🌿 Gıdalar ve Bitkiler 🌿
Nergis
Serbest metin
Nergis 🌿
Not: Bu gönderi +18 içindir ve eski kitaplardaki erkeklere özel bazı cinsel yazıları ve uyarılarını içerir.
⚠️(Az sonra gelecek:) Bir kimse cinsel ilişki yaşasa o evde nergis gerekmez, zira cinsel ilişki ederken gözü nergise bakıverse, hemen erkekliği bağlana, boşalma olmaya ve eğer boşalma olursa gözüne zarar gele, ihtimaldir ki kör ola. ⚠️ ALLAH KORUSUN.
Frenkçede narçesö, Arapçada nergis, Türkçede zerrin kadeh. Tabiatı hararet rutubeti birinci derecededir. Faydası, eğer zerrin çiçeğinin soğanını kaynatıp içeler yahut salata edip yiyeler kusmak getirir. Tıkanıklıkları açar, mizaç dengesizliğine(su'ü'l-kınyeye) ve ödem-şişkinlik(istiska) hastalığına fayda eder. Eğer yaprağını dövüp ve kaynatıp kadınlara aşağıdan buğu edeler rahim ağrılarını sakin eder ve ateş yanığı üzerine vuralar düzeltir ve şişlikleri dağıtır ve sıraca şişliğini yumuşatır. Eğer zikrolunan otun çiçeğini toplayıp susam yağıyla güneşte terbiye edeler soğuktan olan ağrılara faydalıdır. Eğer zikrolunan otun çiçeğini toplayıp imbikte damıtıp suyunu içeler göğüs hastalıklarına ve nefes darlığına(ziku'n-nefese) fayda eder Allah'ın izniyle. Ve eğer zikrolunan çiçeğin kökünü topalak yağıyla kaynatıp bunu gece döşeğe girdikten sonra tabanı altına süreler gevşeklik/güçsüzlüğünü(süst-i endamı) defedip cinsel ilişkiye büyük kuvvet verir Allah'ın izniyle. Hatta söz konusu çiçeğin büyük özelliklerinden bir dahi buna naklolundu; bilmeyerek bir kimse çiçeğin durduğu şişenin suyunu bir nefes darlığına müptela olana içirmişler, Allahü tealanın emriyle kurtulmaya sebep olmuş, gaflet olunmaya.
[Terceme-i Cedîde Fi'l-Havâssi'l-Müfrede]
Basalüʼn-nercis: Türkçede nergis soğanıdır; Süryanicede basal-ı nerkısa; Latincede ve Frenkçede çipol narsiyu. Bunun tabiatı sıcaktır. Sirke ile saçkırana(da'ü's-sa'lebeye) yakı eyleyeler faydalıdır. Eğer dört dirhemini bal şerbeti ile içeler ölmüş ve diri anne karnındaki bebeği çıkarır ve düşürür. Eğer iki miskalini bal ile içeler kusturur ve yürekte olan kurtları öldürür. Eğer bu kökü sıcak şişliklere vuralar pişkinlik(nezc) verir. Şerif'in sözü, penise süreler büyük eder. Eğer üç adet nergis soğanını bir gün bir gece süt içinde ıslatıp ondan sonra ezip penis başından gayrı uzvuna süreler ve yakı eyleyeler iktidarsızlık(ınnin) hastalığını giderip cinsel ilişkiye muktedir olur, acayip fayda verir. Ziyade menfaati vardır. (DİKKAT! Çevirmen Notu: Başından gayrı yere diyor, bu dikkat edilmesi gereken bir uyarıdır, hafife almayınız.. Ayrıca verilmeyen uyarıyı da nacizane ben vereyim: Burdaki ve az sonra gelecek olan penis büyütme veya güçlendirme ile ilgili olan kısımları yapmak istenirse nergisi ASLA FAZLA SERT OVALAMAMAK GEREKİR. Ve dediği gibi penisin başına sürmemek gerekir. Yoksa iyileşmesi güç ve aşırı acılı yaralara sebebiyet verebilir ki şahsen yaşadım. En sağlam ve kalıcı penis büyütmenin genelde penis extender aletleri ile olduğunu söylerler, daha güvenli bir seçenek olarak ve kalıcı büyüme hedefleniyorsa riskli yöntemler yerine P.E denenmesi daha fazla fayda verebilir.)
...Erdem: Sarı nergis ki papatya çeşidindendir. ...Abher: Nergistir. Arapçada nergis derler, ama İbni Baytar ayı fındığı ve ak günlük demiştir. Kokusu olana dahi abher derler. Minhac ve İhtiyarat ve diğer müfredat ashabı nergis demişler. ...Nercis: Türkçede nergistir, zerrin kadeh; Ve bir çeşidi vardır ki sarı nergis derler, ama o nergis şekilli değildir. Ve sade nergis ve katmer nergis ve nergis-i şehla dedikleri büyük nergis, ona şah-ı nergis dahi derler ve devetabanı ve mercan dedikleri küçük ve büyük nergislerin tabiatı bir çeşittir. Mesih'in sözü üzere ikinci derecede sıcak ve kurudur. İhtiyarat'ın sözü üzere hararet ve kurulukta ılımandır. İbni Baytar'ın sözü üzere üçüncü derecede sıcak ve ikinci derecede kurudur. Ve sim dedikleri kadehleri beyaz nergis tabiatı ve kuvveti yasemin kuvveti ve fiili gibidir. Nergisin iyisi Takvimü’l-Edviye'nin sözü üzere katmer ola ve kokusu keskin ola. Hipokrat'ın sözü üzere beyin tıkanıklıklarını açar, sevdavi ve balgami baş ağrılarına faydalıdır ama sıcak tabiatlı başı ağrıtır. Ve Fules'in sözü üzere rahim ve mesane ağrılarına dahi faydalıdır. Nergis koklamak beyin tıkanıklığına gayet faydalıdır. Sade nergis ve büyük nergis ve nergis-i şehla ki daneli nergistir ve devetabanı ekser yalnız biter. Ve katmer nergis ve nergis-i müşgin ki saf beyaz değildir, nebati şekil ve kokusu hafiftir. Ve nergis-i kafuri ki Rum’da olmaz, ufak olur, Firengistan’da ve Frenk diyarında çok olur, halihazırda Rum’a dahi getirmişlerdir. Bu cümlesinin kokusu ve soğanının kuvveti birbirlerine yakındır ama sim ve sarı nergislerin ve çiğdemlerin tabiatı başkadır. Ve sarı çeşidine aynısefa(azeryuna) derler ama aynısefanın şekli böyle değildir, nihayet ona dahi nergis derler. Ve kara göz derler bir cins sarı ve turuncu sarı şekilli ve içinde orta yerinde siyah olur bir çiçek vardır, adeta ona dahi nergis derler ama tabiatı ve şekli nergisler gibi değildir. Ama asıl nergis diye o şekil olan çiçeğe der, zira o çiçeğin kenarında olan ufak yaprakları göz kirpiklerine ve içinde olan siyahı gözün bebeğine benzetirler der, şairlerin dahi eskiden kastı bu çiçeğedir dediler, uzak olmaya. Bunların cümlesinin çiçeği beyne faydalıdır ve baş ağrısını sakin eder, soğuk sevdavi tıkanıklıkları açar ve sersemliğe dahi faydalıdır. Eğer kökünü delice buğday unuyla çıban üstüne koyalar akıtır. Ve eğer ok ucu ve diken batmış yere koyalar çekip çıkarır, parlatır. Eğer kökünü ezip un ile karıştırıp bedeni ve yüzü yıkayalar kirini giderip parlatır. Üç adet kökünü bir gün bir gece süt içinde yatırıp daha sonra çıkarıp kurutup ihtiyaç vaktinde kusturmak için