Mide Hastalıkları
Mide Ağrısı / Migren
Serbest metin
Migraine / Stomach Ache (Mide Ağrısı / Migren)
Mide ağrısı buruncu dahi türlü türlüdür. Şol ki çok vaki olur. Onu yazdık mide sarılığı sıcaktan olsa hılt olmasa alameti odur ki susaya ve hiç gönlü yemek dilemeye. Ve ağzı kuruya. İlacı odur ki gül şerbetini ve ayva şarabını vereler. Yapılışı budur yüz dirhem ayva suyuna elli dirhem şeker katıp kıvam edeler bal gibi. Gıdası nardenk, sumak, zirişk aşı ola. Katı soğuk su içmek iyidir. Evvelki sıcaktandır. Ve kuru safra maddesi birle ola. Alameti odur ki ağzı acı ola. Gönlü bulana. Kusunca safra çıka ve sidiğinde(kârûresinde) az safra görüne yani sarı ola. İlacı odur ki sirkencübin birle kusturalar ya soğuk suyla kusa ve sarı halile pişmişini(matbûhunu) vereler. Gıdası nardenk ya zirişk ya sumak aşı ola. Ispanakla eğer mide hastalığı(sayrılığı) sıcaktan ola hıltla ola. İştah alameti orta(miyâne) ola. Gönlü bulana ve ağzından yaracık gele. Hassaten açlıktan ola. İlacı evvel kusturalar vereler. Sonra helile soğutucusunu vereler. Eğer bulunmaya gül macunu(gülengübîn) vereler tebaşir birle öd cevârişi(cevâriş-i ûd) vereler. Yapılışı budur mastaki iki dirhem, zencefil, safran birer dirhem, öd beş dirhem, besbase, zerbônâd ikişer dirhem, şeker iki yüz dirhem, reyhan şarabı(şarâb-ı reyhân) yüz dirhem. Evvel şekeri reyhan şarabı ile kaynatalar. Ondan devaları karıştıralar ve mastaki cevârişi(cevâriş-i mastakî) dahi iyidir. Yapılışı budur mastaki altı dirhem yumuşak döveler eleyeler. Yüz dirhem erideler anasonla kaynatalar. Mastaki üzerine saçalar mermer üzerinde döveler soğuya. Adetçe keseler. Eğer hastalığı soğuktan olsa alameti odur ki yemeği hazmeylemeye ve onun midesinde ekşiye ve ekşi kekre ola ve karın yumuşak ola ve yellene yemeğe iştahı az ola. İlacı odur ki midesinde mastaki yağını dürteler mastaki cevârişi ve öd cevârişi vereler. Gıdası sıcak otlarla yemek/kalye ola ve keklik ve çil ve serçe olursa gayet iyidir ve eğer hıltla olursa alameti odur ki gönlü yemek dilemeye ve eğer ekşi dileye ve tez dileye ve gönlü bulana ve susamaya ve karnı yellene ve ekşi kekre ve gâh gâh balgam kusa ve benzi ak ola ve gevşek(süst) ola. İlacı evvel midesini erideler ayâc hapıyla(hubb-ı ayâcla) iki dirhem türp bir dirhem vereler ve sıcak cevârişler yedireler. Gıdası kuşlar eti ola. Mide ağrısının sebebi budur ki midede yüz hılt dirilmiş ola yel yel ola. Alameti odur ki ekşi kekre ve encikrecin midesi ağrımaya başlaya sol yanında dalak üstünde kara kara ola. İlacı tarvı kızdıralar sıcak sıcak midenin üstüne basalar ve biraz yürüte ve cevârişler vereler. Zübre ve kereviz tohumu ve zencefil ve tarçın, sedefotu(sedâb). Günlük ve kimyon çiğneyeler. Gıdası kuşlar eti ola.
