Abonelikler
Uygulamamızı indirin
Freed Science

Kadim Tıbbın İhyası

Özgür Tıp amblemi

Tıbbi Miras Arşivi

🌿 Gıdalar ve Bitkiler 🌿

Nâr-ı Müşk / Mesua ferrea

Serbest metin
Nâr-ı Müşk (Nagkesar) 🌺
Nâr-müşk:
Mahiyeti Hakkında: Çiçek ve kabuklar ve taç yapraklarıdır, besbaseye benzer belki kızıllığı besbase kızıllığından daha azdır, sarılığa meyyal ve kokuludur ve onda azıcık acılık/burukluk vardır ve kuvvette sümbüle yakın olur.
Tabiatı Hakkında: Üçüncü derecede sıcak ve kurudur.
Hassaları: Hafiftir.
Gıda Organları Hakkında: Soğuk mideye ve soğuk ciğere iyidir ve faydası sümbül faydası gibidir.
Bedelleri: Dörtte bir vezni miktarı zencefil ve yarı vezni fıstık ve altıda bir vezni sümbül olur.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]

Bâgeşb: Nâr-müşk. Nâgeşb dahi derler. Nun babında nâr-müşk diye zikrolunur.
Nâr-müşk-i hindî: Hint narının çiçeğidir Türkçede. Nâr-müşk dedikleri şey Hint'in yabani nar çiçeğinin kabuğudur. Besbaseye benzer, sarıca olur ve ufacık nar gibi dahi olur, ağzı açık güle benzer. Horasan'da dağda dahi olur, kokusu güzeldir, faydası sümbül faydası gibidir. Alası rayihası hafif olmaktır. Tabiatı Mesih sözü, Takvîmü'l-Edviye sözü birinci derecede sıcak ve ikinci derecede kurudur ve bazıları ve Minhâc üçüncü derecede sıcak ve kurudur dediler. Soğuk mide ve ciğere azim faydası vardır. Hıltları hafifletici-latifleştirici ve eritici/çözücüdür. Şeyhü'r-Reis ve Takvîmü'l-Edviye ve Dioscorides sözleri üzere ciğer tıkanıklıklarını açar ve mideye muvafıktır ve mideye madde inmeyi meneder ve sarılığa(yerakâna) dahi faydalıdır ve eğer midede ağrı ve sancı olursa fayda verir ve şarapla dalağa dahi faydası vardır. Mesih sözü mideye ve ciğere ve yerakâna ki sarılık derler ve sarılık acılığına dahi faydalıdır ki bedende ve gözde ola. Ve Takvîmü'l-Edviye sözü şehveti dahi ziyade eder. Bunun şerbet miktarı bir buçuk dirhemdir. Ziyadesi ciğere ziyan eder, illâ hıyar ve acur tohumları düzeltir. Takvim sözü tebaşir dahi düzeltir. Ve bedeli fıstık kabuğu ve sümbüldür. Şeyhü'r-Reis sözü bunun bedeli dörtte bir vezni kadar zencefil ve yarım vezni kadar fıstık kabuğu ve altıda bir kadar sümbüldür. İbni İmran sözü kendi kadar ve iki dank deniz topalağıdır ve bazıları bunun bedeli yarım kadarı sümbül ve yarım kadarı zencefil ve yarım kadarı topalaktır dediler.
Nâgîst: Bazıları bâgîst derler, nâr-müşktür. Henüz zikrolundu.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Nâr-ı müşk
Nâr-ı müşk derler. Ufacık nar gibi olur. Ağzı açacak güle benzer. Rengi ak ve kızıl ve sarı olur. Horasan'dan gelir. Tahlil edicidir. Soğuk ciğere ve mideye iyidir. Bedeli dört payda bir payı zencefildir. Yarı kadar fıstık kabuğudur. Altı payda bir payı kadar sümbül ya beraberi kimyondur.
Nâgîşet: Bir ottur ki, sığın geyik boynuzu gibi biter. İçi dolu ufacık daneleri olur. Tadı karanfil tadı gibi olur. Bazıları buna yaban narı derler. Ciğer ve mide ağrısına fayda ede. Ve hayızı ve sidiği yürütür, yaşları kurutur. Şerbeti buçuk dirhemdir.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]

Nâr-ı müşk: Manası yabani nardır. Ve bir kavilde demişler ki o, nar çiçeğidir yahut küçük narlardır ki tohumu açılmaz. Belki kızıl şeydir ki Horasan'da mevcut olur. Ve sahih olan budur. Üçüncüde sıcak ve kurudur ya evvelkide soğuktur. Faydalarının en yücesi buharları baştan kesmektir ve vesvası ve melankoliyi(mâlihûlyâyı) izale eylemektir. Ve ishali ve akan kanı hapseder ve bağırsakları kavi eder ve yemeği hazmeder ve yapışkanlıkları zail eder içmekle ve teri ve akıntıyı ve yaralara sürmekle ve üzerine ekmek ile ama o, mesaneye zararlıdır. Ve rengini sarartır. Badem yağı düzelticisidir. Ve safra tevellüt eder. Hususan harareti üçüncü mertebede olduğunda diyen kavle göredir. Ve hindiba düzelticisidir. Ve şerbeti: İki dirhem. Ve bedeli: Yarısınca fıstık kabuğu ve dörtte birince zencefil ve altıda birince sümbül veya kimyon.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Erişim kontrol ediliyor…

Orijinal Tarihî Metin

Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.

Nâr-ı Müşk (Nagkesar):

Nâr-müşk: el-Mâhiyyetü: Fıkâh ve kușûr ve akmâ'dur, besbâseye beñzer belki humreti besbâse humretinden ekalldür, sufrete mâyil ve 'âtıredür ve anda kalîlen ufûset vardur ve kuvvetde nârdîne karîb olur. et-Tab'ı: Derece-i sâlisede hârr-ı yâbisdür. el-Havâssu: Latîfdür. A'dâi'l-Gıdâ: Mi'de-i bârideye ve kebid-i bâride ceyyiddür ve menfaati sünbül menfaati gibidür. el-Ebdâlü: Rubu' vezni mikdârı zencebîl ve nısf vezni fıstuk ve südüs vezni sünbül olur.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]

Orijinal metnin devamı kilitli

Erişim kontrol ediliyor…

Yorumlar

Yorumlar yükleniyor…

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.