🫙 Yağlar 🫙
Buğday Yağı
Serbest metin
Buğday Yağı
Dühnü'l-kamh: Buğday yağıdır. Farsçada revgan-ı gendüm derler. Temregü içindir. Yapılışı iki nevi olur.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]
Dühnü'l-kamh: Buğday yağıdır. Temregüye fayda eder dürtseler. Terkibi budur: Yüz yirmi dirhem ak arı buğdayı bir ağzı dar kaba koyalar. Ağzına püren koyalar. Ta dökülmeye. Bir çömleği dahi yere gömeler. O bir çömleğin ağzını ona geçireler. Balçıkla kenarlarını sıvayalar. Üzerine ateş yakalar. Bardak ağarınca ondan sonra çömlekten yağı çıkaralar. Kullanalar. Terkibi budur kim, külücürü mermer üzerinde döveler. Üzerine demirden düzelmiş tahtayı kızdırıp koyalar. Damlayan yağını alalar. Ve buğday yağının bir türlü çıkarması dahi böyle olur.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]
Dühn-i bugday: Bu dahi kurutucudur. Nice şeylere lazım olur. Bütün buğdayı bir çömlek içine koyup ağzına şişe imbik koyalar, damıtmalar yağını alıp yerinde kullanalar.
[Hazerfan Hüseyin Efendi - Tuhfetül Eribin Nafia Lir-Ruhani Vet-Tabib]
Dühnü'l-hınta: Buğday yağı. Sıcak ve kuvvetlidir, ziyade hafifletici ve cilalandırıcıdır. Beden içine girip siner. Çıkarmasının yolu budur ki pak olup ayıklanmış buğdaydan bir rıtıl miktarı alıp tîn-i hikmetle sıvanmış şişe içine koyup şişe ağzını lif veyahut iplikler ile veyahut ona benzer nesne ile tıkayalar. Şol veçhile ki şişe baş aşağı konulsa içinden buğday dökülmeye, demir sacı ortasından delip şişeyi baş aşağı deliğe koyup ve şişe etrafına sığır tezekleri koyup yakalar veyahut kömür yakalar ve şişe ağzı altına bir kap koyalar ki ateş yandıkça buğday yağı çıkıp damlaya. Bu yağ temregüye faydalıdır. Bu babda azim devadır. Bazıları dahi şu veçhile çıkarırlar ki buğdayı demir sac üzerine yayup ve üzerine bir sac dahi koyup yukarıdaki sac üzerine ateş korları koyup buğday kızdıkça yağı çıkar. Bu yağ bedende olan iriliklere ve kuru ve kavlamış deri yerlerine faydalı, tecrübe edilmiştir.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]
Bugday yagı çıkarmak keyfiyyeti: Dilediğin kadar buğday alıp sekiz gün ter(arak) içinde ıslatıp sonra eflatuni ile damıtırsın, damıtılanı damıtılmayan üzerine geri koyarsın ta ki yağı sudan ayırıncaya dek.
[Gayetü'l-Münteha]
Dühnü'l-kamh: Buğday yağıdır. Farsçada revgan-ı gendüm derler. Temregü içindir. Yapılışı iki nevi olur.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]
Dühnü'l-kamh: Buğday yağıdır. Temregüye fayda eder dürtseler. Terkibi budur: Yüz yirmi dirhem ak arı buğdayı bir ağzı dar kaba koyalar. Ağzına püren koyalar. Ta dökülmeye. Bir çömleği dahi yere gömeler. O bir çömleğin ağzını ona geçireler. Balçıkla kenarlarını sıvayalar. Üzerine ateş yakalar. Bardak ağarınca ondan sonra çömlekten yağı çıkaralar. Kullanalar. Terkibi budur kim, külücürü mermer üzerinde döveler. Üzerine demirden düzelmiş tahtayı kızdırıp koyalar. Damlayan yağını alalar. Ve buğday yağının bir türlü çıkarması dahi böyle olur.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]
Dühn-i bugday: Bu dahi kurutucudur. Nice şeylere lazım olur. Bütün buğdayı bir çömlek içine koyup ağzına şişe imbik koyalar, damıtmalar yağını alıp yerinde kullanalar.
[Hazerfan Hüseyin Efendi - Tuhfetül Eribin Nafia Lir-Ruhani Vet-Tabib]
Dühnü'l-hınta: Buğday yağı. Sıcak ve kuvvetlidir, ziyade hafifletici ve cilalandırıcıdır. Beden içine girip siner. Çıkarmasının yolu budur ki pak olup ayıklanmış buğdaydan bir rıtıl miktarı alıp tîn-i hikmetle sıvanmış şişe içine koyup şişe ağzını lif veyahut iplikler ile veyahut ona benzer nesne ile tıkayalar. Şol veçhile ki şişe baş aşağı konulsa içinden buğday dökülmeye, demir sacı ortasından delip şişeyi baş aşağı deliğe koyup ve şişe etrafına sığır tezekleri koyup yakalar veyahut kömür yakalar ve şişe ağzı altına bir kap koyalar ki ateş yandıkça buğday yağı çıkıp damlaya. Bu yağ temregüye faydalıdır. Bu babda azim devadır. Bazıları dahi şu veçhile çıkarırlar ki buğdayı demir sac üzerine yayup ve üzerine bir sac dahi koyup yukarıdaki sac üzerine ateş korları koyup buğday kızdıkça yağı çıkar. Bu yağ bedende olan iriliklere ve kuru ve kavlamış deri yerlerine faydalı, tecrübe edilmiştir.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]
Bugday yagı çıkarmak keyfiyyeti: Dilediğin kadar buğday alıp sekiz gün ter(arak) içinde ıslatıp sonra eflatuni ile damıtırsın, damıtılanı damıtılmayan üzerine geri koyarsın ta ki yağı sudan ayırıncaya dek.
[Gayetü'l-Münteha]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.