içireler, Temimi'nin sözü üzere gayet faydalıdır. Ve pişmiş suyundan bal ile içireler geri kustura. Eğer yaprağını bal ile dövüp göze yakı eyleyeler göz şişliklerini giderir ve kızarıklığa süreler onu dahi giderir. Ve nergis sapı gebelik lekesine(kelefe) sürülse giderir. Ve tohumunu ezip sirke ile karıştıralar gebelik lekesini ve çili ve sedefi/vitiligoyu(behakı) giderir. İbni Baytar'ın sözü üzere eğer kökünü yakı edip sinirlerde olan yaralara vuralar bitire. Eğer iki miskalini balla içeler kustura ve yürekte olan yılanları öldüre. Ve çiçeğinin zararı sıcak mizaçlılaradır ki baş ağrıtır, ancak nilüfer düzeltir. Eğer kadın dört dirhemini bal şerbeti ile içe anne karnındaki sağ bebeği düşürür. Eğer kökünü üç dirhem kadar bir gün taze sütte ıslatıp ondan çıkarıp ve ezip cinsel ilişkiye muktedir olmayan iktidarsız kişinin penisine başından gayrı yerine süreler penis kıvama gelir, cinsel ilişkiye muktedir ola. Ve eğer kökünü yalnız ezip penise vuralar büyük ede. Ve sıcak mizaçlılara çok nergis koklayalar menekşe ve kafur katıp ve koklayalar düzeltir. ...Varakü’n-nercis: Nergis çiçeğidir. Beyne ve baş ağrısına faydalıdır. [Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Gece körü olan adama nergisin baharının suyunu göze çekeler yok olup görür ola. Nergis yaprağını dövüp suyunu burnunun kanı dinmeyen adamın yüzüne/geniş kısmına süre kanı durdura. [Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]
Nergisi çok koklayalar aklını ve fehmini kuvvetli ede. ...Eğer nergisi yağla kaynatıp ve o yağı penisine süre, kuvvetli eyleye. ⚠️ Bir kimse cinsel ilişki yaşasa o evde nergis gerekmez, zira cinsel ilişki ederken gözü nergise bakıverse, hemen erkekliği bağlana, boşalma olmaya ve eğer boşalma olursa gözüne zarar gele, ihtimaldir ki kör ola. ...Her kim nergisi dövüp kasığına bağlaya, asla susuzluk kar etmeye.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]
Mahiyeti Hakkında: Bilinir. Özellikleri Hakkında: Onun kökü emiici-çekicidir, derinden çeker ve kurutucudur ve parlatıcı ve yıkayıcıdır ve yağı yasemin yağı halleri üzeredir lakin yasemin yağından daha zayıftır. Süs Hakkında: Onun kökü dikeni çıkarır hususen delice buğday unu ile kullanıla. Ve nergis gebelik lekesini(kelefi) ve sedefi/vitiligoyu(behakı) yıkayıcı-temizleyici olur hususen ki kökü sirke ile kullanıla ve kökü saçkırana(da'ü's-sa'lebeye) faydalıdır. Şişlikler ve Çıbanlar Hakkında: Nergis kökü bal ve burçak ile macun kılınır, açılması zor olan büyük çıbanları deşer. Ve sinir sistemi şişliklerine kökü ile yakı olunur. Yaralar ve Ülserler Hakkında: Cerahati-yaraları kurutur ve şiddetli bir bitişdirmekle bitişdirir hatta KALIN SİNİRLERİN PARÇALARINI DAHİ BİRLEŞTİRİR! Ve bal ile ezip ateş yanığına ve sinir yaralarına ve derin yaralara konur. Eğer burçak ve bal ile karıştırılırsa yaraların kirlerini temizler. Eklem Organları Hakkında: Yağı sinire faydalı olur. Ve nergis kökü ile sinir şişliklerine ve düğümüne ve eklem ağrılarına kavmin zannı üzere yakı olunur. Baş Organları Hakkında: Beyin tıkanıklıklarını açar ve rutubetli sevdavi baş ağrısına faydalı olur ve yağı dahi o fiili işler. Ve yağı en uygundur ve sıcak başları rahatsız eder. Şişlikler ve Çıbanlar Hakkında: Onun yağı zarda olan sert ve soğuk şişlikleri çözer/eritir eğer göğüs o yağ ile hafifçe ovuşturulursa. Beslenme Organları Hakkında: Kökü kendi halinde bakiyken yense veya haşlaması yense kusmayı tahrik eder. Boşaltım Organları Hakkında: Rahim ve mesane ağrılarına faydalı olur. Ve ondan dört dirhem miktarı bal şerbetiyle içilse diri veyahut ölü olan anne karnındaki bebeği düşürür. Ve onun yağı rahmin bağlanmasını ve ağrılarını teskin eder. [İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Basalü’n-nercis: Nergis çiçeğinin soğanıdır. Şerif'in sözü üzere penise süreler büyük eder ve eğer üç adet nergis soğanını bir gün bir gece süt içinde ıslatıp ondan ezip ve penisin başından gayrı uzvuna süreler ve yakı eyleyeler iktidarsızlık(ınnin) hastalığını giderip cinsel ilişkiye muktedir olur, acayip faydalıdır, ziyade menfaati vardır. ...Nergis: Zerrin kadeh ve katmer nergis ve nergis-i şehla dedikleri büyük nergis ki şah nergis dahi derler ve devetabanı ve mercan dedikleri küçük nergistir. Ve nergis-i miskin ki saf beyaz değildir, nebati şekildir, kehribar dahi derler. Ve nergis-i kafuri ki Rum'da olmaz, Firengistan'dan Rum'a getirmişlerdir ki ona pulya derler, kokusu hafiftir. Küçük ve büyük nergislerin tabiatı bir çeşittir. Mesih'in sözü üzere ikinci derecede sıcak ve kurudur. İhtiyarat'ın sözü üzere hararet ve kurulukta ılıman, İbni Baytar'ın sözü üçüncü derecede sıcak ve ikinci derecede kurudur. Ve sim dedikleri kadehleri beyaz nergis tabiatı ve kuvveti yasemin kuvveti ve fiili gibidir. Çok koklayalar nüfuz edişi vardır ama nüfuz edişi yasemin yağından ve diğer nergis yağından dahi ziyadedir. Nergisin iyisi Takvimü’l-Edviyye'nin sözü üzere katmer ola ve kokusu keskin ola. Hipokrat'ın sözü, beyin tıkanıklıklarını açar, sevdavi ve balgami baş ağrılarına faydalıdır ama sıcak baş ağrılarına değildir. Rufes'in sözü, bunların cümlesinin çiçeği beyne faydalıdır ve baş ağrısını sakin eder, soğuk sevdavi tıkanıklıklarını açar ve sersemliğe dahi faydalıdır. Eğer ok ucu ve diken batmış yere koyalar çekip çıkarır. Eğer kökünü ezip un ile karıştırıp bedeni ve yüzü yıkayalar kirini giderip parlatır. Ve çiçeğinin zararı sıcak mizaçlılaradır ki onlarda baş ağrıtır, ancak nilüfer düzeltir. Eğer kökünü üç dirhem kadar bir gün taze sütte ıslatıp ondan çıkarıp ve ezip cinsel ilişkiye muktedir olmayan iktidarsız kişinin penisine başından gayrı yerine süreler penisi kıvama gele, cinsel ilişkiye muktedir ola. Ve eğer kökünü yalnız ezip penise vuralar büyük eder.
