Karaciğer Hastalıkları
Karaciğer Veremi
Serbest metin
Karaciğer Veremi
Karaciğer veremi kendisinde olan vereme ve karşısındaki kaslardaki vereme ıtlak olunur. Onun için fark beyan edip der: Karaciğer veremi ile kas veremi ortasında fark budur ki karaciğer veremi hilalidir, kas veremi düzdür. İçbükey veremi ile dışbükey veremi ortasında fark budur ki dışbükey veremi hisse zahir olur hususan zayıflarda. Ve içbükey veremi mideye ortak olur ve sıkıntı kılar ve hıçkırık icap eder. Zira sıcak veremden mide ağzına hılt akar ve onu incitici olur şüphesiz onu defetmek için hıçkırık hasıl olur. Ve veremlerin maddeleri, maddenin hususuna delil olan mizaç alametleri ile fark olunur.
Karaciğer Şişleri İlacı:
Ama sıcak verem yani demevi ilacı budur ki başlangıcında sağ basilik damarından kan almak ile ondan sonra soğutmada mübalağasız geri çeviriciler kullanıla. Zira madde taşlaşır. Şu yerde ki madde safravi ola soğutmaya gayret daha çoktur. Zira safranın keskinliği ve hafifliğinden(letafetinden) dolayı soğutucular ile yoğunlaşmaya çok kabil olmaz. Geri çeviriciler şu nesne ile karıştırıla ki onda hafifletme ve açma ola, hindiba suyu ve rezene suyu gibi. Ta ki sırf geri çeviriciler tıkamasın. Ondan sonra geri çeviriciler olgunlaştırıcı/pişiriciler(munzicat) ile karıştırıla, ne zaman tecavüz eylese eritmenin/çözmenin(tahlilin) sonu vaciptir ve tutucu/büzücüden(kabızdan) hali kılınmaya ta ki kuvvet eritme/çözme(tahlil) çokluğu ile zayıflamasın veya hafifinin(latifinin) eritilmesiyle/çözülmesiyle(tahliliyle) madde taşlaşmasın. Bu kanunlar lapalarda bunun gibi hıfzoluna. Yani soğuk lapa çok kılınmaya ta ki madde taşlaşmasın ve lapa çok kılınmaya ve erime/çözülme(tahallül) ziyade olmaya ta ki hafifi(latifi) dağılıp taşlaşmasın. Şu halde ki verem ciğerin dışbükeyinde ola ishal etmekten veya şu halde ki verem içbükeyinde ola idrar etmekten hazer kıl. Öyleyse verem genel-yayılan olur. Ve ziyade ishal kuvveti eritir/çözer(tahlil eder) ve zayıf kılar ve tabiat tutkunluğu(kabızlığı) sıkıntı ile elem verir, senin üzerine iki iş arası orta yol olsun. Bu üç hal itibarı ile muhtelif olur. Ama başlangıçta eğer verem dışbükey ise hindiba suyu, sade sirkencübin veya tohumlu sirkencübin ile. Ama verem içbükey ise ravent, hindiba suyu ve sirkencübin ile. Ve kadın tuzluğu(enberbaris) tableti veya gül tableti veya dinari şarabı ve sirkencübin, acur tohumu sütü ve hindiba tohumu ve hıyar tohumu ki sirkencübin üzere ıslatılmış ola veya kadın tuzluğu(enberbaris) ıslatılmış suyu ve nar çekirdeği ve demirhindi ve erik ve nilüfer çiçeği ve hindiba tohumu ki acur tohumu ıslatılmış suyu ile ıslanmış ola ve şeker ile ezile veya nilüfer şarabı ile ve bazen kafur misilli ile içmek ile ve lapa etmek ile soğutmaya ihtiyaç olur ve bu hararet şiddetinde olur. Ama artışında hindiba suyuna rezene suyu veya kereviz suyu karıştırıla, her ne zaman ki sonuna yakın ola bunlardan ziyade kılına. Ama düşüşünde onda ıslanmış gül tomurcuğu ve kadın tuzluğu(enberbaris) bulunan rezene suyu veya sirkencübin şarabı üzere kadın tuzluğu(enberbaris) tableti. Gıdalar şeker ile arpa suyu ve ondan düşüktür şeker ve kavut, ondan sonra sirke ile ekşitilmiş badem yağı ile hindiba boranisi veya nar çekirdeği yalancı çorbası veya zirbac.
