🌿 FRENK KİMYONU (KEREVYÂ, Carum carvi)
Frenk kimyonu(Kerevyâ): Sıcak ve kurudur (Bunda parçalama olduğu için) ikinci derecede, yelleri reddeder ve kurutur(tecfîf eder) ve onda kimyon hafifliği yoktur ve fayda eder kalp çarpıntısına(hafakâna) ve katleder kurtları.
[İbnü'n-Nefîs - Şerh-i Mûcez fi't-Tıbb]
Mahiyeti: Anasonun ahvaline onun ahvali yakın olur. Tabiatı: İkincide kurudur. Fiilleri ve Hassaları: Yelleri kovar, kurutucudur(müceffiftir), letafeti kimyon letafetine baliğ olmaz. Beslenme Organları: Frenk kimyonu içilse yemeğin bastırmasından hasıl olan kusmayı keser ve mideyi ısıtır ve yemeği hazmedicidir. Göz Organları: Göz devalarına idhal olunur ve görmeyi keskinlendirir, sürmelere dahi idhal olunur lakin içilmesine idman(çok devamlılık göstermek) olunsa görmeyi zayıflatır. Göğüs Organları: Hıçkırığa(fıvâka) ve kalp çarpıntısına(hafakâna) faydalı olur. Boşaltım Organları: Bu nebatın ve tohumunun haşlaması içilse sidiği idrar eder ve sancıyı sakin ve meniyi keser. Ve ne zaman kadınlar o haşlamada otursa rahim ağrılarından menfaatlenir. Ve onun tohumu yakılıp biten basurlara(bevâsîre) yakı olunsa onu koparır ve danesi veyahut tohumu içilse kurtları katleder.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Kurunbad: Geyik kimyonudur(ziresidir). Kimyon gibidir. Kef babında frenk kimyonu(kerâvyâ) diye zikrolunur. Karikan: Bu dahi frenk kimyonudur(kerâvyâdır). Kef babında zikrolunur. Kurunbad, frenk kimyonu, karikan. ... Kerevya: Tatlıca ottur Türkçede; geyik kimyonudur(ziresidir) Türkçede; kirman kimyonu dahi derler Türkçede ve karumdur Latincede . Kuvveti anasona yakındır ve mideye kimyondan yeğdir. Tabiatı Galenos sözü üzere üçüncü derecede sıcak ve kurudur, bazıları ikincide sıcak ve kurudur dediler. Alası bostani olmaktır. Yelleri dağıtır, yemeği hazmettirir, sidiği akıtır, solucanı ve kabak çekirdeği gibi olan kurtları(habbü’l-kar'ı) çıkarır, mideye kuvvet verir, tabiatı tutar ve yapışkan(lezc) hıltlardan olan kalp çarpıntısına(hafakâna) faydalıdır ve bağırsak ağrısına dahi fayda eder. Ve eğer her gün iki dirhemini aç karnına ağza alıp çiğneyip yutsalar nefes darlığına(zîkü’n-nefese) faydalıdır ve mide şişkinliğine(nefhine) ve böbrek ve mesaneye dahi faydalıdır, mide ağrısını dahi zail eder. Eğer her gün yeseler mide balgamını arıta. Galenos sözü üzere bağırsak tıkanıklığına(süddesine) faydalıdır, eğer bazı gıdayla ekmek gibilere katıp yeseler bedene kuvvet verir ve semirtir, ancak akciğere(öykene) ziyan eder derler ama yaban kekiği ıslah eder. Fules sözü üzere eğer bunu bazı gıdayla yeseler bağırsakta arız olan tıkanıklığı(süddeyi) açar. Bunun miktar şerbeti iki dirhemdir. Ziyadesi göğsü ve akciğeri(öykeni) gevşetir, ancak yaban kekiği ve Fars kekiği ıslah eder. Bunun bedeli yarım kadarı nebat kimyonu ve yarım kadarı dahi anasondur. ... Ermeni kimyonu(Kemmûn-ı ermenî): Tatlıca ottur. Frenk kimyonudur(Kerâvyâdır) ki zikrolunmuştur.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]



Frenk kimyonu(Kerâvyâ): Tatlıca ot ve geyik kimyonu(ziresi) ve karaman kimyonu dahi derler. Bunun kuvveti anasona yakındır ve mideye kimyondan yeğdir. Tabiatı Galenos sözü üzere üçüncü derecede sıcak ve kurudur, bazıları ikincide sıcak ve kurudur dediler. Alası bostani olmaktır. Yelleri dağıtır, yemeği hazmettirir, sidiği akıtır ve bağırsak ağrısına ve solucan ve kabak çekirdeği gibi kurtları(habbü’l-kar'ı) çıkarır ve mideye kuvvet verir, tabiatı tutar ve yapışkan(lezic) hıltlardan olan kalp çarpıntısına(hafakâna) faydalıdır ve böbrek ve mesaneye dahi faydalıdır. Galenos'un sözü: Eğer bazı gıda ile ekmek gibi ve gayrı gibilere katıp yeseler bedene kuvvet verir ve semirtir ve bağırsakta olanı açar. Bunun miktar şerbeti iki dirhemdir. Ziyadesi göğsü ve akciğeri(öykeni) gevşetir, ancak kekik ıslah eder.
