Kafrü'l-Yehûd (Zift Mumyası)
Birkaç Çeşittir. Bir tanesi kesin olarak:
-Yahudi Bitümü / Ölü Deniz bitümü (Judean Bitumen)
Ve diğerleri:
Petroleum Bitumen
Natural Bitumen
Natural Asphalt

Mahiyeti Hakkında: Tabipler dediler ki kafr bazı dağlardan kaynayıp çıkan(nübû' eden) nesnedir ve kezalik kafrdan sayılır(ma'dûddur). Ve bazı nübû' eden suların yüzünde yüzen(tâfî olan) nesneler ve kafrü'l-yehûddan rengi siyah(esvedü'l-levn) olanlar yaramazdır ve zifte benzer(şebîh) olur. Ve o kafr süt paresi ve hafiftir, kaçan çiğnense(mazg olunsa) ondan katran tadı çıkar velakin dağılır(münferiktir).
Seçimi Hakkında: Kafrü'l-yehûdun iyisi mor(firfîrî) ve parlak ve kavi ve ağır(rezîn) olanlardır, ama kirli(vesahlı) olup siyah olanlar yaramazdır.
Tabiatı Hakkında: Üçüncü derecede sıcaktır ve üçüncüye varıncaya kadar kurudur.
Hassaları Hakkında: Onun kuvveti zift kuvvetine yakın olur. Ve azayı takviye ve karında olan donmuş kanı(dem-i câmidi) eritir(izâbe eder) içilirse(şürb olunur ise).
Süs Hakkında: Tırnaklara arız olan beyaza sürmekle(letûhan) faydalıdır.
Şişler ve Sivilceler Hakkında: Boyun bezelerini(Hanâzîri) olgunlaştırır/pişirir(indâc eder).
Çıbanlar ve Yaralar Hakkında: Temregüye(Kûbâya) ve şişen(teverrüm eden) yaralara(kurûha) onunla sürülür(tılâ olunur) ve şişmekten(teverrümden) meneder.
Mafsallar Aletleri Hakkında: Gut hastalığına(Nikrise) yakı(dımâd) olunur ve içerek(şürben) ve sürerek(tılâen) siyatikte(ırku'n-nesâda) kullanılır.
Göğüs Organları Hakkında:
Öksürüğe ve akciğer yaralarına(kurûh-ı riyeye) faydalı olur ve nefese yardımcı(mu'în) olur ve göğüsten irini(middeyi) ihraç eder ve bademcik(levzetân) ve boğmaca(hunnâk) veremlerine faydalı olur.
Boşaltım Organları Hakkında: Rahim sertliğine faydalıdır. Ve kendisi vajinal fitil(ihtimâl) olunsa veyahut tütünü rahim fırlamasına(nütû'una) ve ağrılarına(evcâ'ına) faydalı olur. Ve arpa suyu ile lavman(ihtikân) olunsa kanlı ishale(zûsentâriyâya) faydalı olur.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]

Kafrü’l-yehûd: Zift mumyası derler. Zift gibi bir nesnedir, dikenlidir ama buna çok ihtilaf etmişler. İbni Baytar sözü çok ihtilafı vardır. Bir deniz taşının yosunudur derler. Kafrü’l-yehûd dedikleri İhtiyarat sözü üç nevi(çeşiti) olur. Bir nevi bir dağdan mağaraya derleyip akar, ondan alırlar. Acem’de Şiraz lisanınca ona paluze renkli mumya(mûmiyâ-yı pâlûde-reng) derler. Ve bir nevi akar ılıca gibi ve gayrı gibi sudan donar, onlardan alırlar. O nevine İbni Baytar sözü Kudüs-i Şerif yakınında Yahudiler denizinde, ona bahîretü’l-yehûdî derler ve bahrü’l-müntine dahi derler ki kokar denizdir, o denizin sahilinde olur. Bu nevi İbni Baytar sözü gayrısından yeğdir. Acem’de ona su mumyası(mûmiyâ-yı âbî) dahi derler. Ve bir nevi dahi karışıktır(magşûşdur) yani zift ile karışmıştır, rengi boz ve siyah olur, o nevi iyi değildir. Ve evvelki dağdan kaynayıp derler, ondan alırlar demiş idik, onun kokusu ve