🫙 Yağlar 🫙
Karanfil Yağı
Serbest metin
Karanfil Yağı
Karanfil Yağı: Hindistan’dan gelir. En iyisi şimdi Felemenk’ten de geliyordur. Bilene 50 paraya bilmeyene 100 paraya dirhemini satarlar. Bazen saf olanı bulunmaz, sahtesi bulunur. Karanfil yağının yapılışı da tepe camında çıkarılan öd ağacı yağı gibidir. En iyisi su görmeyip kuru olandır. Yapılışı: 100 dirhemi havanda dövülüp kabaca üzerine su serpilir ve yukarıda yazıldığı gibi*(Dipnot) işlem tamamlanır. Acizane çıkardım. Hindistan’dan gelen yağdan daha güzel oldu.
*Dipnot: "Yukarıda yazıldığı gibi" dediğinden kastı tarçın yağıydı. Hemen sonrasında karanfile geçti. O sebeple onun da yapılışını kitaptan buraya tekrardan aktarıyoruz: "Tarçın Yağı 5 Dirhem. İstanbul’un her yerinde bulunur ve herkes imbikten çıkarır. Yapılışı: 1 veya 2 vakıyye tarçın dövülüp ufalandıktan sonra 14 gün gül suyunda ıslatılır. Cam damıtma kabı(kar'a) ve imbik ile damıtılır. Yağı, damıtılmış suyundan ayrılıp kullanılır. Karanfil yağı bu yöntem ile de çıkarılır."
[Neşati - Neşati Yağı]
Karanfil Yağı Çıkarmak Yolu: Dilediğin kadar karanfil alıp her yüz dirhemine altı yüz dirhem su koyarsın sonra bir nice müddet bir sıcak yerde yahut at gübresinde(batn-ı fereste) mayalayıp(tahmir edip) ondan sonra cam damıtma kabı(kar'a) ve imbik ile damıtıp(takdir edip) yağı sudan ayırırsın. Bu yağ sıcak ve kurudur üçüncü derecede, bütün soğuktan olan marazlara(hastalıklara) faydalıdır ve karaciğerin ve midenin ve kalbin ve bağırsakların soğuktan olan marazlarına faydalıdır ve bütün ruhları kuvvetlendiricidir ve sevdavi marazlara faydalıdır ve bu yağın kuvveti pelesenk yağının kuvvetinden eksik değildir. Gerek dahilden gerek hariçten ve bütün macunlarda ve merhemlerde pelesenk yağı yerine kullanılır ve taze yaraları bitirir ve beyin marazlarına ve görme zayıflığına(za'f-ı basara) faydalıdır birazcık içseler bazı münasip pişmişleriyle. Ve bu yağ şeker ile cevariş yapılıp kullanıla ve zikrolunan marazların bütününe faydalı ve eski nezlelere(nâzilelere) faydalıdır.
[Gâyetü'l-Müntehâ]
Karanfil Yağı: Hindistan’dan gelir. En iyisi şimdi Felemenk’ten de geliyordur. Bilene 50 paraya bilmeyene 100 paraya dirhemini satarlar. Bazen saf olanı bulunmaz, sahtesi bulunur. Karanfil yağının yapılışı da tepe camında çıkarılan öd ağacı yağı gibidir. En iyisi su görmeyip kuru olandır. Yapılışı: 100 dirhemi havanda dövülüp kabaca üzerine su serpilir ve yukarıda yazıldığı gibi*(Dipnot) işlem tamamlanır. Acizane çıkardım. Hindistan’dan gelen yağdan daha güzel oldu.
*Dipnot: "Yukarıda yazıldığı gibi" dediğinden kastı tarçın yağıydı. Hemen sonrasında karanfile geçti. O sebeple onun da yapılışını kitaptan buraya tekrardan aktarıyoruz: "Tarçın Yağı 5 Dirhem. İstanbul’un her yerinde bulunur ve herkes imbikten çıkarır. Yapılışı: 1 veya 2 vakıyye tarçın dövülüp ufalandıktan sonra 14 gün gül suyunda ıslatılır. Cam damıtma kabı(kar'a) ve imbik ile damıtılır. Yağı, damıtılmış suyundan ayrılıp kullanılır. Karanfil yağı bu yöntem ile de çıkarılır."