[Hazerfan Hüseyin Efendi - Tuhfetül Eribin Nafia Lir-Ruhani Vet-Tabib]
Frenk kimyonu(Kerâvyâ): Kimyon envalarından maruf ufak danelerdir. Tabiatı üçüncü derece evvellerinde sıcak ve kurudur. Nebatın cümlesi yelleri dağıtır, sidiği idrar eder, mideye iyidir, yemeği hazmettirip aşağı indirir ve tıkanıklıkları(süddeleri) açar. Kökünü havuç pişirdikleri gibi pişirip yerler. Kökünden olan hılt yaramazdır, kimyondan kalınlığı/yoğunluğu(galizliği) ziyadedir. Karından kabak çekirdeği(habbü’l-kar') dedikleri kurtları çıkarır, mideye kuvvet verir, karnı tutar, yemeğe veyahut bazı devalara karıştırıp yeseler bağırsaklarda olan yellere fayda eder. Soğuk olan mideye faydalıdır, kalın/yoğun kıvamlı(galiz) olan gıdaları hafifletir. Eğer sirkeye koysalar ısıtması az ola ve tabiatı tuta ama gıdaları hafifletmesi eksilmeye. Böyle olunca mizaçları sıcak olanlara faydalı olur ve yemek hazımlarına yardım eder ve şişmeleri dağıtıp(tahlîl edip) indirir. Kalın/yoğun kıvamlı(galiz) ve buhar edici gıdalara katsalar fayda eyleye. Eğer sirke ve mür ağacı(mürr) dedikleri katığa katsalar ve bunlar ile kalın/yoğun kıvamlı(galiz) ve şişirici olan yemeklerden mesela kuşkonmaz ve enginar ve bakla ve havuç ve karnabahar dedikleri bir gune lahana ki her biri mahallinde beyan olunmuştur bunlardan yeseler şişirmeleri gidip tez hazmola. Soğuk olan marazlara faydalıdır, hazımsızlıkları(tuhmeleri) giderir. Rutubet zarar etmiş olan mideye fayda eder. Eğer her gün aç karnına iki dirhem miktarını şöyle dövülmemiş ağza alıp yumuşayıncaya dek ağızda tutup ondan sonra çiğneyip yutsalar nefes darlığı marazına ziyade fayda edip midede olan şişmeleri ve ağrıları gidere. Daima yeseler balgamları erite ve soğuktan olan yürek oynamasını giderir. Mide zayıflığından olan nefes darlığına(behere) dahi fayda eder. Beher, nefes tez tez alıp mecalsizliğe derler. Nitekim anason dahi bu faydaları verir. Eğer bal ile macun etseler kuvveti ziyade ola. Onu içinde pişirdikleri su ondan zayıfraktır. Akrep soktuğunu iyi eder. Mizaçları soğuk olanları akrep sokup ağrısı sakin olduktan sonra karınca yürümesi gibi kalan haleti giderip iyi eder. Bazıları demişler akciğere(öykene) zarar eder; ıslahı bal iledir. Bazıları demişler kekik yani güvey otu dedikleri nebat iledir.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]