🩸 KANSIZLIK / KAN YAPICI GIDALAR
Kan meydana getiren şeyler:
Rafadan yumurta ve şarap ve nohut ve incir.
Ve bunun gibidir hurma alacası. Zira garizi harareti ziyade eder (Öyleye kan çok olup ince kıvamlı olup harice müteharrik olur).
[İbnü'n-Nefîs - Şerh-i Mûcez fi't-Tıbb]

Bilmek gerek ki gövdeden ne zaman çok kan gitse gerekse burun kanaması ile olsun gerekse kusmakla olsun gerekse ishal ile olsun et vaciptir iyice zayıf eylese sabah yemeğinde et yedireler gece yemeğinde etsiz hafifini vereler katı zayıf eylese sabah.
[Mebâhis-i Emrâz]

Ve dahi akgünlük(günlük) sıcak ve kurudur. Hafızaya çok fayda eder, fehmi artırır ve hem zihni kavi eyler ve faydası ama, çok yemek akciğere zahmet verir ve kan meydana getirir ve baş ağrıtır ve eğer sirkeyle veya şarapla(süci) çok içerlerse yaramazdır helak eyler, düzelticisi Fars pirincidir (Tıbbi Uyarı: Günlük/Akgünlük tehlikeli bir maddedir, günümüzde satılanın bu etkileri yoktur zira beyinden balgam indirmek gibi diğer zikredilen etkileri de mevcut değildir.)
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]

Kana münasip olan bunlardır: Karanfil ve şakayık ve sığır dili(lisân-ı sevr) ve menekşe ve şahtere ve meyan kökü(ırk-ı sûs) ve kökboya(füvveh) ve pas/bakır çalığı(zencâr) ve kırmızı sandal ve Ermeni kili ve ejder kanı(dem-i ahaveyn) ve buna benzer devalar gayet kanı temizler ve meydana gelmesine yardım eder ve kana ziyade faydalıdır.
[Hazerfan Hüseyin Efendi - Tuhfetül Eribin Nafia Lir-Ruhani Vet-Tabib]

Hurma: Hususan eğer onunla iftar edeler felce ve yüz felcine(lakveye) ve eklemlere faydalıdır. Ve gıdası çoktur. Ve kan meydana getirir.
Ördek Eti: İnsanı semiz eder gayetle. Ve bedeni ve böbrekleri safi eder ve çok kan meydana getirir.
Menekşe: İshal edicidir. Ve salih ve mutedil kan meydana getirtir.
Bulgur: Ve bulgurun gıdası iyidir ve kan meydana getirir.
Haşhaş: Ve insanı semiz eder ne zaman ki onun yemesine sabah ve akşam devam edeler yahut un ile pişireler. Ve ne zaman ki mislince bademi ona ekleyip pişirip içseler cılız olanları semiz eder ve böbrekleri kavi eder ve çarpıntıyı zail eder ve kan meydana getirir.
Şeker: Ve şeker kanı ziyade eder ve safravi olana safra meydana getirir hususan eğer aç karnına içseler.
Hindistan Cevizi: Ve ne zaman ki tazesini şeker ile içseler kan meydana getirir ve garizi harareti kavi eder.
Kuru Üzüm Bozası: Ve kuru üzümden olan boza sıcaktır ikincide ve nemlidir evvelkide. Kan meydana getirir ve tıkanıklıkları açar ve yemeği hazmeder lakin beyni fasit buharlar ile doldurur. Ve pekmezden(dibs) olanı bundan daha şiddetlidir. Ve şekerden olanın dahi tabiatı bunun gibidir lakin hastalıktan kalkanlar için ve bedenleri zayıf olanlara ve kara safrası ziyade olanlara ondan ufak ve daha iyidir. Ve mahmurluğu hafif ve tez zail olur. [Davud-u Antaki - El Tezkire]

Kana sebep olan şeyler
Ama faydalı olan kanın tabiatı sıcak ve nemlidir iyisi odur ki rengi kızıl ola katı yoğun kıvamlı ve katı ince kıvamlı olmaya ve rayihası kerih olmaya ve bu minval üzere olan kan iyi gıdalardan ki rafadan yumurtası gibi ve onların gibi. Kana münasip olan bunlardır: Karanfil ve şakayık ve sığır dili ve menekşe ve şahtere ve meyan kökü ve kökboya ve kırmızı sandal ve Ermeni kili ve ejder kanı ve buna benzer devalar gayet kanı temizler ve meydana gelmesine yardım eder ve kana ziyade faydalıdır.
[Hazerfan Hüseyin Efendi - Tuhfetül Eribin Nafia Lir-Ruhani Vet-Tabib]