Üşne: Usnea (Sakal Likeni)
Pelit yosunu: Oakmoss (Evernia prunastri)

Farsçada düvale, Arapçada üşnedir. Yufka kabuktur ki büyük ağaçlara sarılır; ceviz ağacı ve meşe palamudu(bellut) ağacı ve çam(sanavber) ağacı gibi. İyisi Hint'ten gelendir; ak ak, tel tel, saçak saçak aşağı sarkar. Birinci derecede sıcak ve kurudur. Üzerinde bittiği ağacın tabiatını alır (Böyle olduğu için tabiatında ihtilaf ettiler). Mideyi kuvvetli eder. Onun şarabı ve şarapta ıslanmışı uyutucudur(münevvimdir) / uyku getirir, ciğer ağrılarına fayda eder.
[Şerh-i Mûcez fi't-Tıbb]

Üşne: Türkçede pelit yosunudur. Çözücüdür/eriticidir(tahlil edicidir) ve yumuşatıcıdır. Ne zaman kaynatsalar rahmi ağrıyan kadın ve gevşek/güçsüz(süst) bedenli kişi içine girse otursa fayda ede. Eğer suyunu ezseler(sahk etseler) butlara, uyluklara, sırtlara ve kulak diplerine koysalar fayda ede. Suyla pişirseler, suyunu içseler kusmayı kese. Mideyi kuvvetli eyleye. Yaşlığı kuruta. Yüreği sağlam(muhkem) eyleye. Şarapla pişirseler, o şaraptan içseler mideyi kuvvetli ede. Karında olan yelleri gidere. Çocukları(oğlancıkları) uyuta. Yürek oynamasına fayda ede. Ruhu ferah ede. Rahim tıkanıklıklarını(süddelerini) aça. Ciğer ağrısına fayda ede. Eğer kaynatsalar sıcak şişliklere(veremlere) vursalar sakin eyleye. Eklemlere vursalar katılıklarını çözse(hall eyleye). Eğer kaynatsalar içine girseler otursalar adet kanını yürüte. Eğer sirkeyle ezseler dalağa vursalar fayda ede. Kurusunu yumuşak dövseler cerahatlere saçsalar iyi etler bitire. Dövüp ipekten(harirden) eleseler göze sürme etseler gözü keskin(tiz) eyleye. Eğer yeseler kavuktaki ve böbrekteki taşı dağıta. Eğer şarapla pişirseler o şarabı içseler yılan soktuğuna fayda ede. Bedeni kurutucudur.
[İbn-i Baytar]