[Hazerfen Hüseyin Efendi - Tuhfetü'l-Erîb]
Nergis: Farsçada nergis isminden Arapçalaştırılmıştır. Türkçede dahi nergis demekle meşhurdur. Çiçeği malumdur, bitkisi soğan bitkisi gibidir. Bostanisinin çiçeği kat kat yani katmer olur ve yabanisi katmer olmaz ona erkeğidir derler. Bazısı kızıla meyilli menekşe rengi olurmuş. Kitap sahibi der: Bu çeşidini görmedik. Tabiatı üçüncü derecede sıcak ve ikinci derecede kurudur. Soğanında hararet ve kuruluk daha kuvvetlidir, büyük olan yaraları bitişdirir. 🖊️Bitişdirmede şu mertebededir ki kesilmiş sinir ve damarları bitişdirir ve yıkaması-temizlemesi dahi vardır.🖊️ Eğer suda pişirip yahut susuz pişirip yiyeler kustura. Eğer dövüp bal ile ateş yanığına süreler fayda eyleye. 🖊️Eğer kesilmiş sinirlere yakı edeler geri bitişdire ve yapıştıra. 🖊️ Eğer dövüp bal ile karıştırıp eskiden geniş kısımlarda olan ağrılara ve gözde buruşmuş olan sinirlere yakı edeler fayda eyleye. Eğer maydanoz suyu ve sirke ile karıştırıp sedefe/vitiligoya(behaka) ve yüzde ve bedende olan lekelere süreler pak eyleye. Eğer burçak ve bal ile karıştıralar çıbanlarda olan kirleri pak eyleye ve deşilmesi güç olan büyük ve kızıl ve sivri çıbanları deşip akıta. Eğer delice unu ile hurma dikeni ve ona benzer nesne battığı yere yakı edeler dışarı çekip çıkara. Koklamak ile soğuk nezlelerden olan baş ağrısına fayda eder, ziyade çözücülüğü/eriticiliği vardır. Eğer iyice dövüp ince edip yakı edeler çöze/erite. Eğer soğanından yakı edip çıbanlara vuralar irinini akıtıp çıkara. Kusmak için kullanımı caiz olan miktar iki miskale dektir ve diğeri için bir miskaldir. Tuz ile kullanalar. İçmesi karında olan yılan ve solucanları katledip dışarı eder. Çiçeği mizaçları sıcak olanların başlarını ağrıtır, menekşe zararını defeder. Eğer kökünü ezip saç döküldüğü yere süreler fayda eyleye. Eğer bal şerbeti ile dört dirhem miktarını kadın içe karnındaki bebeği düşüre. Gerek diri ve gerek ölü olsun düşürür. Eğer kökünden üç dirhem miktarı alıp üç gün ve üç gece taze süt içinde dura daha sonra çıkarıp iyice ezip cinsel ilişkiye muktedir olmayan kimsenin penisinin başından aşağısına sürüp yakı edeler penisi durdurup acayip tesir eyleye. Eğer yalnız kökü ile penisi ovalar ziyade kalın eyleye. Nergis tohumu siyahtır, harareti ve rutubeti ziyadedir, üçüncü dereceye yaklaşır, atık maddeli rutubeti dahi vardır, cinsel ilişkiye ziyade tahrik eder. Şerbet miktarı yarım dirhem miktara dektir. Taze süt ile içeler ve eğer dövüp ezip sirke ile leke ve ufak nokta ve sedefe/vitiligoya(behaka) süreler gidere.
[İbnü’l-Kütbî - Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]
Nergis: Nergis bir yeşil ottur bir iki karış olur uzun ve ak çiçeği vardır. O çiçek ortasında üzerinde sarı çiçek olur kadeh gibi nitekim şairlerin sözlüsü Hoca Süleyman buyurur ki: "Güzel, bahçeye nergisten kadeh ile çıktı". Hafif kokusu olur ki iki miskalini içeler bedenin uçlarından yoğun kıvamlı/kalın(galiz) hıltları gidere ve karında olan kurdu kıra. Ve yuvarlak kökü olur. Ne zaman kökten üç dirhem taze sütle ıslatalar on gün yahut bir gün bir gece, sonra çıkarıp döveler balla yahut sırf penise süreler gayet kıyama getire ve acayip fiil göstere evet başına sürmemek gerektir. [A’cebü’l-’Uccâb]
Not: Bu gönderi +18 içindir ve eski kitaplardaki erkeklere özel bazı cinsel yazıları ve uyarılarını içerir.
⚠️(Az sonra gelecek:) Bir kimse cinsel ilişki yaşasa o evde nergis gerekmez, zira cinsel ilişki ederken gözü nergise bakıverse, hemen erkekliği bağlana, boşalma olmaya ve eğer boşalma olursa gözüne zarar gele, ihtimaldir ki kör ola. ⚠️ ALLAH KORUSUN.
