🌿 HAVLICAN (HUSREV DÂRÛ)
Mahiyeti: İbni Maserceveyh dedi ki husrev daru havlıcandır ve diğerleri onun hilafına gittiler.
Tabiatı: Sıcak ve kurudur.
Fiilleri ve Hassaları: Dağıtıcıdır(muhallildir) ve eritici/çözücüdür.
Boşaltım Organları: Kulunca ve böbrekler ağrısına faydalıdır ve şehveti(bâhı) ziyade eder ve ekser hassası böbrekler ağrılarına olur. Mahiyeti: Kıvrımlı odun parçalarıdır, ve kırmızı ve siyahtır, tadı keskin ve rayihası hoş ve vezni hafiftir, Çin'den getirilir. Maserceveyh dedi ki havlıcan bizzat husrev darudur.
Tabiatı: İkinci derecede sıcak ve kurudur.
Fiilleri ve Hassaları: Hafiftir(latiftir) ve yelleri dağıtıcıdır(muhallildir).
Zinet: Ağız kokusunu hoş eder.
Beslenme Organları: Mideye iyidir ve yemeği hazmedicidir.
Boşaltım Organları: Kulunca ve böbrekler ağrılarına faydalıdır ve şehvete(bâha) yardımcı olur.
Bedelleri: Bedeli bir misli karanfildir.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]

Havlıcan: Meşhur edviyedendir... Tabiatı üçüncü derecede sıcak ve kurudur. Mideye ziyade faydalıdır. Soğuk mizaçlı(Bâridü'l-mizâc) olanlara bundan faydalı deva olmaz. Hazımlarına ve iç organlarını kuvvetlendirmekte benzersizdir. Ziyade şehvete(bâha) kuvvet verir. Cinsel münasebet şehvetini artırır.
[Lehçetü'l-Lügat]

Havlıcan sıcak ve kurudur. Böbrek ağrısına, kulunca ve meniyi ziyade artırma konusunda faydalıdır. Eğer havlıcanı yemeğe saçıp yese, soğuk mideye ve ciğere iyidir ve mideyi ve ciğeri kavi(güçlü, kuvvetli) eder ve kalbi kavi edip fasit(geçersiz, saçma) efkarı giderir ve çok işemeye faydalıdır, ona bedel tarçındır.
Eğer havlıcanın bir dirhemini ağızda tutsa, cinsel münasebeti kavi eyleye. Eğer bir dirhemini muhkem ezip buçuk miskal taze inek sütüne saçıp içse, zekeri(penisi) kavi eyler, cinsel münasebete kuvvet vere, tecrübe edilmiştir ama aç karnına içeler.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]

Eğer havlıcanın bir paresini cinsel münasebet ederken (elinde) tutup cinsel münasebet eyleseler o denli safa vere ki olmaz... Eğer bir dirhemini yumuşak dövüp ondan sonra buçuk miskal sütle aç karnına içseler cinsel münasebete kuvvetlendiricidir ve safa verir. ...dahi havlıcan sıcaktır, kurudur, yürek ağrısına ve kulunca faydalıdır.
[Hukemâ-yı Tertîb-i Mu'âlece]

