İnfeha (Kursak / Peynir Mayası / Rennet)

İnfeha: Türkçede maya derler. Kursak derler. Eğer tavşan kursağını sirkeyle ezseler uçuk tutan kişiye içirseler fayda eder. Eğer üç dirhemini şarapla içirseler zehirli (ağulu) hayvanlar soktuğuna ve eski ishale ve karın ağrısına ve kan tükürmeye ki göğüsten gele ve avratların rahimlerinden sızan kana fayda eder. Ve midede donmuş kanı eritir/çözer (tahlil eder). Eğer avratlar adet (hayız) arasında tavşan kursağını hafifçe (sehilce) yağ katıp yünle fitil (şâf) etseler, götürseler (vajinal fitil yoluyla) hamile (yüklü) olur. Eğer adetten (hayızdan) sonra içse üç güne dek hamile (yüklü) olmaz (gebeligi men' eder). Ve zehirli (ağulu) otların zararını defeder. Eğer hatun kişiler hamileyken (yüklü olıcak) erkek tavşanın hayasını ya mayasını içse erkek çocuk (oğlan) doğurur. Eğer dişininkini içse kız doğurur. Eğer tavşanın mayasından şarapla bakla kadar içseler dört günde bir tutan sıtmayı (rub' ısıtması) bırakır (koyar). Eğer hatmi ile zeytinyağı ile karıştırsalar gövdede ok ucu (demren) ve kamış battığını çıkarır. Eğer küçük çocuklar (oğlancıklar) içseler saradan emin olurlar. Eğer beze bağlayıp sıtma tutan kişinin baş parmağına bağlasalar sıtması gider. Ve eğer suyla karıştırsalar burnu kanayan (burnu tomuran) kişiler burnuna koysalar tezce kanını tutar. Eğer bir kıratını pişmiş şarap (tılâ-yı matbûh) ile yılan ve akrep ve bunlara benzer ne kadar zehirli (ağulu) canavarlar var ise tümünün soktuğuna fayda eder. Ve küçük çocuklara içirseler midelerinde olan süt donduğuna ve kustuklarına fayda eder. Ve at kursağı eski ishallere ve bağırsak çıbanlarına ve ağrısına fayda eder. Ve ondan sonra eşek ve geyik ve buzağı ve oğlak ve deve yavrusu (köşeği) mayası, hepsinin kuvveti birdir; eğer sirkeyle içseler korkmayı giderir.
[İbn Baytar]

İnfeha: Türkçede peynir mayası derler.
Mahiyeti Hakkında: İnfehadan, her hayvanın memede olup süt emen (radî') ve küçük (sağîr) olanlarının midesinde olan süt kastedilir (murad olunur). Ve infehalar çoktur; her çeşit hayvandan süt emen olanların her birinin bir çeşit infehaları olur.
Seçimi Hakkında: Faydası yönünden (min-ciheti'n-nef') en iyisi (ecvedi) ve en faydalısı (enfa'ı) tavşan infehası olur.
Tabiatı Hakkında: Bütün infehalar sıcak, kuru ve ateşidir (nârîdir).
Fayda ve Özellikleri Hakkında: İnfeha donmuş kanı (dem-i câmidi) ve peynirleşmeye dönüşen (peyniriyyete istihale eden) sütü ve yoğun kıvamlı/kalın hıltı (hılt-ı galîzi) eritir/çözer (tahlil eder) ve sıvı (ergin) olanları dondurur, katı eder. Bütün infehalarda kesme (taktî') eylemi vardır ve her akıntısı (seyelânı) olan hatunlarda olan nemlilik kanamasını (nezf-i rutubâtı) engeller. Ve infehaların tümü ince kıvamlı/hafif yapar (mülattif olur) ve bununla beraber kurutucu (müceffif) olur. Galenos der ki: "Kabızlığa ihtiyaç olan mahalde şiddetli (hiddetli) infehayı kullanmam."
Baş Organları Hakkında: İnfehaların herhangi bir çeşidi içilse (şürb olunsa) saraya faydalı olur, bilhassa kûfî dedikleri hayvanın infehası saraya son derece faydalı olur (Kûfî, Rum Denizi'nde/Akdeniz'de olur bir hayvandır).
Göğüs Organları Hakkında: Akciğerde (riyede) olan pıhtı kanı (dem-i câmidi) infeha eritir/çözer (tahlil eder).
Beslenme Organları Hakkında: İnfeha sirke ile içilse (şürb olunsa) midede peynirleşen (tecebbün eden) sütü eritir/çözer (hall eder) ve yine midede donmuş kanı eritir/çözer. Ve infeha midenin kendisine kötüdür (redîdir).
Boşaltım/Cinsel Organlar Hakkında: Hatunlar adetlerinden (tamslarından) temizlendikten (tahire olduktan) sonra infehayı fitil yapsa (ihtimal eylese) gebe kalmaya yardım eder, ama temizlikten sonra (ba'de't-tuhr) içse hamileliği (habeli) engeller. Ve rahim boğulmasına (ihtinâk-ı rahme) faydası olur ve rahim ağrılarını (vecalarını) düzeltir. Ve bağırsaklarda (em'âda) olan ülserlere/yaralara (kurhalara) faydalı olur, bilhassa ülser/yara düzeltmede at yavrularının infehası son derece faydalı olur.
Zehirlere Karşı Faydası Hakkında: Tüm infehalar panzehir (bâd-zehr) olur ve baldıran (şevkerân) ismi verilen zehirli bitkiye faydalı olur. Ve baldıranın zararını defetmeye son derece uygun (evfak) olan keçi yavrusunun infehası, keza henüz doğmuş geyik yavrusu, deve yavrusu ve erkek kuzunun infehaları dahi baldıranın zararını defetmeye uygun olur. Ve bu infehaları içmek (saky), zehirlere (sümûma) ve zehirli hayvanların sokmalarına ve ısırmalarına (lez'lerine) faydalı olur. Üç obolos içirilir ve her şerbeti on kırattan az olur ve pişirilmiş şarapla (tılâ ile) içirilir (Tılâ, o şaraptır ki pişirilip üçte ikisinden azı gitsin). Ve keçi yavrusunun infehası sütleğenin (ferbiyûnun) panzehiri olur.
[Kanun fî't-Tıbb]