Frenkçede narçesö, Arapçada nergis, Türkçede zerrin kadeh. Tabiatı hararet rutubeti birinci derecededir. Faydası, eğer zerrin çiçeğinin soğanını kaynatıp içeler yahut salata edip yiyeler kusmak getirir. Tıkanıklıkları açar, mizaç dengesizliğine(su'ü'l-kınyeye) ve ödem-şişkinlik(istiska) hastalığına fayda eder. Eğer yaprağını dövüp ve kaynatıp kadınlara aşağıdan buğu edeler rahim ağrılarını sakin eder ve ateş yanığı üzerine vuralar düzeltir ve şişlikleri dağıtır ve sıraca şişliğini yumuşatır. Eğer zikrolunan otun çiçeğini toplayıp susam yağıyla güneşte terbiye edeler soğuktan olan ağrılara faydalıdır. Eğer zikrolunan otun çiçeğini toplayıp imbikte damıtıp suyunu içeler göğüs hastalıklarına ve nefes darlığına(ziku'n-nefese) fayda eder Allah'ın izniyle. Ve eğer zikrolunan çiçeğin kökünü topalak yağıyla kaynatıp bunu gece döşeğe girdikten sonra tabanı altına süreler gevşeklik/güçsüzlüğünü(süst-i endamı) defedip cinsel ilişkiye büyük kuvvet verir Allah'ın izniyle. Hatta söz konusu çiçeğin büyük özelliklerinden bir dahi buna naklolundu; bilmeyerek bir kimse çiçeğin durduğu şişenin suyunu bir nefes darlığına müptela olana içirmişler, Allahü tealanın emriyle kurtulmaya sebep olmuş, gaflet olunmaya.
[Terceme-i Cedîde Fi'l-Havâssi'l-Müfrede]
Basalüʼn-nercis: Türkçede nergis soğanıdır; Süryanicede basal-ı nerkısa; Latincede ve Frenkçede çipol narsiyu. Bunun tabiatı sıcaktır. Sirke ile saçkırana(da'ü's-sa'lebeye) yakı eyleyeler faydalıdır. Eğer dört dirhemini bal şerbeti ile içeler ölmüş ve diri anne karnındaki bebeği çıkarır ve düşürür. Eğer iki miskalini bal ile içeler kusturur ve yürekte olan kurtları öldürür. Eğer bu kökü sıcak şişliklere vuralar pişkinlik(nezc) verir. Şerif'in sözü, penise süreler büyük eder. Eğer üç adet nergis soğanını bir gün bir gece süt içinde ıslatıp ondan sonra ezip penis başından gayrı uzvuna süreler ve yakı eyleyeler iktidarsızlık(ınnin) hastalığını giderip cinsel ilişkiye muktedir olur, acayip fayda verir. Ziyade menfaati vardır. (DİKKAT! Çevirmen Notu: Başından gayrı yere diyor, bu dikkat edilmesi gereken bir uyarıdır, hafife almayınız.. Ayrıca verilmeyen uyarıyı da nacizane ben vereyim: Burdaki ve az sonra gelecek olan penis büyütme veya güçlendirme ile ilgili olan kısımları yapmak istenirse nergisi ASLA FAZLA SERT OVALAMAMAK GEREKİR. Ve dediği gibi penisin başına sürmemek gerekir. Yoksa iyileşmesi güç ve aşırı acılı yaralara sebebiyet verebilir ki şahsen yaşadım. En sağlam ve kalıcı penis büyütmenin genelde penis extender aletleri ile olduğunu söylerler, daha güvenli bir seçenek olarak ve kalıcı büyüme hedefleniyorsa riskli yöntemler yerine P.E denenmesi daha fazla fayda verebilir.)
...Erdem: Sarı nergis ki papatya çeşidindendir. ...Abher: Nergistir. Arapçada nergis derler, ama İbni Baytar ayı fındığı ve ak günlük demiştir. Kokusu olana dahi abher derler. Minhac ve İhtiyarat ve diğer müfredat ashabı nergis demişler. ...Nercis: Türkçede nergistir, zerrin kadeh; Ve bir çeşidi vardır ki sarı nergis derler, ama o nergis şekilli değildir. Ve sade nergis ve katmer nergis ve nergis-i şehla dedikleri büyük nergis, ona şah-ı nergis dahi derler ve devetabanı ve mercan dedikleri küçük ve büyük nergislerin tabiatı bir çeşittir. Mesih'in sözü üzere ikinci derecede sıcak ve kurudur. İhtiyarat'ın sözü üzere hararet ve kurulukta ılımandır. İbni Baytar'ın sözü üzere üçüncü derecede sıcak ve ikinci derecede kurudur. Ve sim dedikleri kadehleri beyaz nergis tabiatı ve kuvveti yasemin kuvveti ve fiili gibidir. Nergisin iyisi Takvimü’l-Edviye'nin sözü üzere katmer ola ve kokusu keskin ola. Hipokrat'ın sözü üzere beyin tıkanıklıklarını açar, sevdavi ve balgami baş ağrılarına faydalıdır ama sıcak tabiatlı başı ağrıtır. Ve Fules'in sözü üzere rahim ve mesane ağrılarına dahi faydalıdır. Nergis koklamak beyin tıkanıklığına gayet faydalıdır. Sade nergis ve büyük nergis ve nergis-i şehla ki daneli nergistir ve devetabanı ekser yalnız biter. Ve katmer nergis ve nergis-i müşgin ki saf beyaz değildir, nebati şekil ve kokusu hafiftir. Ve nergis-i kafuri ki Rum’da olmaz, ufak olur, Firengistan’da ve Frenk diyarında çok olur, halihazırda Rum’a dahi getirmişlerdir. Bu cümlesinin kokusu ve soğanının kuvveti birbirlerine yakındır ama sim ve sarı nergislerin ve çiğdemlerin tabiatı başkadır. Ve sarı çeşidine aynısefa(azeryuna) derler ama aynısefanın şekli böyle değildir, nihayet ona dahi nergis derler. Ve kara göz derler bir cins sarı ve turuncu sarı şekilli ve içinde orta yerinde siyah olur bir çiçek vardır, adeta ona dahi nergis derler ama tabiatı ve şekli nergisler gibi değildir. Ama asıl nergis diye o şekil olan çiçeğe der, zira o çiçeğin kenarında olan ufak yaprakları göz kirpiklerine ve içinde olan siyahı gözün bebeğine benzetirler der, şairlerin dahi eskiden kastı bu çiçeğedir dediler, uzak olmaya. Bunların cümlesinin çiçeği beyne faydalıdır ve baş ağrısını sakin eder, soğuk sevdavi tıkanıklıkları açar ve sersemliğe dahi faydalıdır. Eğer kökünü delice buğday unuyla çıban üstüne koyalar akıtır. Ve eğer ok ucu ve diken batmış yere koyalar çekip çıkarır, parlatır. Eğer kökünü ezip un ile karıştırıp bedeni ve yüzü yıkayalar kirini giderip parlatır. Üç adet kökünü bir gün bir gece süt içinde yatırıp daha sonra çıkarıp kurutup ihtiyaç vaktinde kusturmak için içireler, Temimi'nin sözü üzere gayet faydalıdır. Ve pişmiş suyundan bal ile içireler geri kustura. Eğer yaprağını bal ile dövüp göze yakı eyleyeler göz şişliklerini giderir ve kızarıklığa süreler onu dahi giderir. Ve