🍵 Şaraplar ve Şerbetler 🍵
Arak (Etanol / Damıtılmış Alkol)
Serbest metin
Arak (Etanol / Damıtılmış Alkol)
Tanımı: Arapçada "ter" anlamına gelen arak (عرق), imbikten damla damla süzülme (distilasyon) teknolojisini ifade eder. Şekerli meyve posalarının fermente edildikten sonra damıtılmasıyla elde edilen yüksek dereceli etil alkoldür (etanol).
ALKOL
Not: Burada arak yani kimisine göre rakıdan bahsedilir ancak günümüzdeki rakı olarak çevirmek doğru değildir.
Arak (عرق) kelime anlamı olarak "ter" demektir. İmbikten damla damla terler gibi süzüldüğü için damıtılmış yüksek alkollü içkilere bu ad verilmiştir.
Anason: Metinde "Alkolün (arağın) yellerini anason katsalar giderir" dediği kısım, bugün bildiğimiz Rakı veya Levantenlerin Uzo / Arak kültürünün doğuş aşamaları olarak kabul edilebilir, ancak bildiğimiz etil alkol(etanolü), rakı olarak çevirmeyi doğru bulmadık çünkü burada kastedilen anasonlu günümüz içeceği olan "rakı" değil, şuanda Arak ismiyle satılan İran'daki rakı/arak çeşidi de değil, bildiğimiz etanoldür. Gelelim metinlere; Devamen:
"Ve bu şarapların meyvesinin sıkıntısından damıtıp alkol(arak) ederler ve sair taze meyvelerden dahi ederler. Tabiatı üçüncü ahirinde ve dördüncü evvelinde sıcak ve kurudur derler. Alkolün yellerini anason katsalar giderir ve tarçın ve karanfil ve safran ve kırmız ve misk katarlarsa ona efsun gülü derler, ziyade kızdırıcıdır. Ve mükerrer alkol derler bir alkol çeşidi dahi vardır, katı keskin olur. Bu nevi Fransa vilayetinden çok gelir, hiddeti cümlesinden ziyadedir(Kimi tahminlere göre Fransızlar etanolü birkaç kez fazladan damıtarak saflığını arttırmayı keşfetmişti ve bu Fransa'dan gelen etanol dediğinin daha hiddetli ve tehlikeli olmasının sebebi buydu). Alkol içmemiş kişi yirmi otuz dirhem miktarınca içse helak eder, ama alışkın olanlara zarar etmez, ancak azar azar ciğerini yakıp bir maraza müptela eder. Asla alkol içmek reva değildir, meğer bazı kavi sancı tutsa alkole öğrenmiş kişilere bir fincan verseler sancısını keser. Ve kar ve kış günlerinde kar ve buz içinde kalıp veya soğuk suya düşüp ateşe yetişmeye kudret olmadığı zamanda bir iki fincan alkol içseler bedeni kızdırır. Ve her bar alkol içmek lazım gelse içine şeker katalar veyahut şeker şerbeti katalar, hiddetini keser. Alkolün baş ağrısı zamanında üzerine soğuk su içseler bedene titreme getirir, ziyade sakınmak gerektir ve ciğer dahi hasar görür. "
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Tanımı: Arapçada "ter" anlamına gelen arak (عرق), imbikten damla damla süzülme (distilasyon) teknolojisini ifade eder. Şekerli meyve posalarının fermente edildikten sonra damıtılmasıyla elde edilen yüksek dereceli etil alkoldür (etanol).
ALKOL
Not: Burada arak yani kimisine göre rakıdan bahsedilir ancak günümüzdeki rakı olarak çevirmek doğru değildir.
Arak (عرق) kelime anlamı olarak "ter" demektir. İmbikten damla damla terler gibi süzüldüğü için damıtılmış yüksek alkollü içkilere bu ad verilmiştir.