Yani başlangıçta yakıdır. Sandal ve gül tomurcuğu ve gül suyu ve kavut ve azıcık sirke. Ondan sonra yani artışında pelin otu(efsentin) veya safran ziyade kılına. Ondan sonra yani sonunda sandal terk oluna ve baki üzere kısıla. Ondan sonra yani düşüşünde pelin otu(efsentin), safran ve ud üzere kısıtlanıp karanfil suyu hamur kılına. Ne zaman ishal dilesen mezkur olan sular ile ve badem yağı ile veya besfayec ve menekşe çiçeği pişmişinden ve demirhindi ve garikun ve acur tohumu ve hindiba tohumu ve pelin otundan(efsentinden) süzülmüş olan ki terencübin veya şirhıst ve ravent üzere olan hıyarşenber gibi bir nesne yoktur ve helilece ve mahmudeye yakın kılınmaya. Ama soğuk verem ilacı hafifleticiler, olgunlaştırıcı/pişiriciler(munzicat) ve eritici/çözücüler(muhallilat)dir ve kuvveti hıfz eden tutucu/büzücüden(kabızdan) gereklidir ve başlangıçta tutucu/büzücüler(kavabız) kuvvetli kılına yani ziyade kılına. Eğer soğuk veremdir tutucuların(kavabızın) ziyade olması maddeyi taşlaştırmaz mı diye sual olunursa; biz aydırız: Olgunlaştırıcı/pişiriciler(munzicat) ve yumuşatıcılar taşlaşmaya mani olur. Ve düşüşte eritici/çözücüler(muhallilat) ziyade kılına ve şerbetlerinde ve yakılarında sümbül, kökboya, lök, asarun ve safran dahil edile. Müshil, eyaric hapı gibi veya aspir ve besfayec pişmişi her birinden altı dirhem, eftimun, pelin otu(efsentin), meyan kökü, hatmi ve baldırıkara(bersiyavşan) her birinden dört dirhem, acur tohumu, hindiba, kadın tuzluğu(enberbaris), garikun ve kereviz tohumu her birinden iki dirhem pişirilip süzüle, on üç dirhem hıyarşenber içi üzerine şeker yirmi dirhem, ravent ve badem yağı her birinden yarım dirhem.
[Şerh-i Mûcez fi't-Tıbb]
Karaciğer veremi kendisinde olan vereme ve karşısındaki kaslardaki vereme ıtlak olunur. Onun için fark beyan edip der: Karaciğer veremi ile kas veremi ortasında fark budur ki karaciğer veremi hilalidir, kas veremi düzdür. İçbükey veremi ile dışbükey veremi ortasında fark budur ki dışbükey veremi hisse zahir olur hususan zayıflarda. Ve içbükey veremi mideye ortak olur ve sıkıntı kılar ve hıçkırık icap eder. Zira sıcak veremden mide ağzına hılt akar ve onu incitici olur şüphesiz onu defetmek için hıçkırık hasıl olur. Ve veremlerin maddeleri, maddenin hususuna delil olan mizaç alametleri ile fark olunur.
Karaciğer Şişleri İlacı:
Ama sıcak verem yani demevi ilacı budur ki başlangıcında sağ basilik damarından kan almak ile ondan sonra soğutmada mübalağasız geri çeviriciler kullanıla. Zira madde taşlaşır. Şu yerde ki madde safravi ola soğutmaya gayret daha çoktur. Zira safranın keskinliği ve hafifliğinden(letafetinden) dolayı soğutucular ile yoğunlaşmaya çok kabil olmaz. Geri çeviriciler şu nesne ile karıştırıla ki onda hafifletme ve açma ola, hindiba suyu ve rezene suyu gibi. Ta ki sırf geri çeviriciler tıkamasın. Ondan sonra geri çeviriciler olgunlaştırıcı/pişiriciler(munzicat) ile karıştırıla, ne zaman tecavüz eylese eritmenin/çözmenin(tahlilin) sonu vaciptir ve tutucu/büzücüden(kabızdan) hali kılınmaya ta ki kuvvet eritme/çözme(tahlil) çokluğu ile zayıflamasın veya hafifinin(latifinin) eritilmesiyle/çözülmesiyle(tahliliyle) madde taşlaşmasın. Bu kanunlar lapalarda bunun gibi hıfzoluna. Yani soğuk lapa çok kılınmaya ta ki madde taşlaşmasın