nergis sapı gebelik lekesine(kelefe) sürülse giderir. Ve tohumunu ezip sirke ile karıştıralar gebelik lekesini ve çili ve sedefi/vitiligoyu(behakı) giderir. İbni Baytar'ın sözü üzere eğer kökünü yakı edip sinirlerde olan yaralara vuralar bitire. Eğer iki miskalini balla içeler kustura ve yürekte olan yılanları öldüre. Ve çiçeğinin zararı sıcak mizaçlılaradır ki baş ağrıtır, ancak nilüfer düzeltir. Eğer kadın dört dirhemini bal şerbeti ile içe anne karnındaki sağ bebeği düşürür. Eğer kökünü üç dirhem kadar bir gün taze sütte ıslatıp ondan çıkarıp ve ezip cinsel ilişkiye muktedir olmayan iktidarsız kişinin penisine başından gayrı yerine süreler penis kıvama gelir, cinsel ilişkiye muktedir ola. Ve eğer kökünü yalnız ezip penise vuralar büyük ede. Ve sıcak mizaçlılara çok nergis koklayalar menekşe ve kafur katıp ve koklayalar düzeltir. ...Varakü’n-nercis: Nergis çiçeğidir. Beyne ve baş ağrısına faydalıdır. [Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Gece körü olan adama nergisin baharının suyunu göze çekeler yok olup görür ola. Nergis yaprağını dövüp suyunu burnunun kanı dinmeyen adamın yüzüne/geniş kısmına süre kanı durdura. [Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]
Nergisi çok koklayalar aklını ve fehmini kuvvetli ede. ...Eğer nergisi yağla kaynatıp ve o yağı penisine süre, kuvvetli eyleye. ⚠️ Bir kimse cinsel ilişki yaşasa o evde nergis gerekmez, zira cinsel ilişki ederken gözü nergise bakıverse, hemen erkekliği bağlana, boşalma olmaya ve eğer boşalma olursa gözüne zarar gele, ihtimaldir ki kör ola. ...Her kim nergisi dövüp kasığına bağlaya, asla susuzluk kar etmeye.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]
Mahiyeti Hakkında: Bilinir. Özellikleri Hakkında: Onun kökü emiici-çekicidir, derinden çeker ve kurutucudur ve parlatıcı ve yıkayıcıdır ve yağı yasemin yağı halleri üzeredir lakin yasemin yağından daha zayıftır. Süs Hakkında: Onun kökü dikeni çıkarır hususen delice buğday unu ile kullanıla. Ve nergis gebelik lekesini(kelefi) ve sedefi/vitiligoyu(behakı) yıkayıcı-temizleyici olur hususen ki kökü sirke ile kullanıla ve kökü saçkırana(da'ü's-sa'lebeye) faydalıdır. Şişlikler ve Çıbanlar Hakkında: Nergis kökü bal ve burçak ile macun kılınır, açılması zor olan büyük çıbanları deşer. Ve sinir sistemi şişliklerine kökü ile yakı olunur. Yaralar ve Ülserler Hakkında: Cerahati-yaraları kurutur ve şiddetli bir bitişdirmekle bitişdirir hatta KALIN SİNİRLERİN PARÇALARINI DAHİ BİRLEŞTİRİR! Ve bal ile ezip ateş yanığına ve sinir yaralarına ve derin yaralara konur. Eğer burçak ve bal ile karıştırılırsa yaraların kirlerini temizler. Eklem Organları Hakkında: Yağı sinire faydalı olur. Ve nergis kökü ile sinir şişliklerine ve düğümüne ve eklem ağrılarına kavmin zannı üzere yakı olunur. Baş Organları Hakkında: Beyin tıkanıklıklarını açar ve rutubetli sevdavi baş ağrısına faydalı olur ve yağı dahi o fiili işler. Ve yağı en uygundur ve sıcak başları rahatsız eder. Şişlikler ve Çıbanlar Hakkında: Onun yağı zarda olan sert ve soğuk şişlikleri çözer/eritir eğer göğüs o yağ ile hafifçe ovuşturulursa. Beslenme Organları Hakkında: Kökü kendi halinde bakiyken yense veya haşlaması yense kusmayı tahrik eder. Boşaltım Organları Hakkında: Rahim ve mesane ağrılarına faydalı olur. Ve ondan dört dirhem miktarı bal şerbetiyle içilse diri veyahut ölü olan anne karnındaki bebeği düşürür. Ve onun yağı rahmin bağlanmasını ve ağrılarını teskin eder. [İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Basalü’n-nercis: Nergis çiçeğinin soğanıdır. Şerif'in sözü üzere penise süreler büyük eder ve eğer üç adet nergis soğanını bir gün bir gece süt içinde ıslatıp ondan ezip ve penisin başından gayrı uzvuna süreler ve yakı eyleyeler iktidarsızlık(ınnin) hastalığını giderip cinsel ilişkiye muktedir olur, acayip faydalıdır, ziyade menfaati vardır. ...Nergis: Zerrin kadeh ve katmer nergis ve nergis-i şehla dedikleri büyük nergis ki şah nergis dahi derler ve devetabanı ve mercan dedikleri küçük nergistir. Ve nergis-i miskin ki saf beyaz değildir, nebati şekildir, kehribar dahi derler. Ve nergis-i kafuri ki Rum'da olmaz, Firengistan'dan Rum'a getirmişlerdir ki ona pulya derler, kokusu hafiftir. Küçük ve büyük nergislerin tabiatı bir çeşittir. Mesih'in sözü üzere ikinci derecede sıcak ve kurudur. İhtiyarat'ın sözü üzere hararet ve kurulukta ılıman, İbni Baytar'ın sözü üçüncü derecede sıcak ve ikinci derecede kurudur. Ve sim dedikleri kadehleri beyaz nergis tabiatı ve kuvveti yasemin kuvveti ve fiili gibidir. Çok koklayalar nüfuz edişi vardır ama nüfuz edişi yasemin yağından ve diğer nergis yağından dahi ziyadedir. Nergisin iyisi Takvimü’l-Edviyye'nin sözü üzere katmer ola ve kokusu keskin ola. Hipokrat'ın sözü, beyin tıkanıklıklarını açar, sevdavi ve balgami baş ağrılarına faydalıdır ama sıcak baş ağrılarına değildir. Rufes'in sözü, bunların cümlesinin çiçeği beyne faydalıdır ve baş ağrısını sakin eder, soğuk sevdavi tıkanıklıklarını açar ve sersemliğe dahi faydalıdır. Eğer ok ucu ve diken batmış yere koyalar çekip çıkarır. Eğer kökünü ezip un ile karıştırıp bedeni ve yüzü yıkayalar kirini giderip parlatır. Ve çiçeğinin zararı sıcak mizaçlılaradır ki onlarda baş ağrıtır, ancak nilüfer düzeltir. Eğer kökünü üç dirhem kadar bir gün taze sütte ıslatıp ondan çıkarıp ve ezip cinsel ilişkiye muktedir olmayan iktidarsız kişinin penisine başından gayrı yerine süreler penisi kıvama gele, cinsel ilişkiye muktedir ola. Ve eğer kökünü yalnız ezip penise vuralar büyük eder.
