Makarnalar, Erişte
Itriyye: Hamur ince ince şeritler halinde kesilip pişirilir, ona Farsça lügatte erişte(rişte) derler ve eğer nokta nokta kesik ve değirmi kesilir ise ona tutmaç derler.
[Kanun]
Rişte: Dahi erişte mizacı sıcak ve yaş
Olur tez ham, çok verir gıdayı
Velakin mide zayıflığına zarardır
Verir badem ve şeker ona devayı
[Nazmu't Tabayi]
Itriyye: Erişte aşıdır. Sıcaktır. İfratla yaşlığı vardır. İfratla geç hazmolur. Mideye ağır(sakil) gelir. Zira ki mayasızdır ve etsiz pişeni gayet hafiftir. Bazıları katında öyle değildir. Ve eğer biber katsalar ve tatlı badem yağı katsalar hali iyi olur. Azıcık eğer hazmolunsa gıdası çoktur, akciğer öksürüğüne fayda eder. Ve kan tükürmeye fayda eder. Hususa ki semizotu(tohmekan) ile pişe ve içi yumuşatır.
[İbn Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]
Rişte: Soğuk ve nemlidir, itidale yakındır, sıcak marazlara fayda ve mizaçlara fayda verir, soğuk marazlara ve soğuk mizaçlara ziyan eylemez, öksürüğe fayda eyler. Mayalı pişirmek gerek, mayasız olunca geç hazmolur, tıkanıklık(südde) eyler. Tutmaç dahi erişte tabiatindedir.
[Mebahis-i Emraz]

Mahiyeti Hakkında: Itriyye Farsçadır, erişte dedikleri matbuhatlardan(yemeklerden) bir nevi matbuhtur, hamurdan edinilir, et ile veyahut etsiz suda pişirilir. Tabiatı Hakkında: Itriyye sıcaktır ve rutubeti ifrat üzere olur. Fiilleri ve Hassaları Hakkında: Şüphe yoktur ki ıtriyyenin sindirimi(inhidamı) yavaş olur ve mideden inmesi dahi yavaş olur, zira ıtriyye bir mayasız hamurdur ki onun mayası olmaz yani o hamurun mayası olmaz ve mayasız hamur inmede ve hazımda yavaş olur. Ve ıtriyyenin etsiz pişeni bazıları katında ziyade hafif olur ve ümit olan budur ki ıtriyyenin hali o kimselerin dedikleri gibi değildir. Ne zaman ıtriyyeye biber ve badem yağı katılsa ıtriyyenin hali azıcık iyi(salih) olur ve ıtriyye hazmolunsa gıdası cidden ziyade olur. Göğüs ve Nefes Organları Hakkında: Akciğere iyi olur ve öksürükten ve kan tükürmekten faydası olur ve hususan semizotu ile pişirilse faydası ziyade olur. Boşaltım Organları Hakkında: Itriyye tabiatı yumuşatır.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Atriyye: Erişte aşıdır. Farsçada erişte(rişte) derler. Mayasız undan ederler. Tabiatı sıcak ve kurudur ve nemlidir. Geç hazmolur, ama göğse ve öksürüğe ve akciğere faydalıdır, hususan buna şeker ve badem yağı kata, olmazsa tereyağı kata. Ve eğer semizotu(baklatü’l-hamkâ) ve sinirli ot(lisânü’l-hamel) suyuyla pişirseler kan tükürenlere muvafıktır. Ama şişiricidir ve hazmı yavaştır, ancak biber ve kekik veyahut yarpuz ıslah eder. Ve üzerine müselles ile bal şerbeti(mâ'ü'l-asel) veya zencefil mürebbası yerlerse münasiptir.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]