İnfeha: Kursak mayası ki peynir mayası dahi derler. Arapçası infeha; Türkçesi kursak mayası; Süryanicesi infehâ; Latincesi kovâgulûm (coagulum); Frenkçesi pîvesûre (présure). Bütün peynir mayalarının tabiatı sıcak ve kurudur ve ince kıvamlı/hafif yapar (mülattiftir) ve eritici/çözücüdür (muhallildir). Ve tümünde panzehirlik (tiryâklık) vardır.
İnfehatü’l-erneb: Tavşan mayasıdır. Sirke ile sara için içirirler. Ve canavarlar soktuğuna üç dirhemini şarapla içirseler fayda eder, mesela panzehir yerine geçer. Ve suyla karıştırıp buruna koysalar kanı tutar. Ve süt emen masum daima kussa (kay' etse) azıcık içirseler yüreğinde ve kursağında olan süt sağlam (berk) olup gayrı kusmaz. Ve avratlar ki temizlendikten (pâk olduktan) sonra üç gün bundan içseler hamile olmaya komaz, engeller. Eğer hatmi ile zeytinyağı ile bir organa koysalar diken ve ok ucu (demren) ve gayrı nesne batsa dışarı çıkar.
İnfehatü’l-feres: At mayası. Müzmin ishale, bağırsak yarasına ve ağrılarına faydalıdır.
[Nizamü'l-Edviye]



İnfeha: Süt emen küçük hayvanın midesidir ki içinde süt olsun. Kabı ve sütü kastedilir (murad olunur). Bir kuvveti ile donmuş olan nesneyi eritir ve çözer (tahlil eder), ve bir kuvveti ile erimiş olan nesneyi dondurur ve durdurur (turgutur). Görünüşte iki zıddın toplanması (zâhiren ictimâ'-ı zıddeyn) imkansız (muhal) iken Büyük Yaratıcı olan Yüce Allah (Hallâk-ı Azîm olan Hudâ-yı Müte'âl) toplar. Eğer tavşan infehasından yarım (nısf) dirhem sirke içinde ıslatıp saralı (masrû') olan kimseye içirseler fayda eyler. Midesinde donmuş kan olan kimseye içirseler eritip çıkarır. Eğer üç obolos (ûsûlûsât) ki dokuz kırat olur, şarap ile içseler zehirli canavarlar ısırdığına fayda eder. Eğer avrat adetten (hayızdan) temizlendikten (pâk olduktan) sonra kaymak ile kullansa (götürünse) gebe olmaya yardım eder. Bütün hayvanların infehaları, bilhassa tavşan infehası hassalarındandır ki aynı ile, sütü ile sıtmalı (mahmûm) olan kimsenin baş parmağına bağlasalar sıtmayı engeller. Eğer su ile karıştırıp burun delikleri içine sürseler (tılâ etseler) burun kanını keser (kat' eyleye). Yaban sığırı, kara sığır, su sığırı ve dağ keçisi yavrularının infehaları leopar boğan (hânıku'n-nemr) dedikleri zehir içirdikleri kimseye iyidir. (Yunan lisanında leopar boğana akûnîtun derler). Denizde (deryada) olur kûfî derler bir hayvan ki Rum Denizi'nde (Akdeniz'de) olur, onun infehasının kuvveti kunduz hayası (cünd-i bîdester) kuvveti gibidir. Onun infehasından bir habbe miktarı balgamdan olan saraya ve krampa/tetanoza (küzâza) fayda eder. Eğer diğer hayvanların infehasını kûfî infehası üzerine koysalar; eğer diğer hayvan infehası saf ise anında (fi'l-hâl) erir, değil ise erimez. Diğer infehalar hilesiz olup saf olduğu kûfî infehasıyla imtihan olunur.
[Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]

İnfeha: Üçüncü derecenin sonunda sıcak ve kurudur. Bunda pek panzehirlik (tiryâkiyyet) vardır. Fakat fazla ısıttığı (teshîn ettiği) için ferahlatıcılara (tefrîhe) girmez.
[İbni Sînâ - Edviye-i Kalb]

Hayvan kursağında donmuş süttür, öyle ki hayvan sütten başka nesne yememiş ola ve buna peynir mayası derler. Bütün peynir mayaları(infehalar) sıcaktır, kurudur, Hafif(latif) edicidir, eritici/çözücüdür(muhallildir). Midede donmuş olan kanı ve sütü eritir/çözer(hall eder) ve her eriyiciyi dondurur ve arındıktan sonra bunu tutmak gebe olmaya yardımcıdır(muindir) ve içmesi (şaf etmek) gebeliğe mani olur ve karnı tutar.
[Şerh-i Mûcez fi't-Tıbb]