[Hazerfen Hüseyin Efendi - Tuhfetü'l-Erîb]
Nergis: Farsçada nergis isminden Arapçalaştırılmıştır. Türkçede dahi nergis demekle meşhurdur. Çiçeği malumdur, bitkisi soğan bitkisi gibidir. Bostanisinin çiçeği kat kat yani katmer olur ve yabanisi katmer olmaz ona erkeğidir derler. Bazısı kızıla meyilli menekşe rengi olurmuş. Kitap sahibi der: Bu çeşidini görmedik. Tabiatı üçüncü derecede sıcak ve ikinci derecede kurudur. Soğanında hararet ve kuruluk daha kuvvetlidir, büyük olan yaraları bitişdirir. 🖊️Bitişdirmede şu mertebededir ki kesilmiş sinir ve damarları bitişdirir ve yıkaması-temizlemesi dahi vardır.🖊️ Eğer suda pişirip yahut susuz pişirip yiyeler kustura. Eğer dövüp bal ile ateş yanığına süreler fayda eyleye. 🖊️Eğer kesilmiş sinirlere yakı edeler geri bitişdire ve yapıştıra. 🖊️ Eğer dövüp bal ile karıştırıp eskiden geniş kısımlarda olan ağrılara ve gözde buruşmuş olan sinirlere yakı edeler fayda eyleye. Eğer maydanoz suyu ve sirke ile karıştırıp sedefe/vitiligoya(behaka) ve yüzde ve bedende olan lekelere süreler pak eyleye. Eğer burçak ve bal ile karıştıralar çıbanlarda olan kirleri pak eyleye ve deşilmesi güç olan büyük ve kızıl ve sivri çıbanları deşip akıta. Eğer delice unu ile hurma dikeni ve ona benzer nesne battığı yere yakı edeler dışarı çekip çıkara. Koklamak ile soğuk nezlelerden olan baş ağrısına fayda eder, ziyade çözücülüğü/eriticiliği vardır. Eğer iyice dövüp ince edip yakı edeler çöze/erite. Eğer soğanından yakı edip çıbanlara vuralar irinini akıtıp çıkara. Kusmak için kullanımı caiz olan miktar iki miskale dektir ve diğeri için bir miskaldir. Tuz ile kullanalar. İçmesi karında olan yılan ve solucanları katledip dışarı eder. Çiçeği mizaçları sıcak olanların başlarını ağrıtır, menekşe zararını defeder. Eğer kökünü ezip saç döküldüğü yere süreler fayda eyleye. Eğer bal şerbeti ile dört dirhem miktarını kadın içe karnındaki bebeği düşüre. Gerek diri ve gerek ölü olsun düşürür. Eğer kökünden üç dirhem miktarı alıp üç gün ve üç gece taze süt içinde dura daha sonra çıkarıp iyice ezip cinsel ilişkiye muktedir olmayan kimsenin penisinin başından aşağısına sürüp yakı edeler penisi durdurup acayip tesir eyleye. Eğer yalnız kökü ile penisi ovalar ziyade kalın eyleye. Nergis tohumu siyahtır, harareti ve rutubeti ziyadedir, üçüncü dereceye yaklaşır, atık maddeli rutubeti dahi vardır, cinsel ilişkiye ziyade tahrik eder. Şerbet miktarı yarım dirhem miktara dektir. Taze süt ile içeler ve eğer dövüp ezip sirke ile leke ve ufak nokta ve sedefe/vitiligoya(behaka) süreler gidere.
[İbnü’l-Kütbî - Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]
Nergis: Nergis bir yeşil ottur bir iki karış olur uzun ve ak çiçeği vardır. O çiçek ortasında üzerinde sarı çiçek olur kadeh gibi nitekim şairlerin sözlüsü Hoca Süleyman buyurur ki: "Güzel, bahçeye nergisten kadeh ile çıktı". Hafif kokusu olur ki iki miskalini içeler bedenin uçlarından yoğun kıvamlı/kalın(galiz) hıltları gidere ve karında olan kurdu kıra. Ve yuvarlak kökü olur. Ne zaman kökten üç dirhem taze sütle ıslatalar on gün yahut bir gün bir gece, sonra çıkarıp döveler balla yahut sırf penise süreler gayet kıyama getire ve acayip fiil göstere evet başına sürmemek gerektir. [A’cebü’l-’Uccâb]
Erişim kontrol ediliyor…
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Nergis نرجس Narcissus
⚠️ Bir kimesne mücâma'at eylese (cinsellik yaşıyorsa) o evde nergis gerekmez, zîrâ cimâ' ederken gözü nergise düş olsa (bakıverse), fi'l-hâl (hemen) erligi (erkekligi) baglana, inzâl (boşalma) olmaya ve eger inzâl olursa gözüne halel gele, yahtemil ki (ihtimâl vardur ki) kör ola. ⚠️ NE'ÛZÜ BİLLÂH.
Basalüʼn-nercis: Nergis soganıdur Türkî; piyâz-ı nergis Fârisî; basal-ı nerkısâ Süryânî; rîze avyûrte Rûmî; kırûmîdî neskifiyûn Rûmî; efyûr evtîrsemûn Yûnânî; çipôl nârsiyû Lâtîn, Fırânca; vetlûben Nemse, Mâcar. Bunuñ tabî'atı hârr dur. Sirke ile dâʾüʼs-sa'lebe yaku eyleseler müfîddür. Eger dört dirhemin mâʾüʼl-asel ile içseler ölmiş ve diri oglanı çıkarur ve düşürür. Eger iki miskâlin asel ile içseler kay' etdürür ve yürekde olan kurdları öldürür. Eger bu köki issi şişlere ursalar nezc verür. Kavl-i Şerîf, zekere sürseler büyük eder. Eger üç aded nercis soganın bir gün bir gece süd içinde ısladup andan sahk edüp zeker başından gayrı endâmına sürseler ve yaku eyleseler ınnîn illetin giderüp cimâ'a kâdir olur, acâ'ib fâ'ide verür. Ziyâde menfa'ati vardur.
...Erdem: Sarı nergis ki ukhuvân nev'indendür. Âzeryûn deyu zikr olındı.
