Dühnü'z-Za'ferân ve Karkumgamâ (Safran Yağı ve Tortusu)
Safran yağı ısıtıcıdır(müsahhindir). Zatülcenpi(Bersamı) olanlara ve göğüs zarı iltihabı(şevsa) ashabına uyutmak(tenvim) için koklatılır, hususen safranın yağı koklatılsa uyutması ziyade olur, nefesi kolaylaştırır ve nefes aletlerini kuvvetlendirir. ...Karkumgama (Safran Yağı Tortusu): Mahiyeti Hakkında: Denildi ki karkumgama, safran yağının tortusuna ıtlak olunur. Seçimi Hakkında: O devanın iyisi güzel kokulu ve ağır, yani ağır ve siyah olup çöpleri olmayanlardır ve ne zaman suya eklense suyu safran rengine boyayanlardır ve keza çiğnense dişleri şiddetli kalıcı boya ile boyayanlardır. Özellikleri Hakkında: Isıtması ve olgunlaştırması(inzacı) olur. Göz Organları Hakkında: Onun kuvveti gözü yıkayıcı/temizleyici(caliye) ve göz karanlığını giderici olur. Boşaltım Organları Hakkında: Sidiği söktürür.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Dühnü’l-haluk: Safran yağıdır. Dühnü’z-za'feran diye zikrolunur. Dühnü’z-za'feran: Safran yağıdır. Farsçada revgan-ı za'feran derler. Kızdırıcıdır. Veremlere ve şişliklere olgunluk(nazc) verir, verem sertliğini(salabetini) giderip yaraları pak eder.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Dühnü’z-za'feran: Safran yağıdır. Kızdırıcıdır, iyi edicidir. Eğer şişliklere vursalar ve yaramaz çıbanlara vursalar fayda ede. Ve rahim katılığuna ve ağzı yumulduğuna fayda eder. Eğer çıbanlara vuracak olurlarsa mum ve safran ve yumurta sarısını katıp kullanalar. Terkibi budur: Üç buçuk rıtl zeytinyağına elli miskal safran katalar. Hareket ettireler. Beş gün koyalar. Ondan sonra süzeler. Ondan sonra safran koyalar. Üç kereye dek böyle edip süzeler. Üzerine kırk miskal mürsafi(mürr) ezip eleyeler. Ve bir sırçalı kap içine koyalar. Ondan sonra kullanalar.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]
Dühnü'z-za'feran: Ona dühnü'l-haluk derler. Sert olan şeylere ve rahim ağrılarına ve kasılmaya/krampa(teşennüce) ve renklerin bozukluğuna faydalıdır. Ve sanatı: Safran, yaban kimyonu(kurdımana) her birinden altı; kasab-ı zerire beş; mürsafi(mürr). Mürsafiden başkasını sirkede dövüp yedi kere ve mürsafiyi bir kere, sonra pişirip kullansalar zikrolunan şeylere faydalıdır.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Dühnü’z-za'feran: Safran yağına dühn-i haluk dahi derler. Zira haluk dedikleri güzel kokulu terkip gibi kızıllığı ve sarılığı vardır. Safran yağı ikinci derecede sıcak ve kurudur. Sinirleri yumuşatır, uyku getirir, bedeni kızdırır, zatülcenp(bersam) hastalığı olan kimsenin burun deliklerini onunla yağlasalar fayda eyleye. Çıbanları pak eder, rahmi yumuşatır ve katılığını giderir ve rahimde olan yaramaz sivilceleri ve çıbanları iyi eder. Kadın bu yağdan götürünse (vajinal fitil) bu faydaları verir, hususen eğer bal mumu ve ilik ile olursa ziyade fayda eyleye. Bu yağın sanatı budur ki koruk zeytinyağı(zeyt-i infak) veyahut susam yağı(şir-i rugan) veyahut diğer uygun yağlardan üç buçuk ratl yağa elli miskal safran katıp beş gün miktarı daima hareket ettireler(tahrik edeler) ki kuvveti yağa gele, altıncı günde yağı süzüp safranını yabana atalar.
[İbnü’l-Kütbî - Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]
Eğer burun deliğine safran yağı ki kızdırıcıdır ve uyku getiricidir sürtseler veremleri açar. Safran yağı rahmin katılığuna uygundur. Eğer rahimde yaramaz çıban olsa ne zaman mum ve safran karıştırıp bu yağı (kullansalar) kadın kişinin rahmi sertliğini(salabetini) giderir, yani pürüzlülüğünü(huşunetini) giderir. Ve çocuk doğurmada kadının fercinden tez (lavman) etseler tez doğura.
[Kitab-ı Tıbb]