Abonelikler
Uygulamamızı indirin
Freed Science

Kadim Tıbbın İhyası

Özgür Tıp amblemi

Tıbbi Miras Arşivi

🌿 Gıdalar ve Bitkiler 🌿

Selâm Otu (Levisticum)

Serbest metin
Mahiyeti Hakkında: Malum devadır. Tabiatı Hakkında: Tohumu ve aslı ısıtıcıdır ve üçüncü derecede tohumu ısıtıcı ve kurutucudur. Özellikleri Hakkında: Yelleri kovar ve açıcıdır ve çözücüdür/eriticidir. Beslenme Organları Hakkında: Olgunlaştırıcı/pişirici ve hazmedicidir, şişkinliği çözer/eritir hususen midede olan şişkinliği çözer/eritir ve mideyi kuvvetlendirir. Boşaltım Organları Hakkında: Selam otundan dirhem miktarı kurtları ve kabak çekirdeği solucanlarını ishal eder. Ve tohumu kuvvetlice adet kanını idrar eder. Zehirler Hakkında: Sokmaya faydalıdır.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]

Selam otu: Dere otuna benzer Türkçede; bazıları elkesende derler, kerevize benzer bir ot vardır ona derler ama uzaktır Şeyh Davud sözü üzere bunun Hintçesi dahi olur, sedef otuna benzer. Ve Rumi selam otu dedikleri ot çadıruşağına benzer yani kasnı ağacına benzer ve kuvveti kimyon kuvvetine yakın bir ottur, tohumdur. Alası sarı şekil olup çadıruşağı gibi olmaktır. Selam otunun tabiatı üçüncü derece ortasında sıcak ve ikincide kurudur ve tabiatı ısıtıcıdır ve tohumunun tabiatı üçüncüde kurudur. Yelleri dağıtır ve açıcıdır ve olgunlaştırıcı/pişirici ve hazmedicidir. Mideye kuvvet verir ve ciğer tıkanıklıklarını açar. Mide rutubetini ve yürekte olan karakırı yani yürek gurultusunu giderir ve adet kanını idrar eder ve ısırıcılara faydalıdır. Ve eğer sıcak suyuyla istiska ashabına verseler gayet münasiptir. Bukrat sözü üzere mesam tıkanıklıklarını dahi açar ve şişkinliği giderir. Erbiyasüs sözü üzere yemeği güzel hazmeder ve kabak çekirdeği solucanlarını çıkarır ve cümle sokucu hayvanlar zehirlerini meneder. İbni Baytar sözü üzere ishale uygundur ve balgami şişlere münasiptir. Eğer kökünü avratlar vajinal fitil yapsalar adet kanını yürütür. Eğer bir dirhemini şarapla yahut suyla içseler mideye yılan girse çıkar. Ve eğer iki dirhemini sıcak suyla içseler istiskaya faydalıdır. Bunun şerbet miktarı iki dirhemden ziyadesi mesaneye çıban getirir, ancak rezene tohumu ve Arap zamkı düzeltir. Galenos sözü üzere sidiği akıtanlara bunun bedeli ısırgan tohumudur veya havuç tohumudur. Deyadük sözü üzere bunun bedeli kendi kadar bostani selam otudur ve dörtte biri kadar ak kimyondur. İshak sözü üzere bunun bedeli kendi kadar kimyondur ve kuvveti yirmi yıla değin bakidir.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]