...Abher: Nergisdür. Arab'da nercis derler, ammâ İbni Baytâr astarek ve mî'adur demiş. Râyihası olana dahı abher derler. Minhâc ve İhtiyârât ve sâ'ir müfredât ashâbı nergis demişler. Nûn bâbında nergis ve nercis deyu zikr olınur.
...Nercis: Nergisdür Türkî; zerrîn kadeh Türkî; abher Arabî; heft-zerd Fârisî; nerkîs Süryânî; neskifiyûn Rûmî; avyûrte Rûmî; nârsiyû Lâtîn ve Rûmî; vetlûben Mâcar, Nemse; evtirsemûn Yûnânî; nûkis Efrencî; keynûnes Süryânî; çîgû Efrencî; abrûn bârûn Yûnânî; fiyûs iyeltek Lâtîn; şemrâh Hâkânî. Katmer nergise Temîmî kavli üzere nercisü’l-kârûs derler. Ve bir nev'i vardur ki sarı nergis derler, elif bâbında âzeryûnâ deyu zikr olındı, ammâ ol nergis şekillü degüldür. Ve sâde nergis ve katmer nergis ve nergis-i şehlâ dedükleri büyük nergis, aña şâh-ı nergis dahı derler ve devetabanı ve mercân dedükleri küçük ve büyük nergislerüñ tabî'atı bir nev'dür. Mesîh kavli üzere ikinci derecede hârr u yâbisdür. İhtiyârât kavli üzere harâret ve yübûsetde mu'tedildür. İbni Baytâr kavli üzere üçüncide hârr ve ikincide yâbisdür. Ve sîm dedükleri kadehleri beyâz nergis tabî'atı ve kuvveti yâsemen kuvveti ve fi'li gibidür. Çok koksalar inhidârı vardur ammâ inhidârı (nüfûz edişi) yâsemen yagından ve gayrı nergis yagından dahı ziyâdedür. Nergisüñ a'lâsı Takvîmü’l-Edviye kavli üzere katmer ola ve râyihası zekî olmakdur. Bukrât kavli üzere dimâg süddelerin açar, sevdâvî ve balgamî baş agrılarına nâfi'dür ammâ issi baş agrıdur. Ve Fûles kavli üzere rahm ve mesâne agrılarına dahı nâfi'dür. Nergis kokmak dimâg süddesine gâyet nâfi'dür. Sâde nergis ve büyük nergis ve nergis-i şehlâ ki dânedâr nergisdür ve devetabanı ekser yaluñuz biter. Ve katmer nergis ve nergis-i müşgîn ki sâfî beyâz degüldür, nebâtı şekl ve râyihası latîfdür. Ve nergis-i kâfûrî ki Rûm’da olmaz, hurde olur, Firengistân’da ve Fırânca’da çok olur, hâliyâ Rûm’a dahı getürmişlerdür. Bu cümlesinüñ râyihası ve soganınuñ kuvveti birbirlerine karîbdür ammâ sîm ve sarı nergislerüñ ve çigdemlerüñ tabî'atı gayrıdur, anlar zikr olınmışdur. Ve sarı nev'i âzeryûnâ deyu zikr olınmışdur ammâ âzeryûnânuñ şekli böyle degüldür, nihâyet aña dahı nergis derler. Ve kara göz derler bir cins sarı ve tûruncî sarı şekillü ve içinde orta yerinde siyâh olur bir çiçek vardur, âdetâ aña dahı nergis derler ammâ tabî'atı ve şekli nergisler gibi degüldür. Ammâ asıl nergis deyu ol şekl olan çiçege der, zîrâ ol çiçegüñ kenârında olan hurde yaprakları göz kirpiklerine ve içinde olan siyâhı gözüñ bebegine teşbîh ederler der, şu'arânuñ dahı kadîmden kasdı bu çiçegedür dediler, ba'îd olmaya. Bunlarıñ cümlesinüñ çiçegi dimâga müfîddür ve baş agrısın sâkin eder, sovuk sevdâvî süddeleri açar ve humâra dahı nâfi'dür. Eger kökini delüce bugday unıyla çıban üstine kosalar akıdur. Ve eger demren ve diken batmış mevzi'e kosalar cezb edüp çıkarur, mücellâ eder. Eger kökini sahk edüp un ile karışdurup bedeni ve yüzi yusalar kirini giderüp mücellâ eder. Üç aded kökini bir gün bir gece süd içinde yaturup ba'de çıkarup kurudup hâcet vaktinde kusdurmak içün içürseler, Temîmî kavli üzere gâyet nâfi'dür. Ve bişmiş suyından asel ile içürseler gerü kusdura. Eger yapragını asel ile dögüp göze zımâd eyleseler göz şişlerin giderür ve humrete latûh eyleseler anı dahı giderür. Ve nergis sapı kelefe tılâ olınsa giderür. Ve tohumını sahk edüp sirke ile karışdursalar kelefi ve nemeşi ve behakı giderür. İbni Baytâr kavli üzere eger kökini yaku edüp siñirlerde olan yaralara ursalar bitüre. Eger iki miskâlin balla içseler kusdura ve yürekde olan yılanları öldüre. Ve çiçeginüñ zararı issi mizâclularadur ki baş agrıdur, illâ nîlûfer ıslâh eder. Eger avrat dört dirhemini mâʾ-i asel ile içse sag oglanı düşürür. Eger kökini üç dirhem kadar bir gün tâze südde ısladup andan çıkarup ve sahk edüp cimâ'a kâdir olmayan ınnîn kişinüñ zekerine başından gayrı yerine sürseler zekeri kıvâma gelür, cimâ'a kâdir ola. Ve eger kökini yaluñuz sahk edüp zekere ursalar büyük ede. Ve issi mizâclulara çok nergis koksalar benefşe ve kâfûr katup ve koksalar ıslâh eder.
...Varakü’n-nercis: Nergis çiçegidür. Dimâga ve sudâ'a nâfi'dür. Bâkî ahvâli ve köki nûn bâbında nergis deyu zikr olınmışdur.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
⚠️ Bir kimesne mücâma'at eylese (cinsellik yaşıyorsa) o evde nergis gerekmez, zîrâ cimâ' ederken gözü nergise düş olsa (bakıverse), fi'l-hâl (hemen) erligi (erkekligi) baglana, inzâl (boşalma) olmaya ve eger inzâl olursa gözüne halel gele, yahtemil ki (ihtimâl vardur ki) kör ola. ⚠️ NE'ÛZÜ BİLLÂH.