Husrev daru: Havlıcandır(Hûlencân). Husrev daru. Havlıcan(Hâvlencân): Eğri kestane derler, husrev daru dahi derler r. Havlıcan, havlıcan, husrev daru. Hulencan: Karagattır Türkçede; galigadır Efrenciyede; husre dardır Hintçede. Bu bir ot köküdür. Yunan’da olur, Hint’te dahi olur. Bunu ekser doğan yuvasında bulurlar. Doğanlar yuvasını bu kökün otuyla yapar derler. Bukana derler ve husrev daru dahi derler demişler. Alası kalın ve kırmızı şekil olur. Tabiatı üçüncü derecede sıcak ve kurudur. Mideye gayet aladır. Kulunca ve kulunç yeline(rîhine) ve böbrek ağrılarına gayet muvafıktır. Şehveti(Bâhı) ziyade eder ve ağız kokusunu hoş eder ve yemeği tez hazmeder. O ecilden bazı yemeklere bundan katarlar. Ve siyatiğe(ırku’n-nisâya) dahi fayda eder. Ve bu yürek ve mesane soğuk olsa ısıtır. Ve sidik damlamalarını(katarât-ı bevli) tutar ve soğuk baş ağrısına ve saraya(epilepsiye) ve kansere ve sıracaya(hanâzîre) ve yaramaz balgami ve kara safra(sevdavi) maddelere faydalıdır. Ve yelleri dağıtır(tahlîl eder). Ve balgami mizaca ziyade fayda eder. Ve midede olan rutubeti giderir. Ve meniyi ve cinsel münasebeti tahrik eder, elbette heyecan getirir. Eğer bundan bir miktarını ağızda tutsalar sertleşme(nu'ûz) getirir. Cami sahibinin sözü eğer bundan bir dirhem miktarını ezip ve bir miktar süt ile kaynatıp aç karnına içseler şehvete(bâha) ziyade kuvvet verir, mücerrebatlardandır. Ve havlıcan her hangi kaba koysalar ona sinek konmaz. Ve soğuk ciğere ve mideye faydalıdır, ama kalbe zararı vardır. Ancak kitre ıslah eder yahut çok yağ ıslah eder. Takvim sahibinin sözü göğse zararı vardır. Ancak sandal ıslah eder. Havlıcanın miktar şerbeti bir dirhemdir. Bulunmazsa bedeli tarçın kabuğu(kırfe) ve karanfildir. Bazıları tarçın ve yarım vezni kadar topalak(su'd-ı rûmî) bedeldir demişler.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Havlıcan(Hûlincân): Meşhurdur. Mideye iyidir. Ağız kokusunu iyi eder. Ve hazmı kavi eyler. Kuluncu ve ekşi geğirmeyi giderir. Cinsel münasebeti kavi ve iyi eder. Soğuk böbreklere fayda eder. Midede olan balgamı giderir. Eğer bir paresini ağızda tutsalar cinsel münasebeti begayet(tamamen, fazlasıyla) kavi ede. Eğer bir dirhemini yumuşak dövüp buçuk miskal taze inek sütüne saçıp aç karnına içseler cinsel münasebeti begayet kavi ede. Zekeri muhkem kıvama getire. Sahihtir, tecrübe edilmiştir. Eğer yemeğe saçıp yeseler soğuk mideye ve ciğere fayda ede. Kalbi ve ciğeri ve akciğeri(öykeni) ve mideyi kavi ede.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]


Husrev daru: Havlıcan(Hûlincân) demekle meşhur köklerdir. Husrev daru. Havlıcan(Hûlincân): Hindistan vilayetinden getirirler güzel rayihalı ve üstü siyah ile kızıla meyilli boğumlu köklerdir. Lezzeti keskin ve ağzı büzücü ve tatlıraktır. Tabiatı üçüncü derece evvellerinde sıcak ve kurudur. Mideye iyidir, ağız rayihasını hoş eder, yemeği hazmeder, yelleri dağıtır, kuluncu ve ekşi ekşi geğirmesi olanlara muvafıktır, iyidir. Cinsel münasebete ziyade faydalıdır, böbrekler ve boş böğürler soğukluklarına ve ağrılarına fayda eder. Midede hasıl olan yaşlıklara ve balgamlı kimselere faydalıdır, erlik suyunu tahrik eder. Eğer bir dane kökü alıp ağızda tutsalar aleti ziyade harekete getire. Eğer yarım miskal veyahut bir dirhem miktarını dövüp ve ince elekten geçirip taze sığır sütünden yarım vakıyye veyahut bir vakıyye süt üzerine ekip aç karnıyla içseler cinsel münasebete ziyade tahrik eyleye, tecrübe edilmiştir. Vakıyyeden murat on iki dirhemdir. Soğuk olan mide ve ciğere fayda eder ve içeride olan uzuvlara kuvvet verir ve içmekle sidiği tutar ama çok kullanınca yüreğe zarar eder. Kitre ve semiz tavuk çorbası ıslah edip zararını defeder. Havlıcan bulunmasa veznince tarçın, bazıları demişler veznince karanfil tarçını dedikleri tarçın veyahut veznince karanfil bedelidir.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]