Dühnü'z-Zanbak (Zambak Yağı)
Dühnü'z-zanbak: Zambak yağıdır. Fayda eder felce ve sara(epilepsi) hastalığına ve yüz felcine(lakveye) ve baş ağrısına ve soğuk yarım baş ağrısına(şakikaya). Ve şakaklarına(tolunlarına) sürtseler veya buruna damlatsalar, eğer gövdeye sürtseler terleri çeker çıkarır. Ve gevşekliğe/güçsüzlüğe(süstlüğe) düşmüş uzuvlara fayda eder ve eklem ağrısına fayda eder. Eğer ak mumla karıştırıp katı şişliklere vursalar sakin ede, gidere. Eğer zekere(penise) damlatsalar, ovalasalar büyüte. Terkibi budur: Zambak çiçeğini toplayalar. Susam yağının içinde ıslatalar. Dahi güneşe asakoyalar. Kırk gün dura. Ondan kullanalar.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]

Eğer zambak yağını damlatsalar terleyip bedenin gevşekliğini/güçsüzlüğünü(süstlüğünü) giderir. Eğer zambak yağı sürünseler uzuvlara ve hem eklem ağrısına faydalıdır.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]

Yapılışı: Menekşe ve gül yağı gibi yapılır. Ancak zambağın sarı filizleri değil, sadece beyaz yaprağı kullanılmalıdır.
[Neşâtî Yagı Risâlesi]

Dühnü’z-zanbak: Zambak yağıdır ki sultani zambak yağı derler. Farsçada revgan-ı zanbak derler. Ama bu yağa gerçi dühn-i zanbak derler ama yasemin çiçeğinden dahi ederler, ona dahi zambak yağı derler.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]

Dühnü’z-zanbak: Zambak yağı demektir. Bu makamda zambaktan murat ak yasemin çiçeğidir, onun yağı demektir. Bu yağı çıkarmak yollarından çiçeğini susam içinde terbiye etmekle evla ve iyidir. Başka vecihle dahi caizdir. Bu yağ sıcak ve kurudur, çözücü/eritici(tahlil edici) ve pak edicidir. Felç ve sara(epilepsi) ve yüz felci(lakve), soğuktan olan baş ağrılarına fayda eder. Üzerlerine sürme/yakı(tıla) etmekle fayda eder, hususen şakaklarına(sakal başlarına) sürüp sıvamakla ziyade fayda eder. Keza burundan içeri koymakla veyahut kulaklara damlatmakla dahi fayda eder. Eğer onunla yağlansalar teri giderip mecalsizliği gidere ve eklem(bendler) ağrılarına fayda eyleye. Eğer ondan bazı uygun zamklar ile merhem etseler katı olan şişlikleri pişire. Taze yasemin yaprağını dövüp susam yağıyla kaynatsalar yağı makamına geçer(kaim olur) ama daha zayıftır. Hayaları ziyade büyük olan kimsenin zekerine(penisine) zambak yağından damlatsalar ziyade fayda eyleye, denenmiştir.
[İbnü’l-Kütbî - Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]

Zambak yağını sara(epilepsi) olan kişiye burnuna damlatsalar veya iki şakağına(tolununa) sürtseler fayda ede. Zambak yağı soğuktan olan başın ağrısına ve yarım baş ağrısına(şakika ağrısına), iki şakağına(şakikaya) sürtseler faydalı ola. Ak susen yağı sidiği yürütür. Eğer zambak yağını buruna damlatsalar hararete fayda eder. Eğer zambak yağını buruna damlatsalar bedenin gevşekliğini/güçsüzlüğünü(süstlüğünü) gidere. Ak susen yağı başta yaş çıbanı ve konağı gidere.
[Kitab-ı Tıbb]


Zambak yağı
Dühnü’r-râzâkî : Ak süsen yağı demektir. Ak süsen yağıdır, ısıtıcıdır. Rahim ağzını açar, sıcak şişleri eritir/çözer. Rahim ağızlarına cümlesinden faydalıdır. Başta olan yaş çıbanlara ve siğillere ve konaklara dahi fayda eder. Hayzı yürütür. Eğer içseler safra ishal eder, idrarı yürütür. Mideye yaramazdır, gönül bulandırır. Ama soğuktan olan sinir ve böbrek ağrısına fayda eder. Ve felce ve temriyeye sürseler fayda eder. Ve sinirler büzüldüğüne ve kulak sinirinde olan şişlere dahi dürtseler fayda eder. Eğer kulağa damlatsalar balgami nezleleri ve tıkanıklıkları açıp şişleri eritir/çözer ve soğuk ağrılarını giderir.
Akerü’d-dühnü’s-sûsen: Süsen yağı çökeltisidir. Bütün Frenkçede bâşû ôlîv de îrsâ derler. Göze inen suya ve aydınlatmaya gayet faydalı olmakla sürme gibi göze çekeler, faydalıdır.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]