Abonelikler
Uygulamamızı indirin
Freed Science

Kadim Tıbbın İhyası

Özgür Tıp amblemi

Tıbbi Miras Arşivi

🫙 Yağlar 🫙

Menekşe Yağı

Serbest metin
Menekşe yağı dahi sıcaktan olan ve safradan kaynaklanan kandan kaynaklı baş ağrısına faydalıdır.
(Sinir ağrısına öneriler): Papatya yağı, menekşe yağı ve nilüfer yağı süreler faydalıdır.
İmdi bir kimsenin burnunun ucu kurusa menekşe yağı süreler faydalıdır.
...İmdi bir kimseye gece menekşe yağı başına süreler uyku getire.
...Eğer menekşe yağı ayak ağrısına süreler defede.
...İmdi her kim menekşe yağı saç dökülmüş yere süreler yeniden saç bitire.
[Hukemâ-yı Tertîb-i Mu'âlece]

Dereotu(şibt) yağı başa faydalı olduğu kadar menekşe yağında büzücülük(kabz) yoktur lakin az miktarda soğutuculuğu(tebridi) vardır.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]

Menekşe Yağı(Dühnü’l-benefsec): Farsçada menekşe yağı(revgan-ı benefşe) derler. Tabiatı soğuk ve rutubetlidir. İyisi badem yağıyla akşamdan alınmış ola. Yapılışı mürekkeplerde yerinde görüle.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]

Menekşe Yağı(Dühnü’l-benefsec): Soğutur. İyidir. Harareti sakin eyler. Uyuz(cereb) hastalığına fayda eder. Sıcak baş ağrısına fayda eder. Buruna damlatsalar mesane(kavuk) ve penis(zeker) yanmasına fayda ede. Eğer ak mumla karıştırıp çocukların göğsüne sürte(dürte) öksürüklerine fayda ede. Ve beyin kurumasına fayda ede. Eğer iki dirhemini açken hamam içinde terledikten sonra sürte sakal, baş ve kaş kılları döküldüğüne fayda ede; evet her cuma bir kere edeler; eklem ve sinir katılığını yumuşata ve tırnak sağlığını saklar sürseler. Tarifi budur: Diplerini keseler, kırk dirhem tartalar. Yüz yirmi dirhem susam yağı(şırlugan) ile karıştıralar. Tencereye koyalar. Hafifçe kaynadalar. Veya sıcak güneşe koyalar.(3 gün güneşte beklemeli, 3 kere bu süreç tekrar edilirse daha güçlü olur. Ayrıca tavsiye: Yoğurt yapma makinesinde 3 gün veya daha sağlam olsun istenirse 4-5 gün bekletilip, tekrar bu süreç yapılırsa ısıl ekstraksiyon işlemi aynı şekilde başarı ile gerçekleşmiş olacaktır.)
[İbn-i Baytar]