ve lapa çok kılınmaya ve erime/çözülme(tahallül) ziyade olmaya ta ki hafifi(latifi) dağılıp taşlaşmasın. Şu halde ki verem ciğerin dışbükeyinde ola ishal etmekten veya şu halde ki verem içbükeyinde ola idrar etmekten hazer kıl. Öyleyse verem genel-yayılan olur. Ve ziyade ishal kuvveti eritir/çözer(tahlil eder) ve zayıf kılar ve tabiat tutkunluğu(kabızlığı) sıkıntı ile elem verir, senin üzerine iki iş arası orta yol olsun. Bu üç hal itibarı ile muhtelif olur. Ama başlangıçta eğer verem dışbükey ise hindiba suyu, sade sirkencübin veya tohumlu sirkencübin ile. Ama verem içbükey ise ravent, hindiba suyu ve sirkencübin ile. Ve kadın tuzluğu(enberbaris) tableti veya gül tableti veya dinari şarabı ve sirkencübin, acur tohumu sütü ve hindiba tohumu ve hıyar tohumu ki sirkencübin üzere ıslatılmış ola veya kadın tuzluğu(enberbaris) ıslatılmış suyu ve nar çekirdeği ve demirhindi ve erik ve nilüfer çiçeği ve hindiba tohumu ki acur tohumu ıslatılmış suyu ile ıslanmış ola ve şeker ile ezile veya nilüfer şarabı ile ve bazen kafur misilli ile içmek ile ve lapa etmek ile soğutmaya ihtiyaç olur ve bu hararet şiddetinde olur. Ama artışında hindiba suyuna rezene suyu veya kereviz suyu karıştırıla, her ne zaman ki sonuna yakın ola bunlardan ziyade kılına. Ama düşüşünde onda ıslanmış gül tomurcuğu ve kadın tuzluğu(enberbaris) bulunan rezene suyu veya sirkencübin şarabı üzere kadın tuzluğu(enberbaris) tableti. Gıdalar şeker ile arpa suyu ve ondan düşüktür şeker ve kavut, ondan sonra sirke ile ekşitilmiş badem yağı ile hindiba boranisi veya nar çekirdeği yalancı çorbası veya zirbac.
Yani başlangıçta yakıdır. Sandal ve gül tomurcuğu ve gül suyu ve kavut ve azıcık sirke. Ondan sonra yani artışında pelin otu(efsentin) veya safran ziyade kılına. Ondan sonra yani sonunda sandal terk oluna ve baki üzere kısıla. Ondan sonra yani düşüşünde pelin otu(efsentin), safran ve ud üzere kısıtlanıp karanfil suyu hamur kılına. Ne zaman ishal dilesen mezkur olan sular ile ve badem yağı ile veya besfayec ve menekşe çiçeği pişmişinden ve demirhindi ve garikun ve acur tohumu ve hindiba tohumu ve pelin otundan(efsentinden) süzülmüş olan ki terencübin veya şirhıst ve ravent üzere olan hıyarşenber gibi bir nesne yoktur ve helilece ve mahmudeye yakın kılınmaya. Ama soğuk verem ilacı hafifleticiler, olgunlaştırıcı/pişiriciler(munzicat) ve eritici/çözücüler(muhallilat)dir ve kuvveti hıfz eden tutucu/büzücüden(kabızdan) gereklidir ve başlangıçta tutucu/büzücüler(kavabız) kuvvetli kılına yani ziyade kılına. Eğer soğuk veremdir tutucuların(kavabızın) ziyade olması maddeyi taşlaştırmaz mı diye sual olunursa; biz aydırız: Olgunlaştırıcı/pişiriciler(munzicat) ve yumuşatıcılar taşlaşmaya mani olur. Ve düşüşte eritici/çözücüler(muhallilat) ziyade kılına ve şerbetlerinde ve yakılarında sümbül, kökboya, lök, asarun ve safran dahil edile. Müshil, eyaric hapı gibi veya aspir ve besfayec pişmişi her birinden altı dirhem, eftimun, pelin otu(efsentin), meyan kökü, hatmi ve baldırıkara(bersiyavşan) her birinden dört dirhem, acur tohumu, hindiba, kadın tuzluğu(enberbaris), garikun ve kereviz tohumu her birinden iki dirhem pişirilip süzüle, on üç dirhem hıyarşenber içi üzerine şeker yirmi dirhem, ravent ve badem yağı her birinden yarım dirhem.