Üşne Dedikleri Devadır ki Türkçede Ona Meşe Yosunu Derler:
Mahiyeti Hakkında: Üşne latif ve ince kabuklardır(kuşur), meşe palamudu(bellut), çam(sanavber) ve ceviz ağaçlarına sarılır ve güzel kokusu olur. Bir kavim der ki üşne Hindistan beldelerinden getirilir, hak olan bu sözdür. Bazı nüshada "Hint" yerine "Çin" geçmiştir.
Seçimi Hakkında: Beyaz olan üşne iyi ve üstün olur, siyahı ise kötü(redi) olur. Tabiat ile olan nüshada yazılıdır ki Dioskorides der ki, üşne çeşitlerinden en iyisi servi(şerbin) ağacı üzerinde olan üşnedir. "Şerbin", çam(sanavber) ağacına derler. Ondan sonra en iyisi ceviz ağacında olan üşne olur. Bunlar içinde en iyisi, kokusu ziyade güzel olup rengi maviye meyilli beyaz olan üşne olur.
Tabiatı Hakkında: Üşnede hafif bir soğukluk vardır, o soğukluk ılıcaktır(fatire) yani ılıcak suyun soğukluğu gibi olur ve mutedil olarak tutuculuğu/büzücülüğü(kabzı) vardır. Bir kavim iddia eder(zu'm eder) ki üşne birinci derecede sıcak olur ve ikinci derecede kuru olur. (Ve nice kimseler dahi üşnenin tabiatının soğuk ve kuruluğunun şiddetli olmasını tecviz eylediler. Yani üşne zikrolunduğu üzere tabiatı farklı olan ağaçların kabukları menzilinde olmakla o kabukların kazandığı tabiatlar farklı olur ve her taifenin tecrübe ile müşahede eyledikleri keyfiyetlere gitmesiyle bu ihtilaf hasıl olur. Kanun sahibi sanki birinci sözün seçilmiş olduğuna işaret için ikinci sözü "iddia" ve üçüncü sözü "dediler" ile başlattı.)
Fiilleri ve Özellikleri Hakkında: Üşne için tutucu/büzücü(kabız) kuvveti ve çözücü/eritici(muhallil) kuvveti tamamen mevcuttur, yumuşatma(telyin) kuvveti dahi vardır. Bilhassa çamda(sanavberiyyede) olanın tutuculuğu/büzücülüğü mutedil olur. Katranlı(katraniyye) olan üşnede açıcılık(teftih) olur, tıkanıklıkları açar ve gevşemiş(müsterhi) olan etleri cidden sıkıp bağlar(şedd edip). Katranlıdan murat çamın bir çeşidi vardır ki ona şernin derler, katran ondan akar ve şerninde oluşan üşnede bu fiiller olur.
Şişlikler ve Sivilceler Hakkında: Sıcak şişlikler üzerine üşne ile sürülür(tıla olunur) ve o sürmeyle şişlik sakin olur ve sertlikler çözülür/eritilir ve yumuşak şişliği sakinleştirir.
Eklem Organları Hakkında: Hekimler iddia ederler ki yorgunluk/ağrı(i'ya) için yapılan yağlara üşne dahil olunur ve sertlikleri çözer/eritir, pişmişi dahi bu fiilleri işler.
Baş Organları Hakkında: Şarap içinde üşne ıslatılsa(nüku kılınsa) içen kimseyi uyutur, uyutucudur.
Göz Organları Hakkında: Üşne görmeyi cidden aydınlatır, gözü temizleyici/arındırıcıdır(mücellidir).
Nefes ve Göğüs Organları Hakkında: Yürek oynamasına(hafakana) faydası olur.
Beslenme Organları Hastalıklarına Faydası Hakkında: Kusmayı tutar ve mideyi takviye eder ve midenin yelini/gazını(nefhini) giderir. Bilhassa tutucu/büzücü şarap içinde ıslatılsa bu fiilleri ziyade eder; zayıf olan karaciğerin ağrısına faydası olur.
Boşaltım/Cinsel Organlar Hastalıklarına Faydası Hakkında: Rahmin tıkanıklıklarını açar. Üşnenin suyu içinde otursalar rahmin ağrısına faydalı olur ve adet kanını söktürür(idrar eder).
Bedelleri Hakkında: Üşnenin bir ağırlığı miktarı kardamana bedel olur, keza bir ağırlığı ve üçte bir ağırlığı miktarı eğir otu(vecc) üşneye bedel olur.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]

Üşne: Türkçede meşe palamudu(bellut) ağacı yosunu derler; Farsçada düvale-devali; Süryanicede şişad; Latincede musekus; Nemse ve Macarcada mevarus; Farsça ve Arapçada devaü'l-misk Frenkçede mushus. Çam(sanavber) ve ceviz ve meşe palamudu(bellut) ağaçlarında sarılır bulunur. İki çeşit olur. Bir çeşidine dahi pirüşte derler. Yunan kitaplarında tasviri görüle. Meşe palamudu ağacında ve diğerlerinde bulunan çeşitlerine Mısır üşnesi derler. İyisi beyaz ve hoş kokulu(hoş-bu) ola. Siyah çeşidine Hint'tendir derler, yaramazdır. Üşne dövmek murat eyleseler yaş edip döveler. Tabiatı Galenos'un sözü üzere hararet ve soğuklukta mutedildir ve azıcık tutuculuğu/büzücülüğü(kabzı) vardır. Huneyn'in sözü üzere birinci derecede sıcak, ikinci derecede kurudur. Eğer bunu tütsü(buhur) eyleseler saraya ve rahim boğulmasına(ihtinak-ı rahme) faydalıdır. Kaynatıp suyuna kadın otursa adet kanını akıtır, rahim ağrısına dahi faydası vardır. Kusmayı geri tutar, kalbe ve mideye kuvvet verir, yürek oynamasına(hafakana) dahi uygundur ve rahim tıkanıklığını açar. Sıcak şişliklere sürülse(tıla olunsa) sakin eder. Eklem sertliğini çözer/eritir ve karaciğer ağrısına ve zayıflığına fayda eder ve damarlarda toplanmış hıltları çözer/eritir, cinsel gücü(şehvet-i bahı) ziyade eder ve meniyi artırır ve penise(kazibe) kuvvet verir ve kadınların sütünü ziyade eder. Bunu ezip göze çekseler gözü temizler/arındırır(cilalandırır). Şaraba katıp içseler canavarlar soktuğuna faydalıdır. Bunun şerbet miktarı bir dirhemdir, ikiye dek caizdir. Ancak siyah çeşidinin bağırsağa zararı vardır, onu da anason ve şeker düzeltir. Bedeli kürdamanadır. İbni Baytar'ın sözü üzere bunun suyundan çocuklara az miktarda verilse uyku getirir, yürek oynamasına fayda eder ve ruhu ferahlatır. Sirke ile dalağa vursalar fayda eder. Kurusunu dövüp çıbanlara ve yaralara ekseler iyi et bitirir.
Şeybetü’l-acûz: Palamut yosunudur. Farsçada düvale derler. Horasan'da kerbasek derler. Palamut, ceviz ve çam(sanavber) ağaçlarında bulunur.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]

