Abonelikler
Uygulamamızı indirin
Freed Science

Kadim Tıbbın İhyası

Özgür Tıp amblemi

Tıbbi Miras Arşivi

Makat Hastalıkları

Makat Çıkması (Rektal Prolapsus)

Serbest metin
Makat Çıkması (Rektal Prolapsus)
Eğer buhurumeryem suyunu makadı çıkan kimse sirkeyle karıştırıp makadına sürse, yerine vara. Eğer nar kabuğunu pişirip makadı çıkan oğlancıklar o suyun içine otursa, şifa ola. Eğer mazıyı yalnız pişirseler sıcakla bütün makadı çıkana vursalar, faydalıdır. Eğer insan kılını yakıp dışarı çıkan makada ekseler, içeri vara.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]

Bu ya veremden dolayı olur ki onunla makatın yerine dönmesi zor(asîr) olur ya da makadı yerine kaldırıp alan kasın(adalenin) gevşekliğinden(istirhâsından) dolayı olur. Vereme ilaç oluna ve adı geçen tutucular/büzücüler (yani makat gevşekliği ilacında zikrolunan tutucular/büzücüler) suda kaynatılıp onda oturtula ve makat üzerine büzücüler(kabızlar-kabzediciler) ekile (yani o makat yağlandıktan sonra üzerine büzücüler ekilip ondan sonra pamuk konula, ta ki devalar dökülmeye ve ondan sonra bir sargı ile sarıla, ta ki kalkıp yerine vara) topalak yağı(kust yağı) ya da gül yağı ile yağlandıktan sonra ve sarıla pamuk ile ve bağlana, ta ki makat kalkıp yerine vara. Ve eğer varmaz ise oturtula şol suda ki onda yumuşatıcılar ve ağrı sakin ediciler kaynatıla.
[Şerh-i Mûcez fî't-Tıbb]

Makadı(Düpüri) çıkan insan bir miktar istiridye kabuğunu muhkem yakıp dövüp elekten geçirip ondan sonra bir insan dahi avucuna doldurup ve makadın üzerine koyup bir zaman durduktan sonra muradı hasıl olup ziyade faydalıdır. Bir miktar marsamayı dövüp suyunu çıkarıp üç gün birer kaşık içseler Allah'ın izniyle halas ola. Eğer nar kabuğunu pişirip makadı dışarı çıkan insanlar suyuna otursalar ishalini kabz ede. Eğer marsamayı dövüp suyunu çıkarıp üç gün birer kaşık içseler faydalıdır.
[Hukemayi Tertibi Mualice]

Mersin yaprağı (Murt Meyvesi bitkisinin yaprağı):
Hipokrat'ın(Bukrât'ın) sözü: pişirip avratlar suyuna otursalar makat çıktığına ve rahme ve kan akmasına(nezf-i deme) faydalıdır.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Eğer buhurumeryemin suyunu makadı çıkan kişiye karıştırıp makadına dürtseler makadı yerine vere. Eğer nar kabuğunu pişirseler o oğlancıklara kim makadı çıkar o suyun içine otursalar kim fayda ede. Eğer eski çulu(palâsı) yakıp külünü yakı edip makadı çıkan kişi makadına vursa bayağı yerine vere iade eyleye(redd eyleye). Ama mazıyı pişirseler yalnız dövüp ezseler makatta çıkan çıbanların bütününe fayda ede dahi makat çıktığına fayda ede. Eğer makat çıksa gül ve mersin yaprağını ve keçiboynuzunu(harnûbu) bu otları suda pişireler ve o su içinde oturalar faydalı ola.
[Kitab-ı Tıbb]

Orijinal Tarihî Metin

Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.

Makat Çıkması (Rektal Prolapsus)
Eger buhûr-ı meryem suyın mak'adı çıkan kimesne sirkeyle karışdurup mak'adına sürse, yerine vara. Eger kelbüñ kurı kafasın yakup sahk edüp hammâm çirkâbında bir mikdâr oturup ol meshûkı mak'adı üzerine eküp yüzi koy yatup yerine iteler bi-inâyeti'llah def' ola ammâ, bir nîce kerre ede mücerrebdür. Eger enâr kabın bişürüp oglancıklar kim mak'adı çıkar ol suyuñ içine otursa, şifâ ola. Eger mâzûyı yalñız bişürseler ısıcakla cemî' mak'adı çıkana vuralar, müfîddür. Eger âdem kılın yakup taşra çıkan mak'ada ekseler, içerü vara.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]

Orijinal metnin devamı kilitli

Erişim kontrol ediliyor…

Yorumlar

Yorumlar yükleniyor…

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.