kendisi zift gibidir. Ve alası gök rengi olmaktır ve bazı şaşaalı ola yani yaldırır ola. Kafrü’l-yehûdun tabiatı İhtiyarat sözü üçüncüde sıcak ve kurudur ve bazıları kuruluğu ikinci derecede demişler ve Takvim sahibi ve Huneyn ve Takvimü’l-Edviye sözleri ikinci derecede sıcak ve kurudur. Evvelki kuvveti azayı kavi eder ve donmuş(müncemid) olmuş kanı, eğer zahir eğer batın, arıtır. Ve tırnakta olan beyazlık eserine sürseler giderir ve boyun bezelerini/scrofulayı(hanâzîr) fethedip açıcıdır ve temregü üzerine bununla ve yağla sürüp ve yakı eyleseler giderir ve gut hastalığına(nıkrîse) ve siyatiğe(ırku’n-nisâya) yakı(zımâd) olunsa muvafıktır. Ve tütünü rahim kokusuna arpa suyuyla ve Minhac sözü kanlı ishal(zûsentâriyâ) illetine dahi lavman(hukne) eyleseler o illete ve kan tükürenlere faydalıdır. Huneyn sözü bunun halisini attan düşenlere ve dövülmek ve bazı yerde vurulmak sebebinden vaki olan beden ıstıraplarının cümlesine dışarıdan yakı edeler ve dahi zeytinyağı(zeyt) ile kaynatıp mumya gibi içireler. İhtiyarat sahibi bunun ameli mumya ameli gibidir, çok tecrübe eyledim der. Ve eğer kunduz hayasıyla ve şarapla içirseler hayızı idrar eder. Ve öksürüğe ve nefes darlığına(usrü’n-nefese) ve bütün canavarlar soktuğuna faydalıdır. Ve eğer avrat kendinde şaf gibi vajinal fitil(götürse) yahut tütününde otursa rahim çıkmasına ve boğulmasına(ihtinâkına) faydalıdır. Huneyn sözü yürekten kurtları ve solucanları ve namazbur kurdunu çıkarır ve şehvete kuvvet verir ve soğuk rahim ağrılarına faydalıdır. Eğer bunu kaynamış suyuna otursalar bağırsak yaralarına faydalıdır. Eğer burundan çekseler(istinşâk eyleseler) nezlelere ve kulak gürültüsüne faydalıdır. Ve eğer dişe değdirseler ağrısını sakin eder. Ve arpa unu ve mum ve natron ile gut hastalığına sürseler yahut yakı gibi eyleseler faydalıdır. Ve eğer gözde olan beyazlık illetine çekseler zail eder. Ve taze yaralardan akan rutubetleri kurutur. Ve merhemlere koysalar yaramaz etlerini yer. Eğer bundan içseler mideden yoğun kıvamlı/kalın(galiz) yelleri çıkarır. Ve Şeyhü’r-reis sözü sinirlere kuvvet verir ve ciğer yaralarına faydalıdır ve kan tükürenlere velhasıl sinede olan maddeleri zail eder ve boğmacaya ve boğaz altı şişlerine ve rahim sertliğine dahi faydalıdır. İbni Baytar sözü göz kapağında ziyade biten kıla değdirseler meneder. Eğer tütününü kokulasalar saraya(epilepsi) faydalıdır. Ve eğer sirke ile yeseler donmuş kanı eritir. Siyatiğe ve böbrek ağrılarına ve eski ishale fayda ede, onula. Ve eğer çıbanlara ekseler bitire. Eğer tutya edip göze çekseler aklarını ve yaşlarını yani yaralarını onula. Mesih sözü eğer bedeni zeytinyağı(zeyt) ile yağlasalar işleyen sıtmaya(hummâ-yı nâfızaya) faydalıdır. Bunun şerbet miktarı iki dirhemdir. Ziyade içseler baş ağrıtır, ancak kafur ve gül suyu düzeltir(ıslah eder). Takvim sahibi sözü beyne zararı vardır, ancak gül suyu düzeltir. Bunun bedeli zift ve dörtte biri kadar nefttir.