Şeybe: Arapça ismidir. Bazıları saçları ak ot yani beyaz saçlı ot(nebat-ı eşyeb) derler. Bazıları ak reyhan derler. Bir ottur ki budakları ve baldırı beyazdır. Yaprakları dahi beyaza meyilli siyahtır. Yaprakları sanki makasla(mikrazla) kesilmiştir, kesikleri çoktur, kokusu hoş ve keskindir. Bostanlarda, çorak yerlerde ve gölgeli yerlerde dahi biter. Bazıları ekip bitirirler, onun içindir ki bazıları bostani üşne(uşne-i bostaniyye) derler. Tabiatı sıcak ve kurudur, harareti üçüncü dereceye erişir ve kuruluğu birinci derecenin sonuna erişir. Eğer dövüp balgamdan olan, yellerden olan şişliklere yakı etseler derhal(fi'l-hal) çözüp/eritip indirir. Nezlesi(zükamı) olan kimselerin beyinleri(dimağları) ve bedenleri bozuk(fasid) hıltlar ile dolu değil ise onu koklasalar fayda eyleye. Tıkanıklıkları açar; atık-fazlalık maddeleri(fazlatı) ve nezleleri başlangıcında onunla yakı etseler çözüp/eritip bir uzuvda toplanmasına mani ola. Götürünmekle(vajinal fitille), içmekle ve su ile pişirip içinde oturmakla karında olan bebeği dışarı çeker, adet kanını yürütür, rahim ağzını açar, yelleri/gazları dağıtır ve rahimde olan bozuk yaşlıkları kurutup giderir. Şerbet miktarı bir buçuk miskale dektir. Şarap ile veyahut bal şerbeti ile içeler, fazlası ve eksiği dahi caizdir. İlaç eden kimsenin kanaatine(ictihadına) göredir.
[İbnü’l-Kütbî - Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]

Üşne: Türkçede meşe palamudu(bellut) ağacı yer zamkı derler. Farsçada düvale derler. Galenos'un sözü üzere hararet ve soğuklukta mutedildir ve azıcık tutuculuğu/büzücülüğü(kabzı) vardır. Eğer tütsü(buhur) eyleseler saraya ve rahim boğulmasına(ihtinak-ı rahme) faydalıdır. Kalbe ve mideye kuvvet verir ve yürek oynamasına(hafakana) dahi uygundur. Şişliklere sürülse(tıla olunsa) sakin eder ve eklem sertliğini çözer/eritir ve karaciğer ağrısına ve zayıflığına fayda eder, cinsel gücü(şehvet-i bahı) ziyade eder, meniyi artırır ve penise(kazibe) kuvvet verir. Şerbet miktarı bir dirhemden iki dirheme dek caizdir.
[Hazerfen Hüseyin Efendi - Tuhfetü'l-Erîb]

