diğeri dahi konsa zehrin yayılmasından ve uzuvlara sirayet etmesinden meneder. Ve zehir içirilen kimseye horozların ve tavuğun pişmişi dere otu ve tuz ile bulamaç edinilip yedirilse kusturur, zehri çıkarıp cidden faydalı olur.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Tavuk sıcaktır, onda kuvvet vardır, midede ağırdır, çok yiyince ziyan eder. Yumurtlamamış tavuk etini yemek latiftir, aklı keskin eder ve dimağın cevherini artırır ve meniyi çok eyler. Tavuğun yumurtasını ki içinden piliç tavuk çıkmış ola, döveler, onun beraberi yahudi taşı(hacerü'l-yehud) katalar, bir kaşık kaynamış şarap yahut şarap ile içireler, sidik yolunda biten taşı erite, gidere.
[Edviye-i Müfrede]
Tavuk eti sıcak ve yaşdır ey dede / Hem dimağa şehvete kuvvet ede / Lakin safra artırır adamda o / Ekşi nesne dolduralar ona bol / Ya kadın tuzluğu(zirişk), nar veya sumak ola / Bunlar onun zararını defkıla.
[Tutmacı - Tabî'atnâme]
Tavuk ki henüz yumurta eylemiş olmaya yemesi azim faydadır. Aklı artırır ve anlayışı keskin, dimağın cevherini ziyade eyler. Cinsel münasebete kuvvet ve şehvet artırır.
[İbdâ'i'l-A'râz]
Tavuk(Decâce) mutedildir. Dimağı ve aklı ziyade eder. Midesi zayıf olana muvafıktır. Tavuk etini çok yiyen adam fistüle(nâsûra) müptela ola. Horoz gerektir. Tavuk etini çok yiyen adam zararından sakınmak lazımdır.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]
Piliçler ve tavuklar cemi etlerin iyisidir, gıdası gayet latiftir, kanı çoğaltır, iştahaya kuvvet verir ve bilcümle cemi insan mizacına yarar ve pak kan tahsil eder katiyen bir hususa zararı yoktur. Ama ak tavuktan sakınmak gerek filcümle, zira tecrübe ile bulundu ki bir yırtıcı kuş var imiş, onu yiyince derhal ölür. Ondan sonra tavuğun beynisini yiyen bilhassa göze ak düşer(katarakt olur). Ve ziyade kart tavuğun yemesine idman(devamlılık göstermek) basur eder.
[Fakir Ahmed Şeyhzâde - Tabîbnâme]
Tavuk beynisi ve eti aklı ziyade eder, bahusus ki yumurtlamış ola. Genç tavuğun eti zihni ve aklı ziyade eder, sesi açar ve akıl hafifliği olana faydalıdır. Diğer tavuk eti mutedildir. Aklı artırır, sesi saf eder, tez hazmolur ve tavuğun iyisi odur ki yumurtlamamış ola ve horozun iyisi odur ki ötmemiş ola.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]

Olsun gıda ishalden ve kusmadan sonra tatlı nesne cevheri iyi gelir, piliç gibi.
[Şerh-i Mûcez fi't-Tıbb]

Semiz tavuk balgami kan hasıl eder.
[Müntehab-ı Şifâ]

