🔹 HÜNNAP (Zizyphus jujuba / Ünnâb)
Premium içerikte minik bir süpriz var, ilginç bir bilgi ve bulunabilir bişey. Çok, çok faydalı da olabilir bir gün :)

Hünnabın tabiatı sıcak ve nemlidir. Adamın hararetini giderir gıdası azdır.
[Ahmet Şeyhzâde - Tabîbnâme]

Soğuktur evvelkide, mutedildir rutubette ve kurulukta, meyillidir azıcık rutubete, hazmı müşkildir, gıdası azdır, yaramazdır mideye, faydalıdır böbrekler ağrısına dahi göğse ve akciğere, kanı inceltir.
[İbnü'n-Nefîs - Şerh-i Mûcez fi't-Tıbb]

Hünnap balgami kan olur.
[Müntehab-ı Şifâ]

Hünnap
Veli hünnabın oldu tabiatı soğuk
Bedende kan eyler pak ve safi
Veli eyler karında marazı tahrik
Ona kişnişli üzümdür ona şafi
[Nazmü't-Tabâyi']

Hünnap: Mutedildir kanı safrayı sakin eyler göğse akciğere fayda eder öksürüğe faydalıdır meniyi az eyler.
[Mebâhis-i Emrâz]

Nabız uzun olup tez tez atıp sidiği kızıl yahut renginde olup ve gövdesi sıcak ise kan galip gelmesine delildir. Kan alıp ondan sonra bir miktar hünnap şarabı ona iyi gelir.
[Hükemâ-yı Tertîb-i Mu'âlece]

Hünnap: Eğerçi o dahi sıcak ve nemlidir evvelki derecede en doğrusu, lakin hararet bütünüyle galiptir rutubetten.
[Kitab-ı Güzîde-i İlm-i Tıbb]

Hünnap
Mahiyeti Hakkında: Bir nevi ağacın yemişidir ki ekseri Cürcan diyarında ve onun berisinde olur ve berisinde olanlar Cürcaniden daha küçük ve faydada daha az olur.
Seçimi Hakkında: Büyük olanlar en iyisi olur.
Tabiatı Hakkında: Birinci derecede soğuktur ve rutubet kurulukta mutedil ve azıcık rutubete meyillidir.
Fiilleri ve Hassaları Hakkında: Sıcak kanın şiddetine faydalıdır. Ben zannederim ki onun zikrolunan faydası safravi kanı kalınlaştırması/yoğunlaştırması ve yapışkanlaştırması hasebiyledir. Ve bazıları zannettiler onun zikrolunan faydası kanı yıkaması ve temizlemesi ile olur ve ben o kavle meyleylemem. Ve onun gıdalılığı az ve hazmı zordur ve bu babda iyi olan söz Galenos sözüdür, zira o bilgin dedi ki sıhhati korumada ve marazı gidermede hünnapta bir eser görmedim, ancak ondan gördüğüm eser hazım zorluğu ve gıdalılığın azlığıdır. Göğüs Organları Hakkında: Göğse ve akciğere faydalıdır.
Beslenme Organları Hakkında: Mideye kötü ve hazmı zordur.
Boşaltım Organları Hakkında: Tahminen bir kavim dedi ki böbrek ve mesane ağrılarına faydalıdır.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]

