Eski metinlerdeki gerçek yaban mersini budur, blueberry değildir. Yukarıdaki resim, yemişinin yapraktan kırmızı çıkması vs. kanıtlarıdır.
Frenkçede hipogloso, Arapçada yaban mersini(as-ı berri), Türkçede her dem bahar. Tabiatı ikinci derecede sıcak ve kurudur. Faydası rahim hastalıklarına(illetlerine) yaprağı ve kökü gayet faydalıdır ve lakin kökü yaprağından faydalıdır. Toz(Süfuf) edip üç dört kendi miktarı üzüm suyuyla veyahut bal şerbetiyle içireler letafet ile rahim ağrılarını defeder ve adet kanını(hayzı) açar ve sidiği söktürür(idrar eder), böbrekte ve mesanede olan taşları eritir ve çıkarır. Eğer kökünü yaprağıyla kurutup ve dövüp yaralara ekeler yaraları düzeltip sağ et bitire. Ve eğer şerbet edip ve kaynatıp içeler veyahut damıtıp(takdir edip) suyunu kadınlar(hatunlar) kırk gün miktarı içeler rahim boğulması(ihtinak-ı rahm) dedikleri hastalığı yok eder Allah'ın izniyle. Ve eğer zikrolunan otun çiçeğini toplayıp kaide üzere hamuresini edip söz konusu hastalıklarda kullanalar inşallahü teala derece derece önceden zikrolunan hastalıkların cümlesini Allahü tealanın emriyle defetmeye sebep olur. Ve lakin bunda çiçek zikrolunan tohumudur, hekimlerin yaban mersini(as-ı berri) diye methettikleri budur. Söz konusu otun eğer tohumunu ve eğer yaprağını ve eğer kökünü ve açıklanan şekil üzere edeler çok faydası müşahede olunur Allah'ın emriyle, gaflet olunmaya.
[Terceme-i Cedîde Fi'l-Havâssi'l-Müfrede]

Mûrd-isferem: Türkçede yaban mersinidir, mersincik; Süryanicede asadyara; Latincede mirtus mikus. Maserceveyh'in sözü akkar-ı rumi. Galenos'un ve Takvimü'l-Edviye'nin sözü üzere yaban mersininin tabiatı üçüncü derecede sıcak ve kurudur ve tutucudur/büzücüdür(kabızdır). Evvelki kuvveti mide ve ciğeri kuvvetli eder ve saraya faydalıdır. İyisi Rumi olmaktır. Bazıları ikinci derecede sıcak ve kurudur dediler. İshale ve beyin rutubetlerine ve göz rutubetlerine faydalıdır. Eğer kendinde fitil(şaf) gibi götüreler (fitil olarak kullanmak) kurtları ve solucanları öldürür. Mesaveyh'in sözü üzere bunun kuvveti ve fiili bad-averd dikeni gibidir. Maserceveyh'in sözü üzere buna akkar-ı rumi ve yaban mersini(as-ı berri) derler. Huri'nin sözü üzere Rum pelini(afsentin-i Rumi) kuvvetindedir ve tutuculuğu/büzücülüğü(kabzı) gayet ziyadedir. Mesih'in sözü üzere mide ve ciğeri kuvvetli eder ve iç organların düşmesine(sakata-i ahşaya) ki göbek düşmektir ve kulak rutubetlerine faydalıdır. Eğer sümbül ile karıştıralar mide ağrılarına faydalıdır. Bunun çiçeği taze ve dalları ve yemişi ve yaprağı hepsi faydalıdır. Ve yemişinin meyve suyunu(rubbunu) ve şarabını edeler ishale ve kanlı ishale(zahire) bundan iyi deva olmaz, gayet tutucudur/büzücüdür(kabızdır). Ve pamuklara bulaştırıp sefere götüreler ve yerinde suyunu içeler. Buna bazı hekimler sultanların ilacı(ilacü’l-müluk) ve ilaçların sultanı(mülukü’l-ilac) demişler. Ve diğer mersinlerde dahi böyledir. Ve aşı mersini dahi büyük mersin(as-ı nebke) diye yazılmıştır. Her birinin bu şekil üzere özelliği vardır. Ve ama bu mersin yabani olmakla tutuculuğu/büzücülüğü(kabzı) ziyadedir. Meyve suyunun(Rubbunun) şerbet miktarı yemişinden başka iki dirhemdir. Yemişi ihtiyaç kadardır(bi-kadri'l-hacedir) ve yaprağı dahi iki dirhemdir. Fazla yiyeler mide bulantısı(gaseyan) getirir ve akciğere(öykene) zarar eder, ancak Arap zamkı veyahut kitre(kesira) düzeltir. Bu mersinler hep birbirine bedeldir, onlar bulunmasa nilüfer ve kına(hınna) çiçeği kokmak mersin çiçeğine bedeldir, ama tutmada/büzüştürmede(kabzda) kızılcık yemişi ve sürmelerde(tılalarda) mazı bedeldir. [Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]

Mûrd-isferem: Yaban mersinidir. Mersincik derler. Ama aşı mersinine mersin(as) derler ve büyük mersin(as-ı nebke), bazıları çiçeğine büyük mersin(as-ı nebke) demişler. Ama yaban mersini birkaç çeşit olur. Bu çeşit mersinin kuvveti bad-averd kuvvetine benzer. İyisi Rumi olmaktır. Tabiatı ikinci derecede sıcak ve kurudur. Saraya(epilepsi) faydalıdır ve mide ve ciğere kuvvet verir. Eğer makat kurdu için yaban mersinini aşağıdan götüreler (vajinal fitil veya lavman yoluyla) makat kurtlarını engeller. [Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Yaban mersini bir ottur ki ufacık incecik budakları ve çiçekleri olur sarıya meyillidir, baş ağrısına ve beyindeki yaşlığa fayda eder, mideyi ve ciğeri kuvvetli eder, içteki kurtları çıkarır fitil(şaf) gibi götürseler ve damdan düşene(kırıklara vs.) fayda eder.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]



Ama yaban mersini ki ona Yunancada mürsina agriya derler ve Farsçada yaban mersini(murd-i isferem) derler, onun yaprağı bostani yaprağından yassıcadır ve ucu ok ucu(temren) gibi sivridir ve yaprakları ortasında yuvarlak(değirmi) yemişi vardır ve budakları bir kökten çıkar ve çoktur ve katıdır, güçlükle ezilir ve düz yerlerde bitmez, ziyade tutucudur/büzücüdür(kabız edicidir). Eğer yemişinden veyahut yaprağından şarap ile dövüp vakıyye miktarını içeler mesanede(kavukta) olan taşları ufalaya ve sarılık(yerakan) hastalığını ve rutubet çokluğundan olan sidik damlamasını giderip iyi ede ve tabiatı pekiştirip tuta/büzüştüre(kabz ede) ve sütü keser. Bazıları demişler taze ve ter budaklarından kadın(avrat) yiye sütünü getirip akıta. Mersinden iki sınıfını dahi çok koklamak beyne zarar eder, düzelticisi süsen ve menekşe iledir.
[İbnü’l-Kütbî - Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]