Bir kimse tavuk yağını üç dört defa sıcakla başına sürseler melankoliyi(mâl-i hulyâyı) defedip kara safraya(sevdaya) dahi faydalıdır. Ördek ve tavuk yağını gevşek/güçsüz vücutlulara/uzuvlara(süst endamlara) sürseler defede.
[Hukemâ-yı Tertîb-i Mu'âlece]
Tavuk(Dücâc): Meşhurdur. Ve onun Hindi ve berrisi dahi olur. O, kuşların cümlesinden az uçar. Ve onun iyisi, gezeni, yemi iyi olanıdır. Ve onun ekseri güvercinden büyücek ve kazdan küçücektir. Ve onun bazısı kaz kadar olur. Ve bu nevi Mısır'da ve Habeş'te bulunur. Ve onun tavuk altında çıkanı ve amel ile çıkanı, nitekim Mısır'da ederler, aralarında fark yoktur bazı avamın hilafınca. Ve onun bir nevi olur siyah. Ve tavuğun kötüsü odur ki taşlarla (karanlığa?) çekip evde besleyeler semiz(çok kilolu) oluncaya kadar. Zira eti yoğun kıvamlı/kalın(galiz) olur tahrik ettiği ecilden. Ve el ile yedirseler semiz oluncaya dek. Ve tavuğun cümlesi sıcaktır ikinci derecede ve nemlidir üçüncüde ya evvelkide. Gıdası diğer kuşlardan efdaldir ve bedenlere daha muvafıktır. Ve piliçler(ferârîc) iyileşmekte olan hastalar için iyidir, rengini safi eder ve dimağı ve aklı ziyade eder. Ve zayıflamış olanlara salahiyeti vardır. Ve damarları kuvvetli eder ve göğsü safi eder. Ve onun iç yağı akan kanı ve basuru keser ve melankoliyi(mâl-i hulyâyı) ve cinneti ve kara safra hastalıklarının galibini sakin eder ne zaman ki bir miktar sıcak edip sürseler. Ve on iki günden ziyade aspir ile semiz olan tavuğun iç yağı cüzzamı bir miktar sıcak iken yemek ile ve yedi tavuğu yedi günde yemek ile sebepsiz arız olan sarılığı zail eder. Ve tavuğun suyu, hususa koca olan horozun, ıspanak ile kara safrayı keser ve aspir ile balgamı, ve haşlaması badem ve peksimet ve damla sakızı ile giden kuvveti avdet ettirir ve fikri safi eder. Ve eğer iyice ezilen edeler suyu soğuk sıtmaya faydalıdır. Ve horozun kursağının kabuğu şarap ile ezip kullansalar mide ağrısını zail eder. Ve eğer taze iken pişirip yeseler sidiği haps olana iyidir. Ve horozun kanı sıcak iken göz akına şifa verir tecrübe ile, ve tersi kuluncu sakin eder içmek ile ve ağuyu gevşetmek ile ve sirke ve hardal ile çili(kelefi) cila eder. O, hararetli olana baş ağrısını getirir. Ve ekşi şeyler ile, hususa yoğurt ile, kulunç tevellüt eder. Ve onun yemeğine devam eylemek gut hastalığı(nikris) ve eklem ağrısı tevellüt eder. Ve taşlıkları(kavânısı) taş(haşâ) tevellüt eder. Baharatlar ve bal soğuk mizaçlılara ve sirkencübin gayrısına düzelticisidir. Ve onun hassasındandır ki onda hasıl olan ufak taşlar bağırsak ağrısını ezer içmek ile ve horozun sağ kanadının kemiğini her kim ki bile taşısa insanlar katında makbul olur ve tırnaklarını eğer bir kimse sağ elde tutsa düşmana zafer bulur. Ve siyah horozun kemiği ne zaman ki kadarınca üzüm ağacının odunu ile yaksalar ve bal sineğinin(arının) evi kiri ile yoğuralar ve bekareti giden avrat bile taşısa(vajinal fitil) bekareti avdet eder. Bu, gizli sırdır. Yavru(Firâh): O, meşhurdur ki Türkçe piliç derler. İyisi piliçlerdir(ferârîcdir), sonra güvercin yavrusudur. Belki bu azamdır bağırsak ağrısını ezmede ne zaman ki tuzsuz yeseler. Ve eğer derlerse ki o cüzzamı(dâ'ü’l-esedi) tahrik ettirir. Cümlesi aslı ile zikrolundu.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Semiz tavuk dimağı artırır ve evde olan tavuk beynisi dimağa gıda olur ve şu kişinin ki aklından hafiflik ola ona fayda eder. Ve eğer melankoliye(mâl-i hulyâya) ve sevdavi olan kişi tavuk yağını ısıtıp başına dürtseler acayip faydalılık ve hususa üç defa dürtseler... Tavuk eti dimağı ve aklı ziyade kılar hususa ki yumurtlamamış ola.. Tavuk çorbası mizacı ıslah eder. Semiz tavuk çorbasını daima içse benzi sarı olan kişi kim sebebi neden olduğunu bilmez acayip fayda ede.
[Kitab-ı Tıbb]