Sîl, Sill / Necîl / Ayrık Otu (Elymus / Cynodon)


Ayrık Otu:
Frengi grâmignâ, Arabî izhir-i rûmî, Türkçesi ayrık. Tabiatı birinci derecede soğuk ve kurudur. Faydası açıcıdır/fethedicidir (müfettihtir) ve sökücüdür (müdrirdir) eğer zikredilen otun kökünü kaynatıp içseler bağırsak ağrılarını sakin eder ve yapışkan hıltları izale eder böbrekte ve kavukta olan taşları eritir ve rahim tıkanıklığını (südde-i rahmi) açar hayzı ve sidiği söktürür ciğer tıkanıklığını ve dalak tıkanıklığını açar ve bütün açıcı (müfettih) ve pişirici (münzic) olan şerbetlere ve sulara (muğlablara) dahil olunur. Eğer zikredilen otun kökünü ve yaprağını dövüp (sahk edip) şişler üzerine vursalar hararetli olan şişleri eritip (tahlil edip) ağrılarını sakin eder. Eğer zikredilen otun pişmişinin içine bir miktar bal ve bir cüzce biber ve bir miktar günlük ve bir miktar saf mürr (mürr-i safi) koyup tekrar pişirip ağızda gargara etseler diş ağrılarını sakin eder. Eğer zikredilen otun tohumunu yılan sokmuş kimseye içirseler zehirliliğini (semmiyetini) defeder. Zikredilen otun kökünün damıtılmış (mukattar) suyu dahi zikredilen illetlerin bütününe faydalıdır gerçi zikredilen ot göze hor (basit) görünür velakin menfaatte kıymetli ve aziz devalardandır menfaati azimdir ancak kullanılmasında noksanlık (taksiratlık) olmamak gerektir nice istiskalılara sağlık ettik inayetallah kurtulmaya sebep oldu gaflet olunmaya.
[Terceme-i Cedide Fi'l-Havassi'l-Müfrede]

Ayrık Otu (Sîl):
Ayrık dedikleri ottur. Bir ottur ki, boğumcukları olur. Uzunca yaprakları olur. Güvey otu yaprağına benzer. Sığır otu derler. Eğer bu otun kökünü kaynatsalar suyunu içseler iç ağrısına ve sidik tutulmasına ve kavukta olan çıbanlara fayda ede. Ve taşlarını dağıtır. Ve bir türlüsü dahi olur. Yaprağı sarmaşık yaprağına benzer. Ak çiçeklice kökleri beş altı olur. Parmak yoğunluğunca ak ve yumuşak ve tatlı olur. Eğer sıksalar suyunu şarapla ve balla pişirseler bir dirhem mürr ve üç dirhem biber katıp kaynatsalar bir bakır kapta saklayıp tutsalar hacet vaktinde göze sürtseler gayet fayda ede. Ve tohumunu yeseler sidiği yürüte. Ve kusmayı ve ishali keser (kat' ede). Evvelkinin kökünün türlüsünü kökünü dövseler yakı edip cerahata vursalar fayda ede ondura.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]

Ayrık Otu (Sîl):
Ayrık otudur ve sığır otudur. Ayrığın tabiatı evvel derecede soğuk ve kurudur. Bazıları mutedildir dediler. Taze yaralara ve cerahatlere faydalıdır ve nezleleri men eder. Kökü ve tohumu kusmayı men eder, sidiği söktürür, ishali geri tutar. Böbrek taşları için tohumundan yalayarak (luuk) edeler. Ve pişmişi (matbuhı) mesane yaralarına muvafıktır. Bir nevi dahi olur. Sarımsak yaprağına benzer. Çiçeği ak ve kökleri beş altı olur, parmak yoğunluğunca olur, yumuşak ve tatlırak olur. Eğer suyunu sıkıp şarapla ve bal ile pişirip bir dirhem ya üç dirhem biber katıp kaynatıp ondan bir bakır kapta saklayıp lazım oldukça göze sürtseler ağrılarına fayda eder. Tohumu sidiği yürütür, ishali ve kusmayı men eder. Bunun dalağa zararı vardır, illa menekşe ıslah eder. Bunun bedeli böğürtlen (asl-ı ulleyk) köküdür. Necil: Ayrıktır. Ekseri buna necm dahi derler.
[Süleyman Efendi - Nizamü'l-Edviye]