Cilt ve Deri Hastalıkları, Cildiye
Kurdeşen / İsilik (Ürtiker)
Serbest metin
Kurdeşen / İsilik (Ürtiker)
Eğer kurdeşen ki kurdeşeni derler yassı yassı kızıllığa maildir, kabarcıklardır ki bazı iri olur gicidir, tarlagandır. Sebebi safravi veya buhardır, alameti sıcak ve kızıl olmak ve tezcek çıkmak. İlacı kan almaktır, eğer gitmezse tekrar kan alalar ve et yemeyeler, sirkeyle mercimek yiyeler. Veyahut tuzlu balgamdandır, buharıdır, alameti aklığa mail olmak ve geceyle katı olmaktır. İlacı balgamı istifrağ etmek yani ishal edici deva ve sirkencübin içmektir, iki kısımda dahi hamam iyidir. Ve dahi demişlerdir ki dereotunu kara üzümle kaynatıp suyunu hamamda bol içse dahi kusa, on yıllık alacayı giderir dahi çok derdine derman olur ve dahi kurdeşeni için denenmiştir. Bol sirke içse gönlünü bulandırır ya kusturur ya sürer halas olur ve dahi kurdeşeni için denenmiştir. Ayva ağacının dibine işeyip dahi karıştırıp o balçığı kurdeşeni olan yerlerine hep süre def ola. Eğer kurdeşeni çıksa, ilaç kan almaktır ve ishal edici deva iyidir, et yemeye.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]
Kurdeşen ki kurdeşi derler pes kızıllığa mail kabarcıklardır ki bazısı iri olur, gicidir gönlü tarlığandır. Ekser vakitte hepsi birden çıkar, kaşıntısı gönül tarlığandırdığı sebeple gecede artık olur. Sebep ekser safravi kan buharıdır, alamet sıcak olmak ve kızıl olmak ve tezcek çıkmak ve gündüz harekete gelmektir. İlaç: Kan almak ve ishal edici deva şerbeti, nar suyu şerbeti ve tatlı şerbeti ve ekşi şerbeti içmek ve et yememek, sirkeyle mercimek, sıcak veya nar tanesi müzevveresi ve sumak müzevveresi ve semizotu müzevveresi kuru kişnişle yemek gerek ve koruk suyu ve kafurlu bambu şekeri tableti istimal etmek gerek. Veya tuzlu balgam buharıdır, alamet rengi aklığa mail olmak ve gece katı olmak. İlaç: Balgamı istifrağ etmek gerek ve ada soğanı sirkencübini içmek ve kereviz suyu ile sirke vurmak ve mercimek müzevveresi, nar tanesi veya sumak yemektir. İki kısmında dahi hamam iğen iyidir.
[Mebahis-i Emraz]
Eğer kurdeşen ki kurdeşeni derler yassı yassı kızıllığa maildir, kabarcıklardır ki bazı iri olur gicidir, tarlagandır. Sebebi safravi veya buhardır, alameti sıcak ve kızıl olmak ve tezcek çıkmak. İlacı kan almaktır, eğer gitmezse tekrar kan alalar ve et yemeyeler, sirkeyle mercimek yiyeler. Veyahut tuzlu balgamdandır, buharıdır, alameti aklığa mail olmak ve geceyle katı olmaktır. İlacı balgamı istifrağ etmek yani ishal edici deva ve sirkencübin içmektir, iki kısımda dahi hamam iyidir. Ve dahi demişlerdir ki dereotunu kara üzümle kaynatıp suyunu hamamda bol içse dahi kusa, on yıllık alacayı giderir dahi çok derdine derman olur ve dahi kurdeşeni için denenmiştir. Bol sirke içse gönlünü bulandırır ya kusturur ya sürer halas olur ve dahi kurdeşeni için denenmiştir. Ayva ağacının dibine işeyip dahi karıştırıp o balçığı kurdeşeni olan yerlerine hep süre def ola. Eğer kurdeşeni çıksa, ilaç kan almaktır ve ishal edici deva iyidir, et yemeye.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]
