Gül Suyu
Cüllab kelimesi de gül suyu anlamına gelse de bazen bal şerbeti gibi çeşitli çerbetlere de bir çeşit gülab-cüllab gibi isimler kullanılmıştır. Belki gül gibi şerbet, belki de adet olarak isimlendirilme olabilir, ancak mutlak cüllab-güllab-gülab-cülab isimleri sadece kullanılırsa gül suyu demek olur.

Soğuk ve yaş düşmüştür tabiatı gül suyunun(gülâbın), insana hesapsız faydası vardır. Defolur hafakan ve kalp zayıflığı gider. Lakin soğuktan olan nezleye(zükkâma) zararı var, ılıyınca o dahi zail olur. (Nezle iken biraz ısıtıp sıcakken kullanmalı)
Mana ehli her sözün aslını bilir.
[Tutmacı - Tabiatname]

Eğer bir miktar kara çörek otunu bir beze bağlayıp bir gece gül suyu içinde tam ıslana, sabah bir damlasını burnuna damlatsa göre kim burnundan ne balgamlar dökülür, halas olur ama bu da şerbet günlerinde gerektir, kışın yaramazdır. (Şerbet günleri: İlkbahar, özellikle başı ve ortası ve sonbahar, özellikle ortası. Yaz ve kışın olmaz zira yazın hava kuruduğu için vücut da kurur ve vücudun o balgama da neme de ihtiyacı olur. Kışın da maddeler donmuş gibidir ve boşaltıma müsait değildir, zorla boşaltmak uygunsuz olur ve şifa değil sorunlar getirir. Bu sebeple müshil şerbetlerin içileceği zamanlar da aynı ve benzer sebeplerden ötürü şerbet günleri olarak isimlendirilir ve boşaltım bunlarda edilir.)
Diğer gül suyu beyni kavi eder, hafakanı giderir, nefsine ferah verir. Eğer gargara(mazmaza) etseler diş diplerini muhkem eder. Eğer göze sürseler, sıcaktan olan ağrısını sakin eder. Eğer içseler baygınlığı gidere ve kan tükürmeye faydalıdır. Eğer başa sürseler, ağrısını gidere ve çok sürünseler sakalı tez ağartır. Eğer gül suyundan biraz içseler, sıcaktan olan baygınlığı ve yürek oynamasını zail ede.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]

Ve az olur şarap gül suyuna karıştırılır mideyi ve kalbi ziyade kavi eder.
[Şerh-i Mücez fi't-Tıbb]

Kurudur sıcaktır tabiatı gül suyunun(gül-âbın). Verir soğuk yüreğe beyne kuvvet. Veli ishale kemdir lakin, bulur kuzukulağı şarabıyla sıhhat.
[Nazmu't-Tabayi]

Gül suyu mideyi yüreği kavi eyler bedene kuvvet verir.
[Mebahis-i Emraz]

Eğer bir kimse yaya yürüyüp butları yahut oturakları yerleri sürünmekten zahmet verse gerektir ki soğuk su vurup ocağa koyalar ki rüzgar dokuna ve her saatte bir pare bezi gül suyuyla(gülâb ile) ıslatıp üzerine koyalar, şifa bula, tecrübe edilmiştir. Dahi gül suyunu içseler ve koklasalar mideye kuvvet vere.
Hafakana: Ve gül suyu içmek ve sürünmek ve koklamak faydalıdır. Eğer gül suyunu(güllâbı) içseler ve sürünüp koklamak dahi faydalıdır, birkaç sabah gül suyunu içseler unutkanlığı defedip ve yürek oynamasından defede, tecrübe edilmiştir.
[Hükemây-ı Tertib-i Muâlece]

Mâ-i verd: Gül suyudur. Farsçada gülâb derler. Yapılışı bilinen bir nesnedir. Alası keskin kuvvetli ve tadı acırak ola. Tabiatı soğuktur ama bazıları sıcak demişler, ama bu iki söz dahi Galenos'un sözüdür derler. Bazıları evvel derecede soğuk ve bazıları rutubet ve kurulukta mutedil dediler ama rutubete meyyal dediler. Beyni kavi eder ve sıcak baş ağrısı için içseler ve sürseler zail eder. Kalbe ve mideye kuvvet verir, hem içeler ve hem koklayalar ve hem mide üzerine bez ıslatıp koyalar. Ve diş ve azı dişini ve etlerini dahi muhkem eder ve göz ağrıları envayına hod gayet faydalıdır, hararetini giderir. Eğer gül suyu içseler baygınlığı ve kan tükürmeyi giderir, sıcak hafakana faydalıdır. Ve bedene kuvvet vericidir, zira bunun rayihası ve tutuculuğu/büzücülüğü(kabzı) vardır yani ondurucudur, o ecilden cisme ve bedene muvafıktır. Eğer başa dökseler sersemliği(humârı) dağıtır ve baş ağrısını(sudâ'ı) teskin eder. Eğer çok içseler sakal ağartır derler. İbni Baytar sözü üzere nefse ferah verir. Eğer tazesini on dirhem içseler ishal edicidir, on defa icabet ede.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Mâü'l-verd: Gül suyudur. Beyni kavi eder. Ve sıcak baş ağrısını sakin eder. Ve mideyi ve kalbi kavi eder. Hafakanı giderir. Nefesi(veya nefsi) ferah eyler. Hisleri kavi eder. Dürtseler içseler koklasalar dişler dibini muhkem eder gargara(mazmaza) etseler. Eğer göze dürtseler sıcaktan olan ağrısına fayda ede. Eğer içseler baygınlığı giderir. Ve kan tükürmeye fayda ede. Eğer başa dökseler sersemliği defede ve baş ağrısını sakin eder. Eğer çok içseler sakalı ağartır. Eğer tazesinden on dirhem içseler on el icabet ede.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]