Basalüʼn-nercis: Nergis soganıdur Türkî; piyâz-ı nergis Fârisî; basal-ı nerkısâ Süryânî; rîze avyûrte Rûmî; kırûmîdî neskifiyûn Rûmî; efyûr evtîrsemûn Yûnânî; çipôl nârsiyû Lâtîn, Fırânca; vetlûben Nemse, Mâcar. Bunuñ tabî'atı hârr dur. Sirke ile dâʾüʼs-sa'lebe yaku eyleseler müfîddür. Eger dört dirhemin mâʾüʼl-asel ile içseler ölmiş ve diri oglanı çıkarur ve düşürür. Eger iki miskâlin asel ile içseler kay' etdürür ve yürekde olan kurdları öldürür. Eger bu köki issi şişlere ursalar nezc verür. Kavl-i Şerîf, zekere sürseler büyük eder. Eger üç aded nercis soganın bir gün bir gece süd içinde ısladup andan sahk edüp zeker başından gayrı endâmına sürseler ve yaku eyleseler ınnîn illetin giderüp cimâ'a kâdir olur, acâ'ib fâ'ide verür. Ziyâde menfa'ati vardur.
...Erdem: Sarı nergis ki ukhuvân nev'indendür. Âzeryûn deyu zikr olındı.
...Abher: Nergisdür. Arab'da nercis derler, ammâ İbni Baytâr astarek ve mî'adur demiş. Râyihası olana dahı abher derler. Minhâc ve İhtiyârât ve sâ'ir müfredât ashâbı nergis demişler. Nûn bâbında nergis ve nercis deyu zikr olınur.
...Nercis: Nergisdür Türkî; zerrîn kadeh Türkî; abher Arabî; heft-zerd Fârisî; nerkîs Süryânî; neskifiyûn Rûmî; avyûrte Rûmî; nârsiyû Lâtîn ve Rûmî; vetlûben Mâcar, Nemse; evtirsemûn Yûnânî; nûkis Efrencî; keynûnes Süryânî; çîgû Efrencî; abrûn bârûn Yûnânî; fiyûs iyeltek Lâtîn; şemrâh Hâkânî. Katmer nergise Temîmî kavli üzere nercisü’l-kârûs derler. Ve bir nev'i vardur ki sarı nergis derler, elif bâbında âzeryûnâ deyu zikr olındı, ammâ ol nergis şekillü degüldür. Ve sâde nergis ve katmer nergis ve nergis-i şehlâ dedükleri büyük nergis, aña şâh-ı nergis dahı derler ve devetabanı ve mercân dedükleri küçük ve büyük nergislerüñ tabî'atı bir nev'dür. Mesîh kavli üzere ikinci derecede hârr u yâbisdür. İhtiyârât kavli üzere harâret ve yübûsetde mu'tedildür. İbni Baytâr kavli üzere üçüncide hârr ve ikincide yâbisdür. Ve sîm dedükleri kadehleri beyâz nergis tabî'atı ve kuvveti yâsemen kuvveti ve fi'li gibidür. Çok koksalar inhidârı vardur ammâ inhidârı (nüfûz edişi) yâsemen yagından ve gayrı nergis yagından dahı ziyâdedür. Nergisüñ a'lâsı Takvîmü’l-Edviye kavli üzere katmer ola ve râyihası zekî olmakdur. Bukrât kavli üzere dimâg süddelerin açar, sevdâvî ve balgamî baş agrılarına nâfi'dür ammâ issi baş agrıdur. Ve Fûles kavli üzere rahm ve mesâne agrılarına dahı nâfi'dür. Nergis kokmak dimâg süddesine gâyet nâfi'dür. Sâde nergis ve büyük nergis ve nergis-i şehlâ ki dânedâr nergisdür ve devetabanı ekser yaluñuz biter. Ve katmer nergis ve nergis-i müşgîn ki sâfî beyâz degüldür, nebâtı şekl ve râyihası latîfdür. Ve nergis-i kâfûrî ki Rûm’da olmaz, hurde olur, Firengistân’da ve Fırânca’da çok olur, hâliyâ Rûm’a dahı getürmişlerdür. Bu cümlesinüñ râyihası ve soganınuñ kuvveti birbirlerine karîbdür ammâ sîm ve sarı nergislerüñ ve çigdemlerüñ tabî'atı gayrıdur, anlar zikr olınmışdur. Ve sarı nev'i âzeryûnâ deyu zikr olınmışdur ammâ âzeryûnânuñ şekli böyle degüldür, nihâyet aña dahı nergis derler. Ve kara göz derler bir cins sarı ve tûruncî sarı şekillü ve içinde orta yerinde siyâh olur bir çiçek vardur, âdetâ aña dahı nergis derler ammâ tabî'atı ve şekli nergisler gibi degüldür. Ammâ asıl nergis deyu ol şekl olan çiçege der, zîrâ ol çiçegüñ kenârında olan hurde yaprakları göz kirpiklerine ve içinde olan siyâhı gözüñ bebegine teşbîh ederler der, şu'arânuñ dahı kadîmden kasdı bu çiçegedür dediler, ba'îd olmaya. Bunlarıñ cümlesinüñ çiçegi dimâga müfîddür ve baş agrısın sâkin eder, sovuk sevdâvî süddeleri açar ve humâra dahı nâfi'dür. Eger kökini delüce bugday unıyla çıban üstine kosalar akıdur. Ve eger demren ve diken batmış mevzi'e kosalar cezb edüp çıkarur, mücellâ eder. Eger kökini sahk edüp un ile karışdurup bedeni ve yüzi yusalar kirini giderüp mücellâ eder. Üç aded kökini bir gün bir gece süd içinde yaturup ba'de çıkarup kurudup hâcet vaktinde kusdurmak içün içürseler, Temîmî kavli üzere gâyet nâfi'dür. Ve bişmiş suyından asel ile içürseler gerü kusdura. Eger yapragını asel ile dögüp göze zımâd eyleseler göz şişlerin giderür ve humrete latûh eyleseler anı dahı giderür. Ve nergis sapı kelefe tılâ olınsa giderür. Ve tohumını sahk edüp sirke ile karışdursalar kelefi ve nemeşi ve behakı giderür. İbni Baytâr kavli üzere eger kökini yaku edüp siñirlerde olan yaralara ursalar bitüre. Eger iki miskâlin balla içseler kusdura ve yürekde olan yılanları öldüre. Ve çiçeginüñ zararı issi mizâclularadur ki baş agrıdur, illâ nîlûfer ıslâh eder. Eger avrat dört dirhemini mâʾ-i asel ile içse sag oglanı düşürür. Eger kökini üç dirhem kadar bir gün tâze südde ısladup andan çıkarup ve sahk edüp cimâ'a kâdir olmayan ınnîn kişinüñ zekerine başından gayrı yerine sürseler zekeri kıvâma gelür, cimâ'a kâdir ola. Ve eger kökini yaluñuz sahk edüp zekere ursalar büyük ede. Ve issi mizâclulara çok nergis koksalar benefşe ve kâfûr katup ve koksalar ıslâh eder.
...Varakü’n-nercis: Nergis çiçegidür. Dimâga ve sudâ'a nâfi'dür. Bâkî ahvâli ve köki nûn bâbında nergis deyu zikr olınmışdur.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.