[Neşati - Neşati Yağı]
Karanfil Yağı Çıkarmak Yolu: Dilediğin kadar karanfil alıp her yüz dirhemine altı yüz dirhem su koyarsın sonra bir nice müddet bir sıcak yerde yahut at gübresinde(batn-ı fereste) mayalayıp(tahmir edip) ondan sonra cam damıtma kabı(kar'a) ve imbik ile damıtıp(takdir edip) yağı sudan ayırırsın. Bu yağ sıcak ve kurudur üçüncü derecede, bütün soğuktan olan marazlara(hastalıklara) faydalıdır ve karaciğerin ve midenin ve kalbin ve bağırsakların soğuktan olan marazlarına faydalıdır ve bütün ruhları kuvvetlendiricidir ve sevdavi marazlara faydalıdır ve bu yağın kuvveti pelesenk yağının kuvvetinden eksik değildir. Gerek dahilden gerek hariçten ve bütün macunlarda ve merhemlerde pelesenk yağı yerine kullanılır ve taze yaraları bitirir ve beyin marazlarına ve görme zayıflığına(za'f-ı basara) faydalıdır birazcık içseler bazı münasip pişmişleriyle. Ve bu yağ şeker ile cevariş yapılıp kullanıla ve zikrolunan marazların bütününe faydalı ve eski nezlelere(nâzilelere) faydalıdır.
[Gâyetü'l-Müntehâ]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Karanfil Yağı
Karanfil Yagı: Hindistân’dan gelür. En eyüsi şimdi Felemenk’den de geliyordur. Bilene 50 paraya bilmeyene 100 paraya dirhemini satarlar. Ba'zen sâf olanı bulınmaz, sahtesi bulınur. Karanfil yagınuñ yapılışı da tepe camında çıkarılan öd agacı yagı gibidür. En eyüsi su görmeyüp kurı olandur. Yapılışı: 100 dirhemi havânda dögülüp kabaca üzerine su serpilür ve yukarıda yazıldıgı gibi işlem tamâmlanur. Âcizâne çıkardım. Hindistân’dan gelen yagdan daha güzel oldı.
Bir Diger Yöntem: Tarçın Yagı 5 Dirhem. İstanbul’uñ her yerinde bulınur ve herkes inbîkden çıkarur. Yapılışı: 1 veyâ 2 vukıyye tarçın dögülüp ufalandıkdan soñra 14 gün gül suyında ıslatılur. Kar'a ve inbîk ile damıtılur. Yagı, damıtılmış suyından ayrılup kullanılur. Karanfil yagı bu yöntem ile de çıkarılur.
[Neşati - Neşati Yağı]
Karanfil Yagı: Hindistân’dan gelür. En eyüsi şimdi Felemenk’den de geliyordur. Bilene 50 paraya bilmeyene 100 paraya dirhemini satarlar. Ba'zen sâf olanı bulınmaz, sahtesi bulınur. Karanfil yagınuñ yapılışı da tepe camında çıkarılan öd agacı yagı gibidür. En eyüsi su görmeyüp kurı olandur. Yapılışı: 100 dirhemi havânda dögülüp kabaca üzerine su serpilür ve yukarıda yazıldıgı gibi işlem tamâmlanur. Âcizâne çıkardım. Hindistân’dan gelen yagdan daha güzel oldı.
Bir Diger Yöntem: Tarçın Yagı 5 Dirhem. İstanbul’uñ her yerinde bulınur ve herkes inbîkden çıkarur. Yapılışı: 1 veyâ 2 vukıyye tarçın dögülüp ufalandıkdan soñra 14 gün gül suyında ıslatılur. Kar'a ve inbîk ile damıtılur. Yagı, damıtılmış suyından ayrılup kullanılur. Karanfil yagı bu yöntem ile de çıkarılur.
[Neşati - Neşati Yağı]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.