🌿 Gıdalar ve Bitkiler 🌿
Enginar
Serbest metin
Enginar:
Ayak ağrısı ki nikristir (gut) ve sinirlerin zahmetini tahrik eder bu cihetten gayet habistir (kötüdür). Enginar tabiatı sıcak ve kurudur mideye hayli kuvvet verir ve cinsel ilişkiye (cimaa) dahi kuvvet verir.
[Ahmet Şeyhzade - Tabibname]
Harşef:
Nebati ismidir. Türkçede kenger dedikleri nebattır. Kendisi ve yaprakları dikenlidir, marula benzer. İstanbul'da zamanında Yahudiler çarşılarında bulunur. Yahudi taifesi çok kullanırlar. Kengerden meşhur olanları iki türlüdür: Birisi bostanlarda biter... Bu nebat taşlı ve sulu yerlerde biter, yaprağı marul yaprağından büyücek ve yassıcadır. Kenarları kertelmiştir... Baldırı ucunda elmaya benzer başı vardır. Sümük gibi yapışkan (yelmeşikli) kökleri vardır, kızıla çalar. Kengerin cümlesinin tabiatı ikinci derecede sıcak ve birinci derecede kurudur. Ama fazla rutubeti (rutubet-i fazliyesi) dahi vardır.
[Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]
Cenahü'l-biş:
Kenger dikeninin bostanisidir.
Bostani Kenger (Kenger-i bostani):
Halk ekseri harşefi bilmezler, kenger yoklarlar. Türkçede ve Farsçada kenger derler. İhtiyarat'ın sözü üzere tabiatı soğuk ve kurudur. Yüreği tutar (kabız eder), patlıcandan kalındır (galizdir) ve hazmı dahi güçtür. Çiğ yeseler veyahut pişmiş çok yeseler sevdayı artırır. Suda kaynatıp yeseler ondan sonra semiz et ile ve yağla pişireler.
[Süleyman Efendi - Nizamü'l-Edviye]
Enginar:
Son derece yararlı, lezzetli bir sebzedir. Hazmı kolaydır. Karaciğere zarar vermeden safra akımını arttırır. Aynı zamanda karaciğerdeki hastalıkların temizlenmesini de sağlar. Kandaki yağ seviyesini düşürerek damar sertleşmesi ve safra taşının ortaya çıkmasına mani olur. Enginarın tüylü yapraklarından yapılan çay ile yıkanan saçlar kuvvetlenir.
[Sıhhatnüma]
Harşef:
Kenger dedikleri nebatın bir sınıfıdır. Kanun'un bu kelamından anlaşılır, kenger geneldir, harşef hastır, harşef kengerin tek sınıfı olur. Ve İbni Kütbi ve Hacı Paşa bunun aksini yazdılar, onları mütalaa edenlerin malumları olur. Harşef hararet ve soğuklukta (bürudette) mutedildir lakin hararete meyli vardır ve ikinci dereceye varıncaya kadar rutubeti vardır. Huziler derler ki harşef soğuk ve yaştır. Mesih der ki harşef fiillerinde kuşkonmaz (hilyevn) gibidir ve birinci derecede sıcak ve yaştır. Ve bir başka taife dediler ki birinci derecede sıcak ve ikinci derecede yaştır. Ve Calinus'a nispet olundu ki harşef ikinci derecede sıcaktır. Kanun sahibi der ki benim katımda harşefin cinsleri çoktur, her bir cinsin bir türlü tabiatı vardır, bütünü aynı tabiat üzere değildir. Az temizler ve kurutuculuğu vardır ve letafeti dahi vardır, latif eder. Ve Huziler dediler ki harşef sevda hasıl eder (tevlid eder) ve o taife haktan ve doğrudan uzak oldular. Harşef saçkırana (daü's-salebe) faydalıdır ve suyu ile baş yıkansa biti yani kehleyi katleder (öldürür). Ve harşef sidik söktürmesi hasebiyle ve hassası hasebiyle koltukta olan kötü kokuyu izale eder. Şişlikleri (evramı) eritir (tahlil eder). Sert kaşıntılara harşefin suyu faydalıdır. Suyu baştan kepeği giderir. Harşef ve hususan harşefin dağlısı mide bulantısı (gaseyan) getirir ve hususan kökü ve sakızı ziyade bulandırıcıdır ve o sakıza kenger-zed denilir. Cinsel ilişkiyi (bahı) ziyade eder ve sidik söktürür ve pis kokulu sidiği ihraç eder, tabiatı yumuşatır, balgamı ihraç eder. Ve şarap ile içilse karnı tutar (kabız eder).