Zefizef: Endülüs dilinde hünnaptır.
Hünnap: Hünnap iğdesi Türkçede; kızıl iğde Türkçede; cucuba Frenkçede. Hünnap dedikleri yemiş kızıl iğde gibidir ki ağacı dikenli olur. Alası aşlama olmaktır ve cürcani olmaktır ve taze ve iri ola, ufak olmaya. Tabiatı İbni Baytar sözü üzere birinci derecenin ortasında sıcak ve nemlidir ve harareti rutubetten çoktur. İhtiyarat sözü üzere hararet ve kuruluk ve rutubet ve soğukluk arasında mutedildir. Bazıları evvelde soğuk demişler. Kan galip gelmesini ve hiddetini ve yoğunluğunu giderir ve öksürüğe ve astıma(rebve) ve böbrek ve akciğer ve kavuk ve göğüs ağrılarına fayda eder, zira tutuculuğundan(kabzından) kanı hapsedicidir. Yaş hünnap balgami kan meydana getirir, ama pişirip yeseler veyahut suyunu içseler içi yumuşatır ve hamını pişirmeden yeseler tutar, geç hazmolur. Olmuşu ve suyu kuru öksürüğe ve boğaz irinine ve boğaz ağrısına fayda eder. Mercimek ile pişirip yeseler göğüs irinini giderip içi soğuta. Eğer suyunu gargara eyleseler boğmacaya(hunnâka) iyidir. Sıcak mizaçlıların mizaçlarına uygundur, hususan gül suyu ve şeker ile içeler, gayet faydalıdır. Ve bütün müshil şerbetlerde ve yumuşatıcılarda kullanılır. Miktarı ve yapılışı mahallinde şerh olunur. Ve avratlar lohusalığı halinde pişirdikleri şerbetlerde ekser vilayetlerde bundan katarlar, zira kanın hiddetini sakin eder, söndürür. Şerif ve İbni Baytar sözleri üzere bunun yaprağını kurutup ve ezip yiyici çıbanlarına(âkile) ekseler kurutur, ondurur, ama evvel bal dürtüp ondan üzerine ekeler. Eğer ağacı kabuğunu dövüp üstübeç ile yaramaz kara, azgın çıbanlara ve yaralara vursalar fayda eder. Ve yaprağını pişirip suyuna altmış dirhem şeker katıp birkaç gün bu minval üzere içseler kaşıntıyı giderir, gayet tecrübe edilmiştir. Ve eğer çekirdeğini dövüp ununu soğuk su ile içseler tutar ve bağırsak çıbanlarına dahi uygun ve münasiptir. Ve zamkını dahi içseler bağırsak çıbanlarına müfittir. Ve müshil şerbet içenlerin gönlü bulansa bunun yaprağını çiğneyeler, mide bulantısını giderir. Tarhun dahi böyledir, ama bu hünnap yaprağı tarhundan yeğdir. Hünnap iğdesinin cismi mideye ağırdır ve hazmı geçtir, ancak kişniş üzümü ve siyah üzüm düzeltir. Bazıları hünnap cinsel gücü zayıf ve meniyi az eder derler, ancak yaş yemişler ve şeker ve bal ve nöbet şekeri düzeltir. Hünnap ağacı dibinde ceviz ağacı yaksalar yemiş çok olur. [Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Hünnap: Eğer yeseler ve suyunu içseler iyi hılt eyleye. Ve kan galip gelmesini sakin ede. Öksürük ve astım zahmetine ve böbrek ve kavuk ve göğüs ağrısına fayda ede. Evet yemekten evvel yemek iyidir. Yaş balgam ve kan hasıl eyler. Eğer pişirip yeseler içi yumuşatır. Eğer pişirmeden yeseler ham iken içi tutar. Evet geç hazmolur. Ve kuru öksürüğe ve boğaz irinine begayet fayda eder. Eğer ıslatıp veya pişirip yeseler eğer mercimekle pişirip suyunu içseler göğüs irinini gidere. Ve içi soğuta. Eğer çorbasını gargara etseler boğmacaya fayda ede. Evet çok yemeyeler. Zira yel eyler. Karnı kabartır. Ve meniyi az eyler. Ve cinsel kalkmayı zayıf eder. Sıcak mizaçlı kişilerin mizacını iyi eder. Hususa ki gül suyuyla ve azıcık şekerle kullansalar. Eğer yaprağını kurutsalar ezip eleseler yiyici çıbanlara(âkile) ekseler begayet fayda ede evet gerektir ki evvel bal dürteler ondan sonra ekeler. Eğer ağacı kabuğunu dövüp beraber üstübeç katsalar ve yakı edip yaramaz çıbanlara vursalar iyi eyleye. Eğer yaprağını pişirip suyunu sıksalar günde altmış dirhemini beş güne dek içseler kaşıntıyı gidere. Tecrübe edilmiştir. Eğer hünnap çekirdeğini öğütseler ununu suyla içseler içi tutar. Eğer tamamını öğütüp içseler bağırsak çıbanlarına fayda eder. Eğer pusunu sirkeyle ezip temriyeye(demregüye) dürtseler gidere. Eğer yaprağını çiğneseler müshil otlar içen kişiye fayda ede.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]



Hünnap: Hünnap dedikleri yemişin tabiatı İbni Baytar sözü üzere birinci derecenin ortasında sıcak ve nemlidir. Kan galip gelmesini ve hiddetini ve yoğunluğunu giderir öksürüğe ve astıma ve böbrek ve akciğer ve kavuk ve göğüs ağrılarına fayda eder zira tutuculuktan kanı hapsedicidir. Yaş hünnap balgami kan meydana getirir ama pişirip yeseler veyahut suyunu içseler içi yumuşatır ve hamını pişirmeden yeseler tutar. Eğer suyunu gargara eyleseler boğmacaya verseler iyidir sıcak mizaçlıların mizaçlarına uygundur.
[Hazerfan Hüseyin Efendi - Tuhfetül Eribin Nafia Lir-Ruhani Vet-Tabib]



Hünnap kanın hiddetine ve yoğunluğuna faydalıdır. Eğer deva içerken hünnap yaprağını çiğneseler gönül dönmesini giderir. Hünnap geç hazmolur mideye yaramaz. Hünnap sıcaktır yaştır, onun kim ateşte pişmiş ola süzüp soğutup içince yüreği soğutur. Hünnabın yaprağını suyuyla pişirip beş gün elli dirhem onun suyundan içeler kaşıntıya faydalı ola. Hünnabın yaprağını kurutup ezeler balla yılancık(humre) marazına yakı edeler faydalı ola. Hünnabı çekirdeğiyle dövseler bağırsakta olan çıbana fayda ede.
[Kitab-ı Tıbb]