[İbda'i'l-A'raz]
Mide ağrısı buruncu dahi türlü türlüdür. Şol ki çok vaki olur. Onu yazdık mide sarılığı sıcaktan olsa hılt olmasa alameti odur ki susaya ve hiç gönlü yemek dilemeye. Ve ağzı kuruya. İlacı odur ki gül şerbetini ve ayva şarabını vereler. Yapılışı budur yüz dirhem ayva suyuna elli dirhem şeker katıp kıvam edeler bal gibi. Gıdası nardenk, sumak, zirişk aşı ola. Katı soğuk su içmek iyidir. Evvelki sıcaktandır. Ve kuru safra maddesi birle ola. Alameti odur ki ağzı acı ola. Gönlü bulana. Kusunca safra çıka ve sidiğinde(kârûresinde) az safra görüne yani sarı ola. İlacı odur ki sirkencübin birle kusturalar ya soğuk suyla kusa ve sarı halile pişmişini(matbûhunu) vereler. Gıdası nardenk ya zirişk ya sumak aşı ola. Ispanakla eğer mide hastalığı(sayrılığı) sıcaktan ola hıltla ola. İştah alameti orta(miyâne) ola. Gönlü bulana ve ağzından yaracık gele. Hassaten açlıktan ola. İlacı evvel kusturalar vereler. Sonra helile soğutucusunu vereler. Eğer bulunmaya gül macunu(gülengübîn) vereler tebaşir birle öd cevârişi(cevâriş-i ûd) vereler. Yapılışı budur mastaki iki dirhem, zencefil, safran birer dirhem, öd beş dirhem, besbase, zerbônâd ikişer dirhem, şeker iki yüz dirhem, reyhan şarabı(şarâb-ı reyhân) yüz dirhem. Evvel şekeri reyhan şarabı ile kaynatalar. Ondan devaları karıştıralar ve mastaki cevârişi(cevâriş-i mastakî) dahi iyidir. Yapılışı budur mastaki altı dirhem yumuşak döveler eleyeler. Yüz dirhem erideler anasonla kaynatalar. Mastaki üzerine saçalar mermer üzerinde döveler soğuya. Adetçe keseler. Eğer hastalığı soğuktan olsa alameti odur ki yemeği hazmeylemeye ve onun midesinde ekşiye ve ekşi kekre ola ve karın yumuşak ola ve yellene yemeğe iştahı az ola. İlacı odur ki midesinde mastaki yağını dürteler mastaki cevârişi ve öd cevârişi vereler. Gıdası sıcak otlarla yemek/kalye ola ve keklik ve çil ve serçe olursa gayet iyidir ve eğer hıltla olursa alameti odur ki gönlü yemek dilemeye ve eğer ekşi dileye ve tez dileye ve gönlü bulana ve susamaya ve karnı yellene ve ekşi kekre ve gâh gâh balgam kusa ve benzi ak ola ve gevşek(süst) ola. İlacı evvel midesini erideler ayâc hapıyla(hubb-ı ayâcla) iki dirhem türp bir dirhem vereler ve sıcak cevârişler yedireler. Gıdası kuşlar eti ola. Mide ağrısının sebebi budur ki midede yüz hılt dirilmiş ola yel yel ola. Alameti odur ki ekşi kekre ve encikrecin midesi ağrımaya başlaya sol yanında dalak üstünde kara kara ola. İlacı tarvı kızdıralar sıcak sıcak midenin üstüne basalar ve biraz yürüte ve cevârişler vereler. Zübre ve kereviz tohumu ve zencefil ve tarçın, sedefotu(sedâb). Günlük ve kimyon çiğneyeler. Gıdası kuşlar eti ola.
[İbda'i'l-A'raz]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Migraine / Stomach Ache (Mi'de Ağrısı / Migren)
Mi'de agrısı burunc dahı dürlü dürlüdür. Şol ki çok vâki' olur. Anı yazduk mi'de sarulıgı issiden olsa hılt olmasa alâmet oldur ki susıya ve tütünlügünde ve ta'âm mi'desinde az hîç göñlü ta'âm dilemeye. Ve agız kuruya. İlâc oldur ki gül şerbetin ve ayva şarabın vereler. Sıfat budur yüz dirhem ayva suyına elli dirhem şeker katup kıvâm edeler bal gibi. Gıdâsı nardenk sumak zirişk aşı ola. Katı sovuk su içmek eyüdür.
Evvelki issidendür. Ve kurı safrâ maddesi birle ola. Alâmet oldur ki agzı acı ola. Göñlü bulana. Kusucak safrâ çıka ve kârûrede az safrâ görüne ya'nî saru yel ola. İlâc oldur ki sirkencübîn birle kusduralar yâ sovuk suyla kusa ve saru helîle matbûhun vereler. Gıdâsı nardenk yâ zirişk yâ sumak aşı ola. İspanahla eger mi'de sayrulıgı issiden ola hıltla ola. Alâmet-i iştihâsı miyâne ola. Göñlü bulana ve agzından yaracık gele. Hâssa aclıkdan ola. İlâc evvel kusduralar vereler. Soñra helîle bürûdetin vereler. Eger bulınmaya gülengübîn vereler tebâşîr birle cevâriş-i ûd vereler. Sıfat budur mastakî iki dirhem zencebîl za'ferân birer dirhem ûd beş dirhem besbâse zerbônâd ikişer dirhem şeker iki yüz dirhem şarâb-ı reyhân yüz dirhem. Evvel şekeri şarâb-ı reyhân ile kaynadalar. Andan edviye karışduralar ve cevâriş-i mastakî dahı eyüdür. Sıfat budur mastakî altı dirhem yumuşak dögeler eleyeler. Yüz dirhem erideler anîsûnla kaynadalar. Mastakî üzerine saçalar mermer üzerinde dögeler sovuya. Âdetce keseler. Eger hastalıgı sovukdan olsa alâmet oldur ki yemegi hazm eylemeye ve anuñ mi'desinde ekşiye ve ekşi kekre ve karın yumuşak ola ve yellene yemege iştihâsı az ola. İlâc oldur ki mi'desinde mastakî yagın dürteler cevâriş-i mastakî ve cevâriş-i ûd vereler. Gıdâsı issi otlarla kalye ola ve keklik ve çil ve serçe olursa gâyet eyüdür ve eger hıltla olursa alâmet oldur ki göñlü yemek dilemeye ve eger ekşi dileye ve tîz dileye ve göñlü bulana ve susamaya ve karnı yellene ve ekşi kekre ve gâh gâh balgam kusa ve beñzi ak ola ve süst ola. İlâc evvel mi'desin erideler hubb-ı ayâcla iki dirhem türb bir dirhem vereler ve issi cevârişler yedireler. Gıdâsı kuşlar eti ola. Mi'de agrısın sebebi budur ki mi'dede yüz hılt dirilmiş ola yel yel ola. Alâmet oldur ki ekşi kekre ve encikrecüñ mi'desi agrımaga başlaya sol yanında talak üstünde kara kara ola. İlâcı tarvı kızduralar issi issi mi'denüñ üstüne basalar ve biraz yürüdeler ve cevârişler vereler. Zübre ve kerefüs tohmı ve zencebîl ve dârçînî sedâb. Bunlar küli ola. Günlük ve kemmûn çigneyeler. Gıdâsı kuşlar eti ola.