[İbni Sina - El Kanun Fittıb]
Harşuf:
Mutedildir ve hararette ve rutubette ikincide ve bazıları derler ki yaştır evvelde ve hem dediler ki soğuk yaştır lakin harareti fazladır kuşkonmazdan.
[Kitab-ı Güzide-i İlm-i Tıb]
Harşef:
O, bir ottur ki sınıfları çoktur. Bazısının yaprakları yassıdır. Ve bazısı siyah ve kalındır. Bir arşın kadarı uzanır ve çiçekleri kızıldır ve bütünü ele yapışır onun. Ve onun kozaları vardır. Su ile doludur. Yazda yetişir. Ve tadı kesicidir. Ve pişmezden evvel tadında acılık vardır. O, sıcak ve kurudur ikincinin evvelinde. Yelleri çözer ve yemeği hazmeder ve bozuk hıltları ihraç eder ve bedenin ve terin kokusunu iyi eder ve saçkıranı zail eder sürmek ile. Ve o sevda hasıl eder. Ve sirkencübin onun ıslah edicisidir. Ve zekeri(penisi) gayetle tahriklendirir.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Harşef:
Kenger otu ki dikenli ot derler ve bostani ki enginar dahi derler tabiatı Mesih'in sözü üzere evvel derecede sıcak ve yaştır tabiatı yumuşatır ama şarapla içirseler tutar (kabız eder) Razi'nin sözü üzere cinsel ilişkiyi (bahı) ziyade eder zira böbrek ve mesaneyi kızdırır ve koltuk kokusunu dahi zail eder ve sidik söktürür hassadır bunun en iyisi odur ki pişirdiklerinde sıcak otlar katalar balgamı sürer ve bağırsak yaralarına dahi muvafıktır.
[Tuhfe]
Ayak ağrısı ki nikristir (gut) ve sinirlerin zahmetini tahrik eder bu cihetten gayet habistir (kötüdür). Enginar tabiatı sıcak ve kurudur mideye hayli kuvvet verir ve cinsel ilişkiye (cimaa) dahi kuvvet verir.
[Ahmet Şeyhzade - Tabibname]
Harşef:
Nebati ismidir. Türkçede kenger dedikleri nebattır. Kendisi ve yaprakları dikenlidir, marula benzer. İstanbul'da zamanında Yahudiler çarşılarında bulunur. Yahudi taifesi çok kullanırlar. Kengerden meşhur olanları iki türlüdür: Birisi bostanlarda biter... Bu nebat taşlı ve sulu yerlerde biter, yaprağı marul yaprağından büyücek ve yassıcadır. Kenarları kertelmiştir... Baldırı ucunda elmaya benzer başı vardır. Sümük gibi yapışkan (yelmeşikli) kökleri vardır, kızıla çalar. Kengerin cümlesinin tabiatı ikinci derecede sıcak ve birinci derecede kurudur. Ama fazla rutubeti (rutubet-i fazliyesi) dahi vardır.
[Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]
Cenahü'l-biş:
Kenger dikeninin bostanisidir.
Bostani Kenger (Kenger-i bostani):
Halk ekseri harşefi bilmezler, kenger yoklarlar. Türkçede ve Farsçada kenger derler. İhtiyarat'ın sözü üzere tabiatı soğuk ve kurudur. Yüreği tutar (kabız eder), patlıcandan kalındır (galizdir) ve hazmı dahi güçtür. Çiğ yeseler veyahut pişmiş çok yeseler sevdayı artırır. Suda kaynatıp yeseler ondan sonra semiz et ile ve yağla pişireler.
[Süleyman Efendi - Nizamü'l-Edviye]
Enginar:
Son derece yararlı, lezzetli bir sebzedir. Hazmı kolaydır. Karaciğere zarar vermeden safra akımını arttırır. Aynı zamanda karaciğerdeki hastalıkların temizlenmesini de sağlar. Kandaki yağ seviyesini düşürerek damar sertleşmesi ve safra taşının ortaya çıkmasına mani olur. Enginarın tüylü yapraklarından yapılan çay ile yıkanan saçlar kuvvetlenir.