Selam otu: Ona leysetün ve sasül derler. Ve Rumi olanının yaprakları hıyar yaprağına benzer. Tatlılıdır. Ve çiçekleri rezene gibidir. Ve tohumu gayet ile kesici olur. Ve Hintçesi sedef otuna benzer ve tohumu sarıdır. Ve nevilerin cümlesi yabanidir. Ve kuvveti yirmi yıla değin kalır. Sıcak ve kurudur üçüncüde. Nefes darlığını ve astımı ve öksürüğü ve yoğun kıvamlı yelleri ve sidik zorluğunu ve adet kanını ve sıtmayı ve donmuş kanı çözer/eritir ve yemeği hazmeder ve şehveti tahriklendirir. Ve hamile yardımcı olur ve balgamı keser ve siyatik hastalığına ve felce faydalıdır sürmek ile ve ağızda olan buharı keser. Ve onu karabiber yerine kullanırlar ama sıcak mizaçlıya baş ağrısını getirir ve akciğere zararı vardır. Kitre veya bal düzelticisidir. Ve şerbeti: İki dirhemdir. Ve bedeli: Kirmani kimyon veya yabani kerevizin tohumu.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Rumi selam otu: Farsça isimdir. Yunanca lisanda likastakün derler ve bazı Türkçede menvek derler bir nebattır ki yüksek dağlarda ağaçlar gölgelerinde, hususen alçak ve çukur yerlerde biter kışı çıkaran köklü bir nebattır. Baldırı dere otu baldırına benzer boğumlu ve ince ve küçük baldırı vardır. Yaprağı sarı yonca dedikleri nebat yaprağına benzer lakin ondan yumuşakçadır. Rayihası hoştur ve yaprağı baldırının ne denli yukarısına çıkarsa ona göre inceliği ve yarıkları çok olur. Baldırının ucunda tacı vardır. Tacı içinde rayihası hoş lezzeti dili acıtıcı rezene tohumuna benzer içi dolu uzuna meyilli siyah yemişi olur. Tabiatı üçüncü derecede sıcak ve kurudur. Kökü ve tohumunun diğer eczalarından keskinlikleri ziyadedir. İkisi dahi adet kanını indirir ve sidiği yürütür ve yelleri giderir ve şişleri çözer/eritir ve gıdayı hazmettiri ve soğuk ve balgamdan olan ağrılara, hususen midede olan ağrılara fayda ederler. Soğuk olan cümleten zehirlere şifa olurlar. İçmekle ve vajinal fitil dahi adet kanını idrar ederler ve karından oğlanı çıkarırlar. Rum taifesi tohumunu karabiber yerine kullanırlar ve nebatı maydanoz yerine aşa katarlar. Bazıları sisaliyüs dedikleri nebat tohumuyla karıştırıp onun tohumudur diye hile ederler. Fark rayiha hoşluğu ve acılık iledir. Karında olan gurultuları giderir, ciğerde olan tıkanıklıklara fayda eder, bozuk rutubetleri giderir. Zikrolunan nesneler için dirhem miktarı içirirler. Karında olan solucan ve diğer kurtları çıkarır. İstiskalılara sıcak su ile iki dirhem miktarını içirirler. Yoğun kıvamlı ve katı olan etlere pişerken katıp beraber pişip yeseler etlerin yoğunluğunu giderip hafif eyleye. Bu babda her nesneden iyidir, hususen su kuşları etlerini ziyade hafif eder. Eğer sirkede ıslasalar veyahut üzerine azıcık sirke yutsalar mizaçları sıcak olanlara olan zararını defeyleye ama mizaçları sıcak olanların başlarını ağrıtır ama ağrılar tez gider. Ondan olan baş ağrısını gidermeye gülsuyu ile kafur kokulamak yardım eder. Bazıları demişler kavuğa zarar eder. Düzeltmesi rezene iledir. Bazıları demişler düzeltmesi hıyar ve şenhıyar tohumuyladır. Selam otu bedeli beyaz kimyondan vezni ve dörtte bir vezni miktarıdır. Bazıları demişler bedeli yabani havuç tohumundan vezni miktarıdır.
[İbnü’l-Kütbî - Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]

Orijinal Tarihî Metin

Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.

Kâşim / Selâm Otu (Levisticum / Kâşem / كاشم)


el-Mâhiyyetü: Devâ-i ma'rûfdur.
et-Tab'ı: Bezri ve aslı müsahhindür ve derece-i sâlisede bezri müsahhin ve müyebbisdür.
el-Havâssu: Riyâhı tard eder ve müfettih ve muhallildür.
A'zâü'l-Gıdâi: Münecciz ve hâzımdur, nefhi tahlîl eder husûsan mi'dede olan nefhi tahlîl ve mi'deyi takviye eder.
A'zâü'n-Nefzi: Kâşimden mikdâr-ı dirhem dîdânı ve habbü'l-kar'ı ishâl eder. Ve bezri bi-kuvvetin hayzı idrâr eder.
es-Sümûmu: Les'e nâfi'dür.

[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]

Orijinal metnin devamı kilitli

Erişim kontrol ediliyor…

Yorumlar

Yorumlar yükleniyor…

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.