İstatlus: Mumya kuvvetindendir. Kafrü’l-yehûdun bir başka ismi.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]

Kıfrü’l-yehûd: Zift mumyası derler zift gibi bir nesnedir. İki nevi olur bir nevi Acem'de bir dağdan mağaraya derleyip akar ondan alırlar Şiraz lisanınca eğer paluze renkli mumya(mûmiyâ-yı pâlûde-reng) derler ve bir nevi Bağdat'da Kuds-i Şerif yakınında Buhayratü’l-Yehûd derler deniz sahilinde çok olur bu nevi İbn Baytar sözü gayrıdan yeğdir. Acem'de ona su mumyası(mûmiyâ-yı âbî) derler İhtiyarat sözü üçüncü derecede sıcak ve kurudur Huneyn ve Takvim sahibi sözleri ikinci derecede sıcak ve kurudur. Evvelki kuvveti azayı kavi eder ve donmuş kanı eğer zahir eğer batın arıtır İhtiyarat sahibi der ki bunun ameli mumya ameli gibidir öksürüğe ve nefes darlığına ve bütün canavarlar soktuğuna faydalıdır ve gut hastalığına(nıkrîse) ve siyatiğe(ırku’n-nisâya) yakı(zımâd) olunsa muvafıktır eğer dişe değdirseler ağrısını sakin eder. Bunun şerbet miktarı iki dirhemdir ziyade içseler baş ağrıtır ancak gül suyu düzeltir.
[Hazerfan Hüseyin Efendi - Tuhfetül Eribin Nafia Lir-Ruhani Vet-Tabib]

Kafrü’l-Yehûd: Kefrü’l-Yehûd dahi derler. Kaf ile mutlak söylemeleri ya budur ki kafı kafa tebdil ederler veyahut onun içindir ki zikrolunan kafr bir köy yakınında olan gölden çıkar ve o köy sabıkan mamur olup o köyün ismi Kefr’dir. Pes o köy yakınında olan gölden çıkmakla mecazen o kafra kefr demişler ve Yehûd veyahut Yehûdî lafızlarına izafeti onun içindir ki kafr zahir olduğu yerler Yahudi halkı yerlerindendir ve o göl Buhayratü’l-Yehûd demekle maruftur. Kötü kokulu göl(Buhayra-i müntine) yani çirkin rayihalı göl dahi demekle maruftur ve o göl Kuds-i Şerif’e yakın Safed yanındadır ve zikrolunan kafr iki türlüdür: Birisi o göl kenarlarında bulunur ki göl çalkanıp dışarı kenara atar, birisi dahi o göl kenarlarında olan yerleri kazıp yer içinden çıkarıp ondan sonra ona karışmış olan ufak taş ve toprağı sıcak su ve ateş ile giderip saf ederler. Nitekim baldan bal mumunu ayırırlar. Bu makule kafrın rengi sönüp siyaha meyilli boz olup çokluk rayihası olmaz ve rayihası Bağdat canibinden getirdikleri zift rayihasına benzer olur. Ama şol kafr ki kış günlerinde göl taşıp hareket etmekle dışarı kenara atar o makule kafr rengi yıldırar olup sönmüş olmaz ve rayihası neft rayihasına benzer. İyisi odur ki ağır olup muhkem ola ve rengi menekşe rengi olup yıldırar ola. Bazıları zift katıp hile ederler. Bu makulenin rengi siyah olur. Kezalik safi olmayıp eski olanın dahi rengi siyah olur. Yerden çıkarılan, su üzerine gelenden yeğdir. Tiryâk-ı fârûk eczasına kattıkları yerden çıkarılandır. İkisinin dahi tabiatları üçüncü derecede sıcak ve kurudur. Kafr çıktığı yerlerin halkı kafrı zeytinyağı ile eritip asmaların diplerine sürmekle asmalarına kurt ve sair böcekler çıkmayıp zararlarından halas olur. Taze kanlı yaraları bitiştirir, mumya makamına kaim olur belki bazıları mumyadan yeğdir demişler. Yakı etmekle et eziğine