Atriye: Meşhur olan erişte dedikleridir. O, birkaç envadır. Bir nevi odur ki hamuru burarlar ve ufak ufak doğrarlar arpa kadarınca. Ona şehriye(şa'îriyye) derler. Ve eğer değirmi keseler ona baze derler Farslar indinde ve tutmaç derler Türk indinde ve et ile içi doldurulana şüşebrek derler. Bunların cemisi hamurdan olur. Sıcak ve nemlidir evvelki mertebede ve et ile içi doldurulanı sıcak, nemlidir ikincide. Gıdası iyidir. Öksürüğe ve göğüs ağrısına ve böbrekler zayıflığına(hezalına) ve bağırsak yaralarına ve bağırsağa ve mesaneye faydalıdır. Şüşebrek olanı adamı semiz eder ve iyi gıda tevellüt eder. Ve baze olanı harareti/safayı zail eder ve eğer içinde sirke ola susuzluğu ve safrayı, ve iltihabı ve tıkanıklıkları(süddeleri) açar ve eğer içinde bal olursa. Ve cemisi geç hazmolur. Mideye ve hastalıktan yeni kalkmış zayıf(nâkıhîn) olanlara zahmet verir. Ve Mısır ehli erişte ve şehriyeyi hastalara verilen hasta yemeğinde(mezveresinde) kullanırlar ama iyi değildir. Zira ağırdır(sakildir). Ve sirkencübin ve şeker ateşlilerde düzelticisidir ve zencefil mürebbası soğuk mizaçlılarda düzelticisidir. Ve hastalıktan yeni kalkmış zayıflar(nâkıhîn) için kepekli un(huşkâr) edeler.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Kesksün: Undan ederler bir yemektir, kuskus dahi derler. Mesela simidi bir tekne içine koyup üzerine su serpip el ile ovalar, tane tane bir hamur olup ondan sonra bir dibi delik çömlek içine koyup ve tencereye su koyup ve o delik delik olan çömleği tencerenin üzerine koyup ateşe koyarlar. Suyun buharından o kuskus tamam pişip ondan sonra semiz tavuk veyahut et suyu ile ve sade yağı dövüp üzerine türlü türlü yemek koyarlar, kabuni pilavı gibi olur. Nefis yemek olup lakin tıkanıklığı(süddesi) olanlara yedirmek makul değildir ve hamur hükmünde olmak ile çok yeseler midede eğlenir. Ve bu hamurun çorbasını dahi ederse buna Türkçede ovmaç çorbası derler, şehriye çorbası hükmündedir, meşhurdur.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]
Kesksün: Yani kuskus Mağrip'te yağ veya gayrı ile yoğurulan unun ufağının adıdır. Ve iyisi unun halisinden tutulanıdır. O, sıcak ve nemlidir ikincinin ahirinde. Hıltı iyi ve gıdası çoktur. Ne zaman ki bal veya şeker veyahut yağ ile yeseler bedenleri semirtir ve iyi kan tevellüt eder. Ve layık odur ki bir kimsede yel olsa onu taze iken balsız yemesin. Ve ateşliye caizdir ki taze iken yesin ve yağını çok eylemesin. Ve ne zaman ki tokluk üzerine yeseler tıkanıklık(südde) tevellüt eder. Sirkencübin düzelticisidir.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Neyde: O, bir tatlı şeydir ki Mısır'da buğdaydan tutarlar. Ve iyisi safisi ve muhkem pişenidir. O, sıcaktır evvelkide ve nişastadan iyidir, iyi hıltlar tevellüt eder ve arık olanları semiz eder ve balgamı mutedil eder ve kara safravi buhara ve vesveseye ve melankoliye(mâlîhülyâya) ve kuru öksürüğe(yâbis su'leye) ve göğüs ağrısına faydalıdır ama hazmı yavaştır ve kalın/yoğun kıvamlı(galiz) tıkanıklık(südde) tevellüt eder. Ve badem ile pişeni kem olur. Ve layık odur ki aç karnına yiyeler. Ve bir şey üzerine yemesinler hazmoluncaya kadar. Ve sirkencübin ve hindiba suyu düzelticisidir.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]