Menekşe Yağı(Dühn-i benefsec): Fiilleri gül yağı gibidir. Lakin bu, öksürüğü kesmede, böbrek yarasında ve sıtmanın sakinleşmesinde ondan daha kuvvetlidir(akvadır). Ve eğer bir miktar balmumu ile göğse ve ayaklara süreler ve damlatalar kuruluk yok olur. Ve iki dirhem içilmesi her çarşamba günü güneşin doğduğu zamanda astım(rebv) ve nefes darlığı(diku'n-nefes) hastalığını özelliğiyle yok eder.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Menekşe Yağı(Dühnü’l-benefsec): Soğuk ve rutubetlidir. Uyku getirir, kaşıntıya ve uyuz(cerebe) hastalığına iyidir, gövde hararetini giderir. Burundan içeri koyalar sıcaktan olan baş ağrısını sakin eder. Eğer penis(zeker) içine damlatalar sidik yolu ve mesanede(kavukta) olan yangını sakin eyleye. Eğer beyaz balmumu eritip bu yağla karıştırıp öksürüğü olan çocukların göğsünü yağlayalar öksürüklerine ziyade fayda eyleye ve burun içinde koku alacak deliklerin kuruluğunu giderip yumuşatır. Eğer saçları, sakalı ve kaşları yağlayalar kıvrılıp çatlamalarını ve dökülmelerini engelleyip yumuşata. Eğer aç karnına hamamda terledikten sonra iki dirhem miktarını içeler nefes darlığı(diku'n-nefes) yani güçle nefes alma hastalığına fayda eyleye; bilhassa haftada bir kere birkaç defa böyle ederlerse ziyade fayda eyleye. Sinirleri ve vücudun geniş kısımlarını(en yerlerini) yumuşatıp kımıldamalarını kolay eyleye. Eğer tırnakları yağlayalar çatlaktan ve diğerinden koruyup parlatır ve saf ola. Uykusu olmayan kimseleri uyutur, bilhassa eğer kabak çekirdeği, badem yağı ve haşhaş ile oluna ziyade fayda edip uyuta. Menekşe yağı bulunmasa nilüfer yağı bedelidir. Bunun dahi yolu defalarca zikrolunanlar gibidir ki çiçeğinin yapraklarını koparıp zeytin yağı veya susam yağı(şir-i rugan) veya başka yağdan her rıtl yağa kırk sekiz dirhem menekşe yaprağı koyup birkaç kere çiçeğini değiştireler(tebdil edeler), yani aynı yağa geri o miktar çiçek koyalar. Bazıları kabuğundan soyulup kavrulmamış susamı ve sapı(baldırı) kesilip yalnız çiçeği yaprağı kalmış menekşe ki yaşlığı olmaya, yeni bezden kese içinde şöyle koyarlar ki bir kat menekşe yaprağı ve bir kat susam koyup kese dolana dek ağzını bağlayıp bir nesne ile örtüp üç dört gün böyle durur. Daha sonra çıkarıp güneş ve tütün dokunmaz yerde temiz çarşaf veya başka nesne üzerine yayıp kuruturlar. Menekşesi kuruduğunda ayıklayıp yabana atıp tekrar geri bu şekilde keseye başka menekşe koyup üç kere böyle edip kurutup üçüncü kerede menekşesini yabana atmayıp belki cümlesini öğütüp üzerine bir miktar su serpip ovup sıkmakla yağını çıkarırlar. Bazıları gül yağı ve nilüfer ve nergis ve diğer çiçekler yağlarını dahi bu şekilde çıkarırlar.
[İbnü’l-Kütbî - Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]

Menekşe yağı sıcak baş ağrısına fayda eder.
Menekşe yağı safradan kaynaklanan baş ağrısını giderir.
Menekşe Yağı(Dühnü'l-benefsec): Beyni sıcak ve kuru olana menfaat kılar ve dahi uykusuz olana uyutucudur.
Menekşe yağı başı ve beyni(magzı) nemli eyler ve sürdüklerinde sinirleri yumuşatır.
[Kitab-ı Tıbb]

Orijinal Tarihî Metin

Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.

Benefşe yagı dahı ıssıdan ola ve safrâdan olan baş agrısına nâfi'dür.
(Sinir ağrısına öneriler verirken): Papatya yagı, benefşe yagı ve nîlûfer yagı sürseler nâfi'dür.
İmdi bir kimsenüñ burnınuñ ucun kurusa benefşe yagın sürseler nâfi'dür.
...İmdi bir kimsene gice benefşe yagın başına sürseler uyku getüre.
...Eger benefşe yagın ayak agrısına sürseler def' ede.
...İmdi her kim benefşe yagın saç dökülmiş yere sürseler yeñiden saç bitüre.
[Hukemâ-yı Tertîb-i Mu'âlece]

Orijinal metnin devamı kilitli

Erişim kontrol ediliyor…

Yorumlar

Yorumlar yükleniyor…

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.