ve kemikler kırığına iyidir. Bazen olur saf zeytinyağı ile kaynatıp berelenmiş olan kimseye içirirler fayda eder. Dirhem miktarı içirip bedenini dahi onunla sürüp sıvarlar filhal iyi eder, tecrübe edilmiştir ve yaraları şişmeye koymaz ve göz kapaklarının içinde biten kılı onunla yapıştırırlar. Tütünü ve kokulaması avratlarda olan ağrılara mesela rahimleri boğulmak ve yerinden ırgalanmak gibi bunlara faydalıdır. Sara(epilepsi) hastalığına müsait yani mizacı giderek sara hastalığına uğramaya doğru giden gibi durumlara sahip kimseler tütününe dursa filhal(hemen) saralı(masrû') olur. Eğer azıcık kunduz hayası ile ve şarap ile bir miktarını içseler gelmesinden ümit kesilmiş olan hayız kanını yürüte. Eskiden olan öksürüğe ve güçle nefes almak marazlarına ve zehirli canavarlar ısırdığına ve siyatikte(ırku’n-nesâ marazına) fayda eder. Eğer sirke ile içseler uyuşmuş olan kanı erite. Eğer iki veyahut üç harnup yani keçi boynuzu çekirdeği miktarını haplar edip yutsalar rutubet sebebi ile eskiden olan ishali kesip tuta. Bazen olur eritip arpa suyu ile karıştırıp bağırsaklarında çıbanı ve yarası olana onunla lavman(hukne) ederler. Eğer nezlesi olan kimse yakıp tütününü burnundan içeri alsa fayda eyleye. Eğer ağrısı olan diş üzerine koysalar ağrısını sakin eyleye. Eğer arpa ve kızıl boraks(kızıl bûre) ve bal mumu ile gut hastalığı(nikris marazı) ve kasık(en yerleri) ağrıları olanlara yakı etseler fayda eyleye. Eğer eritip soğuktan olan katı şişlere sürseler indirip eritip/çözüp(tahlîl eyleye). Çıbanları ve irinli yaraları onuldur ve yumuşatıp uzatır ve gözde olan beyazı cilalandırır ve çıbanlarda ve irinli yaralarda olan fasit rutubetleri ziyade kurutur. Her nerede olursa kurtları kırar hatta kuyularda ve sarnıçlarda olan solucan ve sülükleri dahi kırar. Eti bitirmek için olan merhemlere girer. Mide ve kaburgalar(eyegüler) altında olan yoğun kıvamlı/kalın(galiz) yelleri giderir. Onun içindir ki küçük oğlancıklara ettikleri tozları(sefûfları) onunla ederler. Karında olan gurultuları gidermek için ve gıda hazmettirmek için olan tozlara dahi girer. Tütünü zehirli canavarlar ve yılanları ve sivrisinek ve gayrı canavarları giderir ve sinirlere kuvvet verir. Tırnaklarda olan beyaz alacılığa sürseler fayda eyleye. Boyun bezeleri(Hanâzîr) dedikleri çıbanları olgunlaştırır/pişirir ve temregü üzerine sürmekle fayda eder. Akciğerde olan çıbanlara fayda edip akciğerde olan irin ve sair hıltları tükürmeye asan eder ve göğüs içinden irini çıkarır. Sevda ve balgam sebebi ile boğaz içinde olan ağrılara ve şişlere ve küçük diller(dilçükler) şişine fayda eder ve rahim katılığını giderir. Mizaçları sıcak olanlara evla budur ki içeriden kullanımından sakınalar(hazer edeler) illâ meğer ki sirke ve söndürücü ve soğutucu yemişler suları ile kullanalar. Bu makuleler ile zararı tedarik olunur. Kafr-ı Yehûd bulunmasa yaş zift veyahut akar makulesi olan bir çeşit zift bedelidir.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]