🌿 Gıdalar ve Bitkiler 🌿
Şeytarec (Plumbago zeylanica)
Serbest metin
Şeytarec (Plumbago zeylanica)
Mahiyeti Hakkında: Şeytarecin Hintlisi bir nevi ağaçtır ki küçük ve ince parçalar olur ve o kabuklar olur ki tarçın kabuklarına benzer ve kırıldığı yer siyahlığa ve kırmızılığa çalar. Ve şeytarec eski duvarlarda ve kar yağmayan yerlerde olur ve tere yaprağı gibi onun yaprağı olur ve yaz günlerinde büyük olur ve sonra küçülür, küçüklüğü bir dereceye varır ki küçüklüğü hasebiyle görülmez ve rayihası dahi hissedilmez. Ve şeytarec tatta tereye ve rayihada ve kuvvette kurdumânâya benzer olur.
Zinet Hakkında: Beyaz alaca hastalığına ve barasa sirke ile sürülse faydalı olur.
Çıbanlar ve Yaralar Hakkında: Pullanma ve uyuz üzerlerine sirke ile sürülse onları koparıp atar.
Mafsallar Aletleri Hakkında: Mafsallar ağrısı için içilip aşikar faydası olur.
Gıda Organları Hakkında: Büyük olan dalak için içilse onu küçültür ve gizler.
Boşaltım Organları Hakkında: Denildiği üzere onun kökü mesane ağrısı olan kimsenin kulağına asılsa (veya damlatılsa) ağrısını sakin eder.
Bedelleri Hakkında: Bir o kadar kökboya ona bedel olur.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Şeytarec-i Hindî: O, hâmişe dedikleri ottur, harap mezarlarda olur. Yassı ve ince yaprakları olur. Ziyade soğuk olduğu zamanda yukarısı dökülür. Ve çiçeği beyaz ve tohumu siyahtır. Hardaldan küçüktür. Rayihası ağır ve tadı acıdır ve kuvveti elli yıla kadar kalır, sonra çözülür. O, sıcak ve kurudur üçüncüde. Eğer sirke ile ezip süt ile içseler iştahı ve tıkanıklıkları açar ve yemeği hazmeder ve sesi saf eder ve balgamı zail eder. Ve büyük terkiplere dahil ederler zehri ve yelleri defetmek için. Eserleri zail eder, bilhassa barasa sirke ile sürmek. Ve mafsal ağrılarını sakin eder üstüne komak ile. Ve eğer batam yağı ile giden kılın yerine sürseler ya üstüne kosalar kılı geri bitirir. Ve onun hassalarından şehveti tahriklendirmektir ve cenini düşürmek ve şol dişin ağrısını sakin eder. Eğer sağ elde tutsalar bir gece sabaha kadar ve aksince aksini eder. Ve eğer bir yumurtanın ortasına tozunu kosalar ve sabaha kadar örtseler o kızıl olur ama böbreklere zararı vardır. Zamk ya mastaki ıslah edicisidir. Ve şerbeti: Bir dirhemdir. Ve bedeli: Dalakta mercan ve gayrısında kökboya ya zürünbâd.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Mahiyeti Hakkında: Şeytarecin Hintlisi bir nevi ağaçtır ki küçük ve ince parçalar olur ve o kabuklar olur ki tarçın kabuklarına benzer ve kırıldığı yer siyahlığa ve kırmızılığa çalar. Ve şeytarec eski duvarlarda ve kar yağmayan yerlerde olur ve tere yaprağı gibi onun yaprağı olur ve yaz günlerinde büyük olur ve sonra küçülür, küçüklüğü bir dereceye varır ki küçüklüğü hasebiyle görülmez ve rayihası dahi hissedilmez. Ve şeytarec tatta tereye ve rayihada ve kuvvette kurdumânâya benzer olur.
Zinet Hakkında: Beyaz alaca hastalığına ve barasa sirke ile sürülse faydalı olur.
Çıbanlar ve Yaralar Hakkında: Pullanma ve uyuz üzerlerine sirke ile sürülse onları koparıp atar.
Mafsallar Aletleri Hakkında: Mafsallar ağrısı için içilip aşikar faydası olur.
Gıda Organları Hakkında: Büyük olan dalak için içilse onu küçültür ve gizler.
Boşaltım Organları Hakkında: Denildiği üzere onun kökü mesane ağrısı olan kimsenin kulağına asılsa (veya damlatılsa) ağrısını sakin eder.