[İbda'i'l-A'raz]
Mi'de agrısı burunc dahı dürlü dürlüdür. Şol ki çok vâki' olur. Anı yazduk mi'de sarulıgı issiden olsa hılt olmasa alâmet oldur ki susıya ve tütünlügünde ve ta'âm mi'desinde az hîç göñlü ta'âm dilemeye. Ve agız kuruya. İlâc oldur ki gül şerbetin ve ayva şarabın vereler. Sıfat budur yüz dirhem ayva suyına elli dirhem şeker katup kıvâm edeler bal gibi. Gıdâsı nardenk sumak zirişk aşı ola. Katı sovuk su içmek eyüdür.
Evvelki issidendür. Ve kurı safrâ maddesi birle ola. Alâmet oldur ki agzı acı ola. Göñlü bulana. Kusucak safrâ çıka ve kârûrede az safrâ görüne ya'nî saru yel ola. İlâc oldur ki sirkencübîn birle kusduralar yâ sovuk suyla kusa ve saru helîle matbûhun vereler. Gıdâsı nardenk yâ zirişk yâ sumak aşı ola. İspanahla eger mi'de sayrulıgı issiden ola hıltla ola. Alâmet-i iştihâsı miyâne ola. Göñlü bulana ve agzından yaracık gele. Hâssa aclıkdan ola. İlâc evvel kusduralar vereler. Soñra helîle bürûdetin vereler. Eger bulınmaya gülengübîn vereler tebâşîr birle cevâriş-i ûd vereler. Sıfat budur mastakî iki dirhem zencebîl za'ferân birer dirhem ûd beş dirhem besbâse zerbônâd ikişer dirhem şeker iki yüz dirhem şarâb-ı reyhân yüz dirhem. Evvel şekeri şarâb-ı reyhân ile kaynadalar. Andan edviye karışduralar ve cevâriş-i mastakî dahı eyüdür. Sıfat budur mastakî altı dirhem yumuşak dögeler eleyeler. Yüz dirhem erideler anîsûnla kaynadalar. Mastakî üzerine saçalar mermer üzerinde dögeler sovuya. Âdetce keseler. Eger hastalıgı sovukdan olsa alâmet oldur ki yemegi hazm eylemeye ve anuñ mi'desinde ekşiye ve ekşi kekre ve karın yumuşak ola ve yellene yemege iştihâsı az ola. İlâc oldur ki mi'desinde mastakî yagın dürteler cevâriş-i mastakî ve cevâriş-i ûd vereler. Gıdâsı issi otlarla kalye ola ve keklik ve çil ve serçe olursa gâyet eyüdür ve eger hıltla olursa alâmet oldur ki göñlü yemek dilemeye ve eger ekşi dileye ve tîz dileye ve göñlü bulana ve susamaya ve karnı yellene ve ekşi kekre ve gâh gâh balgam kusa ve beñzi ak ola ve süst ola. İlâc evvel mi'desin erideler hubb-ı ayâcla iki dirhem türb bir dirhem vereler ve issi cevârişler yedireler. Gıdâsı kuşlar eti ola. Mi'de agrısın sebebi budur ki mi'dede yüz hılt dirilmiş ola yel yel ola. Alâmet oldur ki ekşi kekre ve encikrecüñ mi'desi agrımaga başlaya sol yanında talak üstünde kara kara ola. İlâcı tarvı kızduralar issi issi mi'denüñ üstüne basalar ve biraz yürüdeler ve cevârişler vereler. Zübre ve kerefüs tohmı ve zencebîl ve dârçînî sedâb. Bunlar küli ola. Günlük ve kemmûn çigneyeler. Gıdâsı kuşlar eti ola.
[İbda'i'l-A'raz]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.