Zanbak (Liliumlar, Özellikle Ak Zambak - Lilium candidum)
Frenkçede gigliyo biyanko, Arapçada susen-i ebyaz, Türkçede beyaz zambak. Tabiatı hararet ve kurulukta mutedildir. Faydası: Eğer söz konusu otun kökünü beyaz üzüm şırasıyla yahut pekmez şerbetiyle kaynatıp içseler damarları açıp basur kanını açar ve kadınların adet kanını söktürür. Ve eğer zikrolunan otun tohumunu damıtılmış turmentila suyuyla içirseler yılan sokmuş kimselere fayda eder ve elem ve ıstıraptan kurtulmaya sebep olur. Ve eğer zikrolunan otun çiçeğini toplayıp imbikte damıtıp damıtılmış suyunu içseler göğsü yumuşatır ve tabiatı itidal üzere tutar. Eğer söz konusu damıtılmış suya bir miktar safran ve bir miktar tarçın katılıp tekrar damıtılıp kadınlara içirseler yürek bayılmasını defeyleyip çocuk sonunu(oğlan sonunı) düşürür ve ciğer şişliklerini defeder ve ödem/şişkinlik hastalığının(istiskanın) çeşitlerine fayda verir. Eğer zikrolunan otun çiçeğinin özsuyunu(bkz:usaresini) alıp bir miktar bal ve bir miktar keskin sirke katılıp bir kırmızı bakır kap içinde güneşte terbiye olunsa yaralar için gayet menfaatli bir deva olur. Eğer zikrolunan otun kökünü ezip bir miktar bal ile karışık taze yaralara vursalar tezcek düzeltir. Eğer söz konusu otun çiçeğini yağıyla güneşte terbiye etseler daha sonra kullanılsa sinirlerde olan ağrıları defeder Allah'ın izniyle, gaflet olunmaya.
[Terceme-i Cedîde Fi'l-Havâssi'l-Müfrede]
Zambak: Türkçede zambaktır; Farsçada susen-i sepid, susen-i azad; Süryanicede şuşani; Yunancada havada, iris safur; Rumcada kırina; Latincede lilum; İtalyancada matargun. İyisi taze, güzel kokulu ola. Yuhanna'nın sözü ikinci derecede sıcak ve kurudur. Sinir kesildiğine faydalıdır ve sıcak su yaktığına faydalıdır. Çözücüdür/eriticidir(muhallildir), incelticidir. Beyinden fazlalıkları/atık-fazlalık maddeleri(fezelatı) ve yeli engeller. Bunun kökünü gül yağıyla pişirseler dalak ağrısına süreler ve rahim ağrısına içireler ve merhem çalalar ve kökünü pişirip diş ağrısına ağızda tutalar. Yabani çeşidi dahi böyledir. İshak'ın sözü kökünün pişmişini sancıya sirke ile bir dirhem miktarı vereler. Ve ban otu tohumu ile buğday unuyla hayalar şişliklerine ve yılancığa şarapla yakı edeler, faydalıdır. ...Yaban Zambağı(Zanbak-ı berri): Yaban zambağıdır. Sin babında susen çeşitleri yazılmıştır. Ama yaban zambağı ile eğer sarı yasemen çiçeğini iyi pişirip yeşil Ebu Cehil karpuzu ile ve bir dirhem bunun yağından dahi alıp ödem/şişkinlik hastalığına(istiskaya) ve eklemlere ve diz ağrılarına ve arka ağrısına sürseler, denenmiştir. Ama asıl yaban zambağı dedikleri kızıl rakamlı resimli kitapta vardır, aynen sultani zambağa benzer, lakin ondan küçük olur. ...Sarı Zambak(Zanbak-ı narenci): Zülf-i nigar dedikleri sarı zambaktır. Farsçada dahi gisu-i nigar derler. Rumcalar keztüferinis derler ve tüm Frenkler lilum caldo derler. Galenos ve Dioskorides ve Mabişul'ün sözü üzere bunun kökünü eğer ateş yanığına dövüp vursalar fayda verir.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Zambak çiçeğinin kokusu genizde olan tıkanıklığı temizler ve soğuktan olan baş ağrısını defeyler.
[Lehçetü'l-Lügat]

Susen: Ben bunu tabiatta safrana, hükümlerini onun hükümlerine yakın görüyorum. Fakat hararet ve kurulukça bu ondan daha azdır. Bu kalbin takviyesine, o kalbin ferahlatılmasına pek yarar. Bu da safrana yakın bir surette ruha sağlamlık verir. Fakat safranda olduğu gibi bunda ruhu şiddetle yaymak, şiddetle harice doğru hareket ettirmek yoktur. Bir de baygınlıkta safran bunun yaptığı faydayı yapamaz. Çünkü bu ruhu şiddetle tutup bağlamak ile beraber noksan bir surette hareket ettirir; o ise şiddetle hareket ettirir, az tutar.
[İbni Sina - Edviye-i Kalb]