[Şerh-i Mûcez fi't-Tıbb]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Karaciğer Veremi
Verem-i kebid kendüde olan vereme ve mukâbelesinde olan adalâtdaki vereme ıtlâk olınur. Anuñçün fark beyân idüp dir: Verem-i kebid ile verem-i adalât ortasında fark budur ki verem-i kebid hilâlîdür verem-i adalât müstakîmdür. Verem-i muka'ar ile verem-i muhaddeb ortasında fark budur ki verem-i muhaddeb zâhir olur hisse husûsâ arıklarda. Ve muka'ar veremi müşârik olur mideye ve muzâhame kılur ve fuvâk îcâb ider. Zîrâ verem-i hârdan hılt munsab olur fem-i mideye ve mûzî olur anı lâ-cerem anı def' itmek içün fuvâk hâdis olur. Ve fark olınur veremlerüñ mâddeleri mizâclar alâmetleri ile ki dâldür husûs-ı mâddeye.
Evrâm-ı kebid ilâcı:
Ammâ verem-i hârr ya'nî demevî ilâcı budur ki ibtidâ olına anda fasd ile sağ bâsilîkden ba'de isti'mâl olına râdi'ler tebrîdde mübâlağasuz. Zîrâ mâdde mütehaccir olur. Şol yerde ki mâdde safrâviyye ola ikdâm-ı tebrîde ekserdür. Zîrâ safrâ hiddeti ve letâfeti içün müberridât ile tağlîze çok kâbil olmaz. Karışdurıla râdi'ât şol nesne ile ki anda taltîf ve teftîh ola, hindibâ suyı ve râziyâne suyı gibi. Tâ ki sedd itmeye râdi'ât-ı sırfa. Andan soñra halt olına râdi'ât münzicât ile kaçan tecâvüz eylese intihâ-yı tahlîl vâcibdür ve hâlî kılınmaya kâbızdan tâ kuvvet münhall olmaya kesret-i tahlîl ile yâ mâdde mütehaccir olmaya latîfinüñ tahlîli ile. Hıfz olına bu kânûnlar zımâdlarda bunçılayın. Ya'nî zımâd-ı bârid çok kılınmaya tâ mâdde mütehaccir olmaya ve zımâd çok kılınmaya ve tahallül ziyâde olmaya tâ latîfi münhall olup mütehaccir olmaya. Hazer kıl ishâl itmekden şol hâlde ki verem cigerüñ muhaddebinde ola yâ idrâr itmekden şol hâlde ki verem muka'arında ola. Öyleye verem âm olur. Ve ziyâde ishâl tahlîl ider kuvveti ve za'îf kılur ve tabî'at dutkunluğu elem virür muzâhame ile senüñ üzerüñe olsun tavassut beyne’l-emreyn. Bu üç hâl i'tibârı ile muhtelif olur. Ammâ ibtidâda hindibâ suyı sikencübîn-i sâzec yâ sikencübîn-i büzûrî ile eger verem hadebî ise. Ammâ verem tak'îrî ise râvend hindibâ suyı ve sikencübîn ile. Ve kurs-ı enberbârîs yâ kurs-ı verd yâ şarâb-ı dînârî ve sikencübîn halîb-i bezr-i kıssâ ve bezr-i hindibâ ve bezr-i hıyâr ki müstahleb ola sikencübîn üzere yâ nakû'-ı enberbârîs ve habb-ı rümmân ve temr-i Hindî ve erik ve nîlûfer çiçegi ve bezr-i hindibâ ki müstahleb ola mâ-i nakû' ile bezr-i kıssâ ve ezile sükker ile yâ şarâb-ı nîlûfer ile ve gâh ihtiyâc olur tebrîde kâfûr misillü ile içmek ile ve zımâd itmek ile ve bu şiddet-i harâretde olur. Ammā tezeyyüdde halt olına mâ-i hindibāya mā-i rāziyāne yā mā-i kerefs her bār ki müntehīye karīb ola ziyāde kılına bunlardan. Ammā inhiṭāṭda mā-i rāziyāne ki anda ıslanmış zirr-i verd ve enberbārīs yā kurṣ-ı enberbārīs şarāb-ı sikencübīn üzere. Gıdālar arpa ṣuyı sükker ile ve andan dūndur kavut ve sükker, andan ṣoñra hindibā būrānīsi bādām yaġı ile ki muhammāz ola sirke ile yā ḥabb-ı rümmān müzevveresi yā zīrbāc.