Anason: Metinde "Alkolün (arağın) yellerini anason katsalar giderir" dediği kısım, bugün bildiğimiz Rakı veya Levantenlerin Uzo / Arak kültürünün doğuş aşamaları olarak kabul edilebilir, ancak bildiğimiz etil alkol(etanolü), rakı olarak çevirmeyi doğru bulmadık çünkü burada kastedilen anasonlu günümüz içeceği olan "rakı" değil, şuanda Arak ismiyle satılan İran'daki rakı/arak çeşidi de değil, bildiğimiz etanoldür. Gelelim metinlere; Devamen:
"Ve bu şarapların meyvesinin sıkıntısından damıtıp alkol(arak) ederler ve sair taze meyvelerden dahi ederler. Tabiatı üçüncü ahirinde ve dördüncü evvelinde sıcak ve kurudur derler. Alkolün yellerini anason katsalar giderir ve tarçın ve karanfil ve safran ve kırmız ve misk katarlarsa ona efsun gülü derler, ziyade kızdırıcıdır. Ve mükerrer alkol derler bir alkol çeşidi dahi vardır, katı keskin olur. Bu nevi Fransa vilayetinden çok gelir, hiddeti cümlesinden ziyadedir(Kimi tahminlere göre Fransızlar etanolü birkaç kez fazladan damıtarak saflığını arttırmayı keşfetmişti ve bu Fransa'dan gelen etanol dediğinin daha hiddetli ve tehlikeli olmasının sebebi buydu). Alkol içmemiş kişi yirmi otuz dirhem miktarınca içse helak eder, ama alışkın olanlara zarar etmez, ancak azar azar ciğerini yakıp bir maraza müptela eder. Asla alkol içmek reva değildir, meğer bazı kavi sancı tutsa alkole öğrenmiş kişilere bir fincan verseler sancısını keser. Ve kar ve kış günlerinde kar ve buz içinde kalıp veya soğuk suya düşüp ateşe yetişmeye kudret olmadığı zamanda bir iki fincan alkol içseler bedeni kızdırır. Ve her bar alkol içmek lazım gelse içine şeker katalar veyahut şeker şerbeti katalar, hiddetini keser. Alkolün baş ağrısı zamanında üzerine soğuk su içseler bedene titreme getirir, ziyade sakınmak gerektir ve ciğer dahi hasar görür. "
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Nebîzü’l-hınta ve’ş-şa'îr ve’l-câvers ve’t-tibn: Bugdaydan ve arpadan ve tarıdan ve samandan eyledükleri şarâbdur. Fi'li sâ'irlerinden aşagadur. İçi yumşadur, bevli idrâr eder. Ve bu şarâblaruñ âteşde olmışından güneşde olmışınuñ harâreti ziyâdedür, alavı gövdeye yayılur ve isitmelü kişilere dahı yaramazdur ve baş agrıdur. Ve bu şarâblaruñ meyvesinüñ sıkındusından takdîr edüp arak ederler ve sâ'ir tâze meyvelerden dahı ederler. Tabî'atı üçünci âhirinde ve dördünci evvelinde hârr u yâbisdür derler. Arakınuñ yellerini enîsûn katsalar giderür ve dârçîn ve karanfil ve za'ferân ve kırmız ve misk katarlarsa aña gül-i efsûn derler, ziyâde kızdurıcıdur. Ve arak-ı mükerrer derler bir arak dahı vardur, katı keskin olur. Bu nev'i Fırânsa vilâyetinden çok gelür, hiddeti cümlesinden ziyâdedür. Arak içmemiş kişi yigirmi otuz dirhem mikdârınca içse helâk eder, ammâ mu'tâd olanlara zarar etmez, illâ tedrîc ile cigerin yakup bir maraza mübtelâ eder. Aslâ arak içmek revâ degildür, meger ba'zı kavî sancu tutsa araka ögrenmiş kişilere bir fincân verseler sancusın keser. Ve kar ve kış eyyâmlarında kar ve buz içinde kalup veyâ sovuk suya düşüp âteşe yetişmege kudret olmadıgı zamânda bir iki fincân arak içseler bedeni kızdura. Ve her-bâr arak içmek lâzım gelse içine şeker katalar veyâhût şeker şerbeti katalar, hiddeti kat' eder. Arakıñ humârı zamânında üzerine sovuk su içseler bedene ra'şe getürür, ziyâde ihtirâz gerekdür ve ciger dahı halel-pezîr olur.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.