Hayvansal Maddeler
Şunc / Burma Sadef
Serbest metin
Chank Shell / Sacred Chank (Turbinella pyrum)
Şunc / Burma Sadef
Şunc: Burma sadef derler, sümüklü böcek(halezûn) ailesinden biridir, küçük ve büyük dahi olur. Toprak bardağa koyup gil-i hikmet ile ağzını muhkem kapayıp tennûrda beyaz oluncaya dek alıkoyarlar sonra muhkem ezip ve yıkarlar, tekrar dövüp kullanırlar. Tabiatı soğuk ve kuru olur. Eğer gözde olan aklık illetlere çekseler zail eder ve gözyaşını çeker kurutur, rutubet emer ve tam cila verir. Ama yanmış veya yıkanmış olmayan dahi göze cila verir, lakin yanmış ve yıkanmış olan ziyade kurutucu olur, gözyaşını keser. Eğer yanmamışını diş tozu(senûn) edip dişe sürseler parlatıp ve sıcak ağrısını giderir. Bunun bedeli veda' dedikleri sadeftir.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]
Azfârü't-tîb: Pek kabuklardır. Agtiye gibi sadefin tarafında Hint deryasından çıkar imiş ya ahir adar. Ve iyisi beyazı ve küçüğüdür ki kızıla meyyal ola, ondan sonra beyaz-ı safi. Ve bunlardan gayrısı fenadır. Ve onu alıp etinden pak edeler sirke ve nûre ile. O, sıcaktır ikincinin ahirinde ve kurudur üçüncünün evvelinde. Nezleleri hapseder ve atık maddeleri(fazalâtı) akıtır. Hususan kana ve saraya ve rahim ağrılarına ve ciğere ve böbreklere faydalıdır mutlakan. Ve gavalilere sokarlar. Misk kedi yağına(Zebâda) benzer her zaman mayalanması iyi olsa. Ve o, rahimleri düzeltir. Ve sair illetlerde kullanım şekli ve baş ağrısı vermesi konusunda sirke-bal şerbeti(Sikencübîn) düzelticisidir. Ve şerbeti: Birden üçe değindir. Ve bedeli: Mislince fâdâniyâ ve yarısınca beyaz sandal.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Şenc: Denizde olan şol burma sadefin büyüğüdür. Eğer göyündürseler göz otlarına katsalar gayetle fayda ede. Eğer yalnızca göyündürseler ezip kat kat ipekten eleseler göze sürme etseler parlatır.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]
Şunc / Burma Sadef
Şunc: Burma sadef derler, sümüklü böcek(halezûn) ailesinden biridir, küçük ve büyük dahi olur. Toprak bardağa koyup gil-i hikmet ile ağzını muhkem kapayıp tennûrda beyaz oluncaya dek alıkoyarlar sonra muhkem ezip ve yıkarlar, tekrar dövüp kullanırlar. Tabiatı soğuk ve kuru olur. Eğer gözde olan aklık illetlere çekseler zail eder ve gözyaşını çeker kurutur, rutubet emer ve tam cila verir. Ama yanmış veya yıkanmış olmayan dahi göze cila verir, lakin yanmış ve yıkanmış olan ziyade kurutucu olur, gözyaşını keser. Eğer yanmamışını diş tozu(senûn) edip dişe sürseler parlatıp ve sıcak ağrısını giderir. Bunun bedeli veda' dedikleri sadeftir.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]
Azfârü't-tîb: Pek kabuklardır. Agtiye gibi sadefin tarafında Hint deryasından çıkar imiş ya ahir adar. Ve iyisi beyazı ve küçüğüdür ki kızıla meyyal ola, ondan sonra beyaz-ı safi. Ve bunlardan gayrısı fenadır. Ve onu alıp etinden pak edeler sirke ve nûre ile. O, sıcaktır ikincinin ahirinde ve kurudur üçüncünün evvelinde. Nezleleri hapseder ve atık maddeleri(fazalâtı) akıtır. Hususan kana ve saraya ve rahim ağrılarına ve ciğere ve böbreklere faydalıdır mutlakan. Ve gavalilere sokarlar. Misk kedi yağına(Zebâda) benzer her zaman mayalanması iyi olsa. Ve o, rahimleri düzeltir. Ve sair illetlerde kullanım şekli ve baş ağrısı vermesi konusunda sirke-bal şerbeti(Sikencübîn) düzelticisidir. Ve şerbeti: Birden üçe değindir. Ve bedeli: Mislince fâdâniyâ ve yarısınca beyaz sandal.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Şenc: Denizde olan şol burma sadefin büyüğüdür. Eğer göyündürseler göz otlarına katsalar gayetle fayda ede. Eğer yalnızca göyündürseler ezip kat kat ipekten eleseler göze sürme etseler parlatır.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
[ Şunc / Burma Sadef]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.