Ya'nī ibtidāda yakıdur. ṣandal ve zirr-i verd ve gül ṣuyı ve kavut ve azcuḳ sirke. Andan ṣoñra ya'nī tezeyyüdde ziyāde kılına efsentīn yā za'ferān. Andan ṣoñra ya'nī intihāda terk olına ṣandal ve kaṣr olına bākī üzere. Andan ṣoñra ya'nī inhiṭāṭda kaṣr olına efsentīn ve za'ferān ve ūd üzere hamīr kılına karanfil ṣuyı. Kaçan dileseñ ishāl bir nesne yokdur hıyārşenber gibi ẕikr olan ṣular ile ve bādām yaġı ile yā maṭbūh besfāyecden ve benefşe çiçeginden ve temr-i Hindī ve ġārīkūn ve bezr-i kıŝŝā ve bezr-i hindibā ve efsentīn ki süzülmiş ola terencübīn yā şīrḫıst ve rāvend üzere ve karīb kılınmaya helīlec ve maḥmūde. Ammā verem-i bārid ilācı mulaṭṭıfātdur ve münżicātdur ve muḥallilātdur ve lā-büddür kābıżdan ki ḥıfż ide kuvveti ve ibtidāda kavī kılına ya'nī ziyāde kılına kavābıż. Eger suāl olınursa verem-i bāriddür kavābıż ziyāde olmak māddeyi mütehaccir kılmaz mı; biz eyidürüz: Taḥaccüre māni olur münżicāt ve müleyyināt. Ve inhiṭāṭda ziyāde kılına muḥallilāt ve idḫāl olına şerbetlerinde ve yakılarında sünbül ve füvve ve lükk ve asārūn ve za'ferān. Müshil ḥabb-ı eyāric gibi yā maṭbūh-ı aṣfūr ve besfāyec her birinden altı dirhem eftīmūn ve efsentīn ve ırk-ı sūs ve haṭmī ve bersiyāvşān her birinden dört dirhem bezr-i kıŝŝā ve hindibā ve enberbārīs ve ġārīkūn ve bezr-i kerefs her birinden iki dirhem ṭabḫ olınup süzüle on üç dirhem lübb-i hıyārşenber üzere sükker yigirmi dirhem rāvend ve bādām yaġı her birinden nıṣf dirhem.
[Şerh-i Mûcez fi't-Tıbb]
Verem-i kebid kendüde olan vereme ve mukâbelesinde olan adalâtdaki vereme ıtlâk olınur. Anuñçün fark beyân idüp dir: Verem-i kebid ile verem-i adalât ortasında fark budur ki verem-i kebid hilâlîdür verem-i adalât müstakîmdür. Verem-i muka'ar ile verem-i muhaddeb ortasında fark budur ki verem-i muhaddeb zâhir olur hisse husûsâ arıklarda. Ve muka'ar veremi müşârik olur mideye ve muzâhame kılur ve fuvâk îcâb ider. Zîrâ verem-i hârdan hılt munsab olur fem-i mideye ve mûzî olur anı lâ-cerem anı def' itmek içün fuvâk hâdis olur. Ve fark olınur veremlerüñ mâddeleri mizâclar alâmetleri ile ki dâldür husûs-ı mâddeye.
Evrâm-ı kebid ilâcı:
Ammâ verem-i hârr ya'nî demevî ilâcı budur ki ibtidâ olına anda fasd ile sağ bâsilîkden ba'de isti'mâl olına râdi'ler tebrîdde mübâlağasuz. Zîrâ mâdde mütehaccir olur. Şol yerde ki mâdde safrâviyye ola ikdâm-ı tebrîde ekserdür. Zîrâ safrâ hiddeti ve letâfeti içün müberridât ile tağlîze çok kâbil olmaz. Karışdurıla râdi'ât şol nesne ile ki anda taltîf ve teftîh ola, hindibâ suyı ve râziyâne suyı gibi. Tâ ki sedd itmeye râdi'ât-ı sırfa. Andan soñra halt olına râdi'ât münzicât ile kaçan tecâvüz eylese intihâ-yı tahlîl vâcibdür ve hâlî kılınmaya kâbızdan tâ kuvvet münhall olmaya kesret-i tahlîl ile yâ mâdde mütehaccir olmaya latîfinüñ tahlîli ile. Hıfz olına bu kânûnlar zımâdlarda bunçılayın. Ya'nî zımâd-ı bârid çok kılınmaya tâ mâdde mütehaccir olmaya ve zımâd çok kılınmaya ve tahallül ziyâde olmaya