[Sıhhatnüma]
Harşef:
Kenger dedikleri nebatın bir sınıfıdır. Kanun'un bu kelamından anlaşılır, kenger geneldir, harşef hastır, harşef kengerin tek sınıfı olur. Ve İbni Kütbi ve Hacı Paşa bunun aksini yazdılar, onları mütalaa edenlerin malumları olur. Harşef hararet ve soğuklukta (bürudette) mutedildir lakin hararete meyli vardır ve ikinci dereceye varıncaya kadar rutubeti vardır. Huziler derler ki harşef soğuk ve yaştır. Mesih der ki harşef fiillerinde kuşkonmaz (hilyevn) gibidir ve birinci derecede sıcak ve yaştır. Ve bir başka taife dediler ki birinci derecede sıcak ve ikinci derecede yaştır. Ve Calinus'a nispet olundu ki harşef ikinci derecede sıcaktır. Kanun sahibi der ki benim katımda harşefin cinsleri çoktur, her bir cinsin bir türlü tabiatı vardır, bütünü aynı tabiat üzere değildir. Az temizler ve kurutuculuğu vardır ve letafeti dahi vardır, latif eder. Ve Huziler dediler ki harşef sevda hasıl eder (tevlid eder) ve o taife haktan ve doğrudan uzak oldular. Harşef saçkırana (daü's-salebe) faydalıdır ve suyu ile baş yıkansa biti yani kehleyi katleder (öldürür). Ve harşef sidik söktürmesi hasebiyle ve hassası hasebiyle koltukta olan kötü kokuyu izale eder. Şişlikleri (evramı) eritir (tahlil eder). Sert kaşıntılara harşefin suyu faydalıdır. Suyu baştan kepeği giderir. Harşef ve hususan harşefin dağlısı mide bulantısı (gaseyan) getirir ve hususan kökü ve sakızı ziyade bulandırıcıdır ve o sakıza kenger-zed denilir. Cinsel ilişkiyi (bahı) ziyade eder ve sidik söktürür ve pis kokulu sidiği ihraç eder, tabiatı yumuşatır, balgamı ihraç eder. Ve şarap ile içilse karnı tutar (kabız eder).
[İbni Sina - El Kanun Fittıb]
Harşuf:
Mutedildir ve hararette ve rutubette ikincide ve bazıları derler ki yaştır evvelde ve hem dediler ki soğuk yaştır lakin harareti fazladır kuşkonmazdan.
[Kitab-ı Güzide-i İlm-i Tıb]
Harşef:
O, bir ottur ki sınıfları çoktur. Bazısının yaprakları yassıdır. Ve bazısı siyah ve kalındır. Bir arşın kadarı uzanır ve çiçekleri kızıldır ve bütünü ele yapışır onun. Ve onun kozaları vardır. Su ile doludur. Yazda yetişir. Ve tadı kesicidir. Ve pişmezden evvel tadında acılık vardır. O, sıcak ve kurudur ikincinin evvelinde. Yelleri çözer ve yemeği hazmeder ve bozuk hıltları ihraç eder ve bedenin ve terin kokusunu iyi eder ve saçkıranı zail eder sürmek ile. Ve o sevda hasıl eder. Ve sirkencübin onun ıslah edicisidir. Ve zekeri(penisi) gayetle tahriklendirir.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Harşef:
Kenger otu ki dikenli ot derler ve bostani ki enginar dahi derler tabiatı Mesih'in sözü üzere evvel derecede sıcak ve yaştır tabiatı yumuşatır ama şarapla içirseler tutar (kabız eder) Razi'nin sözü üzere cinsel ilişkiyi (bahı) ziyade eder zira böbrek ve mesaneyi kızdırır ve koltuk kokusunu dahi zail eder ve sidik söktürür hassadır bunun en iyisi odur ki pişirdiklerinde sıcak otlar katalar balgamı sürer ve bağırsak yaralarına dahi muvafıktır.
[Tuhfe]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Ayak ağrısı ki nikrisdür ve siñirlerüñ zahmetini tahrik ider bu cihetden gayet habisdür. Enginar tabiatı harr u yabisdür ma'deye hayli kuvvet virür ve cimaa dahi kuvvet virür.
[Ahmet Şeyhzade - Tabibname]
[Ahmet Şeyhzade - Tabibname]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.
