🌿 Dühnü’l-Hardal (Hardal Yağı)
Dühnü’l-hardal: Hardal yağıdır. Farsçada revgan-ı tohm-ı tere-tizek derler. Tabiatı sıcaktır ve tıkanıklıkları açar. Sanatı susam yağı gibi çıkarırlar.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Dühnü’l-hardal: Hardal yağıdır. Bütün eski ağrılara fayda eder. Eğer kulağa damlatsalar eski sağırlığa ve kulak şişlerine tamamen fayda eder ve tıkanıklıklarını açar ve katı soğuk şişlere vursalar yumuşata ve soğuk uzvu dahi yumuşata, sinirde ve arka omurgalarında olan zahmetlere fayda eder ve ense omurgalarında olan tıkanıklıkları aça ve uyuşmuş yerlere fayda ede. Eğer hamamda daima dürtseler enseye ve felce(felce) ve unutkanlığa(nisyâna) ve titremeye(ra'şeye) tamamen(begayet) fayda ede, bütün bedene dürtseler ve ovsalar.
Yapılışı
Terkibi budur ki, hardalı döveler. Sıcak suda ıslatalar. Ondan sonra zeytinyağı ile karıştıralar, sıkalar. Bir türlüsü dahi budur: döveler hardalı sıcak suyla karıştıralar. Hareket ettireler. Yağını çıkaralar. Hareket edip kullana, susam yağını çıkarır gibi çıkarırlar.
Hardal yağı eski sağırlığa ve kulakta olan vereme fayda eder, tıkanıklığını açar. Hardal yağı bütün katı çıbanlara, veremlere ki müzmin(kronik), çoktandır olanlar, üstüne yakı etseler def ede ve şu çıban ki baştadır, ağzı açılıp akmak ister, fetheder. Hardal yağı gövde uyuşmasına fayda eder.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]
Dühnü’l-hardal: Hardal yağı. Sıcaktır, ısıtıcıdır, hıltları kesicidir, harareti üçüncü derece ahirine erişir. İçmekle ve yağlanmakla eskiden beri olan ağrılara fayda eder ve kulağa damlatmakla eskiden olan sağırlığa fayda eder. Kulakta olan şişleri eritip/çözüp indirir, tıkanıklıkları açar, soğuk ve katı olan bütün şişleri eritip/çözüp indirmeye yardım eder. His ve hareket aletleri olan sinirlerde olan tıkanıklıkları açar ve dahi arka omurgalarında ve beynin arkasında olan tıkanıklıkları açıp unutkanlığı giderir. Eğer beyni hamamda birkaç kere birbiri ardınca bu yağla yağlasalar donukluğunu gidere. Beynin yağlamasında; beynin arkasını ziyadece yağlayalar ama muhkem ovmayalar.
Bu yağı çıkarmak yolu ya budur ki hardalı dövüp ve sıcak su ile muhkem ovup ondan sonra sıkıp yağını çıkaralar veyahut hardalı ince dövüp sıcak su içinde ıslatalar. Ondan sonra zeytinyağı ile karıştırıp sıkalar ama böyle olan(Zeytinyağı ile aromatik olanı) öncekinden(Soğuk sıkım / sıcak sıkım olandan) zayıfraktır.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]