tâ latîfi münhall olup mütehaccir olmaya. Hazer kıl ishâl itmekden şol hâlde ki verem cigerüñ muhaddebinde ola yâ idrâr itmekden şol hâlde ki verem muka'arında ola. Öyleye verem âm olur. Ve ziyâde ishâl tahlîl ider kuvveti ve za'îf kılur ve tabî'at dutkunluğu elem virür muzâhame ile senüñ üzerüñe olsun tavassut beyne’l-emreyn. Bu üç hâl i'tibârı ile muhtelif olur. Ammâ ibtidâda hindibâ suyı sikencübîn-i sâzec yâ sikencübîn-i büzûrî ile eger verem hadebî ise. Ammâ verem tak'îrî ise râvend hindibâ suyı ve sikencübîn ile. Ve kurs-ı enberbârîs yâ kurs-ı verd yâ şarâb-ı dînârî ve sikencübîn halîb-i bezr-i kıssâ ve bezr-i hindibâ ve bezr-i hıyâr ki müstahleb ola sikencübîn üzere yâ nakû'-ı enberbârîs ve habb-ı rümmân ve temr-i Hindî ve erik ve nîlûfer çiçegi ve bezr-i hindibâ ki müstahleb ola mâ-i nakû' ile bezr-i kıssâ ve ezile sükker ile yâ şarâb-ı nîlûfer ile ve gâh ihtiyâc olur tebrîde kâfûr misillü ile içmek ile ve zımâd itmek ile ve bu şiddet-i harâretde olur. Ammā tezeyyüdde halt olına mâ-i hindibāya mā-i rāziyāne yā mā-i kerefs her bār ki müntehīye karīb ola ziyāde kılına bunlardan. Ammā inhiṭāṭda mā-i rāziyāne ki anda ıslanmış zirr-i verd ve enberbārīs yā kurṣ-ı enberbārīs şarāb-ı sikencübīn üzere. Gıdālar arpa ṣuyı sükker ile ve andan dūndur kavut ve sükker, andan ṣoñra hindibā būrānīsi bādām yaġı ile ki muhammāz ola sirke ile yā ḥabb-ı rümmān müzevveresi yā zīrbāc.
Ya'nī ibtidāda yakıdur. ṣandal ve zirr-i verd ve gül ṣuyı ve kavut ve azcuḳ sirke. Andan ṣoñra ya'nī tezeyyüdde ziyāde kılına efsentīn yā za'ferān. Andan ṣoñra ya'nī intihāda terk olına ṣandal ve kaṣr olına bākī üzere. Andan ṣoñra ya'nī inhiṭāṭda kaṣr olına efsentīn ve za'ferān ve ūd üzere hamīr kılına karanfil ṣuyı. Kaçan dileseñ ishāl bir nesne yokdur hıyārşenber gibi ẕikr olan ṣular ile ve bādām yaġı ile yā maṭbūh besfāyecden ve benefşe çiçeginden ve temr-i Hindī ve ġārīkūn ve bezr-i kıŝŝā ve bezr-i hindibā ve efsentīn ki süzülmiş ola terencübīn yā şīrḫıst ve rāvend üzere ve karīb kılınmaya helīlec ve maḥmūde. Ammā verem-i bārid ilācı mulaṭṭıfātdur ve münżicātdur ve muḥallilātdur ve lā-büddür kābıżdan ki ḥıfż ide kuvveti ve ibtidāda kavī kılına ya'nī ziyāde kılına kavābıż. Eger suāl olınursa verem-i bāriddür kavābıż ziyāde olmak māddeyi mütehaccir kılmaz mı; biz eyidürüz: Taḥaccüre māni olur münżicāt ve müleyyināt. Ve inhiṭāṭda ziyāde kılına muḥallilāt ve idḫāl olına şerbetlerinde ve yakılarında sünbül ve füvve ve lükk ve asārūn ve za'ferān. Müshil ḥabb-ı eyāric gibi yā maṭbūh-ı aṣfūr ve besfāyec her birinden altı dirhem eftīmūn ve efsentīn ve ırk-ı sūs ve haṭmī ve bersiyāvşān her birinden dört dirhem bezr-i kıŝŝā ve hindibā ve enberbārīs ve ġārīkūn ve bezr-i kerefs her birinden iki dirhem ṭabḫ olınup süzüle on üç dirhem lübb-i hıyārşenber üzere sükker yigirmi dirhem rāvend ve bādām yaġı her birinden nıṣf dirhem.
[Şerh-i Mûcez fi't-Tıbb]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.