Bedelleri Hakkında: Bir o kadar kökboya ona bedel olur.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Şeytarec-i Hindî: O, hâmişe dedikleri ottur, harap mezarlarda olur. Yassı ve ince yaprakları olur. Ziyade soğuk olduğu zamanda yukarısı dökülür. Ve çiçeği beyaz ve tohumu siyahtır. Hardaldan küçüktür. Rayihası ağır ve tadı acıdır ve kuvveti elli yıla kadar kalır, sonra çözülür. O, sıcak ve kurudur üçüncüde. Eğer sirke ile ezip süt ile içseler iştahı ve tıkanıklıkları açar ve yemeği hazmeder ve sesi saf eder ve balgamı zail eder. Ve büyük terkiplere dahil ederler zehri ve yelleri defetmek için. Eserleri zail eder, bilhassa barasa sirke ile sürmek. Ve mafsal ağrılarını sakin eder üstüne komak ile. Ve eğer batam yağı ile giden kılın yerine sürseler ya üstüne kosalar kılı geri bitirir. Ve onun hassalarından şehveti tahriklendirmektir ve cenini düşürmek ve şol dişin ağrısını sakin eder. Eğer sağ elde tutsalar bir gece sabaha kadar ve aksince aksini eder. Ve eğer bir yumurtanın ortasına tozunu kosalar ve sabaha kadar örtseler o kızıl olur ama böbreklere zararı vardır. Zamk ya mastaki ıslah edicisidir. Ve şerbeti: Bir dirhemdir. Ve bedeli: Dalakta mercan ve gayrısında kökboya ya zürünbâd.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Şeytarec
el-Mâhiyyetü: Şeytarecin Hindîsi bir nev' haşebdir ki kıtâ'-ı sıgâr u dikâk olur ve o küşûr olur ki dâr-ı sînî küşûruna benzer ve mükesseri sevâd ve humrete dârib olur. Ve şeytarec hîtân-ı ʿatîkada ve selc yağmayan emkinede olur ve hurf varakı gibi onuñ varakı olur ve eyyâm-ı sayfta kebîr olur ve soñra küçülür, sıgarı bir kadre bâliğ olur ki bi-hasebi’s-sıgar rü'yet olunmaz ve râyihası dahi hiss olunmaz. Ve şeytarec ta'mda hurfa ve râyihada ve kuvvette kardemânâya müşâbih olur.
ez-Zînetü: Behak-ı ebyaza ve barasa hall ile tılâ olunsa nef'i olur.
el-Hurâcu ve'l-Kurûhu: Takassür ve cereb üzerlerine hall ile tılâ olunsa onları kal' eder.
Âlâtu’l-Mefâsılı: Veca'-ı mefâsıl için şürb olunup nef'-i beyyini olur.
A'zâu’l-Gıdâi: Azîm olan tıhâl için şürb olunsa onu ıdmâr ve ihfâ eder.
A'zâu’n-Nefzı: Denildiği üzere onuñ aslı veca'-ı mesânesi olan kimseniñ kulağına ta'lîk (veya taktîr) olunsa veca'ını teskîn eder.
el-Ebdâlü: Bir misli füvve oña bedel olur.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
el-Mâhiyyetü: Şeytarecin Hindîsi bir nev' haşebdir ki kıtâ'-ı sıgâr u dikâk olur ve o küşûr olur ki dâr-ı sînî küşûruna benzer ve mükesseri sevâd ve humrete dârib olur. Ve şeytarec hîtân-ı ʿatîkada ve selc yağmayan emkinede olur ve hurf varakı gibi onuñ varakı olur ve eyyâm-ı sayfta kebîr olur ve soñra küçülür, sıgarı bir kadre bâliğ olur ki bi-hasebi’s-sıgar rü'yet olunmaz ve râyihası dahi hiss olunmaz. Ve şeytarec ta'mda hurfa ve râyihada ve kuvvette kardemânâya müşâbih olur.
ez-Zînetü: Behak-ı ebyaza ve barasa hall ile tılâ olunsa nef'i olur.
el-Hurâcu ve'l-Kurûhu: Takassür ve cereb üzerlerine hall ile tılâ olunsa onları kal' eder.
Âlâtu’l-Mefâsılı: Veca'-ı mefâsıl için şürb olunup nef'-i beyyini olur.
A'zâu’l-Gıdâi: Azîm olan tıhâl için şürb olunsa onu ıdmâr ve ihfâ eder.
A'zâu’n-Nefzı: Denildiği üzere onuñ aslı veca'-ı mesânesi olan kimseniñ kulağına ta'lîk (veya taktîr) olunsa veca'ını teskîn eder.
el-Ebdâlü: Bir misli füvve oña bedel olur.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.