Üşne: Türkçede ağaç yosunu dedikleridir. Mağrip'te şeybetü'l-acuz yani kocakarının ak saçı derler. Üşne incecik ağaç kabuklarına benzer nesnedir. Ağaçlar ve diğer bitkiler üzerinde sarılır. İyisi odur ki çam ve fıstık ağaçlarında ola, daha sonra iyisi ceviz ağacında olandır. Cevizden murat koz ağacıdır. Üşnenin tabiatı hararete meyillidir. Meşe palamudu(bellut) ağacında bulunanın harareti yoktur, tutucudur/büzücüdür(kabızdır), çözücüdür/eriticidir. İyisi odur ki kokusu hoş olup taze ve beyaz olup çam veyahut fıstık veyahut koz ağacından ola. Zira bu ağaçların tabiatları sıcaktır, o dahi onlardan hararet kazanır(kesb eder). Kötüsü odur ki eski olup siyah ola. Eğer su ile pişirip içine otursalar ağrıları sakin eyleye. Güçsüzlük gidermek için yaptıkları yağların ilacına katsalar faydası ziyade olup güçsüzlüğü-takatsizliği(mecalsizliği) gidere. Onu su ile ezip zayıf olan yerlere, mesela uyluk başlarına, koltuklara, omuzlar arasına ve kulak diplerine sürseler kuvvet verip acıyı giderir ve acıya sebep olan maddeyi çözer/eritir. Kusmayı tutup gönül dönmesini(mide bulantısını) engeller. Kokusunun hoşluğuyla mideye ve kalbe kuvvet verir ve midede olan yaşlığı giderir. Meşe palamudu ağacından olan üşneyi suda yatırıp o su ile göze çekseler gözde olan hararete ve kızarıklığa fayda eyleye. Eğer suda pişirip suyundan içseler nefse ferahlık ve sevinç(sürur) vere. Su ile dövüp sıcak olan yerlere sürseler o yerleri soğuta. Güzel kokulara dahi ondan katalar, maddesi gibi olup giysilere bulaşmaya mani olur. Eğer suda ıslatıp suyundan tutucu/büzücü şarap ile içseler mideye kuvvet vermesi ziyade ola, şişkinlikleri gidere ve çocukları ziyade uyutur. Ciğerde olan hayvani ruha kuvvet verip ruhu ziyade eder ve korur. Ruhtan murat bedenin kuvvetleridir; konuşan nefis(nefs-i natıka) ilahi bir latifedir ve ruh odur ki onun hizmetçisidir. Yürek oynamasını giderir ve rahimde olan tıkanıklıkları açar. Ondan içmekle ve üzerine sürmekle zayıf olan ciğere kuvvet verir. Eğer kadın pişirilmişi içine otursa rahim ağrılarına fayda edip adet kanını kolaylıkla yürüte ve güçsüzlüğü gidere. İçmekle bilhassa kavukta olan taşları ufalar ve ince edip dökmekle(ekmekle) koltuk kokusunu giderir. Sirke ile ezip dalağa sürseler fayda eyleye ve göze çekmekle göze kuvvet verir. Mideye takviye için şerbet miktarı bir dirhemden üç dirheme dektir. Bedeli ağırlığınca kardamanadır .
[İbnü’l-Kütbî - Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]

Üşne: Frenkçede müskö rebörevo, Arapçada üşne, Türkçede pelit yosunu. Tabiatı hararet ve soğuklukta mutedildir. Faydası: Eğer bir dirhemini üzüm suyuyla kullansalar sidiği söktürür(idrar eder) ve şişkinlik/ödem(istiska) hastalıklarına gayet faydalıdır ve ölü bebeği(cenin-i meyyiti) çıkarır. Eğer bunu kullanmaya bir zaman devam etseler(müdavemet etseler) zehirden acısı olanlara fayda eder ve kusmayı yok eder(def eder). Mideyi ve ciğeri düzeltip kalbe ferahlık verir; misk devalarına ve ferahlatıcı macunlara dahil ederler. Söz konusu otu kaynatıp kadınlara içirseler rahimden kalkan buharı engelleyip rahimlerini kuvvetlendirir ve gebeliğe sebep olur. Söz konusu otu susam yağıyla güneşte terbiye edip(perverde edip) rahme sürseler(tıla etseler) adet kanı aşırılığını keser ve söz konusu yağın cerahatlerde dahi büyük faydası vardır. Gül yağı ile terbiye edip ağrılara sürseler ağrıları engeller Allah'ın izniyle. Buna benzer cerahatler hususunda büyük etkisi vardır. Elhasıl, doğal harareti(hararet-i gariziyyeyi) ve asıl rutubeti artırmada benzersizdir ve beş duyuyu kuvvetlendirir, kalbe ferahlık vermesi sebebiyle insan vücuduna itidal verir. Arap hekimleri ve Frenk hekimleri söz konusu hususta müttefiktirler, gerçekten inkar olunur şey değildir, buna benzer menfaatleri çoktur. Yaratıcıların en güzeli olan Allah ne yücedir(Fe-tebarek-Allah ahsenü'l-halıkin).
[Terceme-i Cedîde Fi'l-Havâssi'l-Müfrede]