Kurdeşen ki kurdeşi derler pes kızıllığa mail kabarcıklardır ki bazısı iri olur, gicidir gönlü tarlığandır. Ekser vakitte hepsi birden çıkar, kaşıntısı gönül tarlığandırdığı sebeple gecede artık olur. Sebep ekser safravi kan buharıdır, alamet sıcak olmak ve kızıl olmak ve tezcek çıkmak ve gündüz harekete gelmektir. İlaç: Kan almak ve ishal edici deva şerbeti, nar suyu şerbeti ve tatlı şerbeti ve ekşi şerbeti içmek ve et yememek, sirkeyle mercimek, sıcak veya nar tanesi müzevveresi ve sumak müzevveresi ve semizotu müzevveresi kuru kişnişle yemek gerek ve koruk suyu ve kafurlu bambu şekeri tableti istimal etmek gerek. Veya tuzlu balgam buharıdır, alamet rengi aklığa mail olmak ve gece katı olmak. İlaç: Balgamı istifrağ etmek gerek ve ada soğanı sirkencübini içmek ve kereviz suyu ile sirke vurmak ve mercimek müzevveresi, nar tanesi veya sumak yemektir. İki kısmında dahi hamam iğen iyidir.
[Mebahis-i Emraz]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Kurdeşen / İsilik (Şerâ / Şerey)
Eger şerâ ki kurdaşeni derler yassı yassı kızıllıga mâʾildür, kabarcıklardur ki baʾzı iri olur gicidür, tarlagandurur. Sebebi safrâvî yâ buhârdur, ʿalâmeti issi ve kızıl olmak ve tîzcek çıkmak.ʿİlâcı kan almakdur, eger gitmezse tekrâr kan alalar ve et yemeyeler, sirkeyle mercimek yiyeler. Veyâhûd tuzlu balgamdandur, buhârıdur, ʿalâmeti aklıga mâʾil olmakdur ve geceyle katı olmakdur.ʿİlâcı balgamı istifrâg etmek yaʿni müshil ve sikencübîn içmekdür, iki kısımda dahı hammâm eyüdür. Ve dahı demişlerdür ki torak otını kara üzümle kaynadup suyın hammâmda vâfir içse dahı kusa, on yıllık bahakı giderür dahı çok derdine dermân olur ve dahı kurdaşeni içün mücerrebdür. Vâfir sirke içse göñlüni bulandurur yâ kusdurur yâ sürer halâs olur ve dahı kurdaşeni içün mücerrebdür. Ayva agacınuñ dibine işeyüp dahı karışdurup ol balçıgı kurdaşeni olan yerlerine hep süre defʿ ola. Eger kurdaşeni çıksa, ʿilâc kan almakdur ve müshil eyüdür, et yemeye.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]
Eger şerâ ki kurdaşeni derler yassı yassı kızıllıga mâʾildür, kabarcıklardur ki baʾzı iri olur gicidür, tarlagandurur. Sebebi safrâvî yâ buhârdur, ʿalâmeti issi ve kızıl olmak ve tîzcek çıkmak.ʿİlâcı kan almakdur, eger gitmezse tekrâr kan alalar ve et yemeyeler, sirkeyle mercimek yiyeler. Veyâhûd tuzlu balgamdandur, buhârıdur, ʿalâmeti aklıga mâʾil olmakdur ve geceyle katı olmakdur.ʿİlâcı balgamı istifrâg etmek yaʿni müshil ve sikencübîn içmekdür, iki kısımda dahı hammâm eyüdür. Ve dahı demişlerdür ki torak otını kara üzümle kaynadup suyın hammâmda vâfir içse dahı kusa, on yıllık bahakı giderür dahı çok derdine dermân olur ve dahı kurdaşeni içün mücerrebdür. Vâfir sirke içse göñlüni bulandurur yâ kusdurur yâ sürer halâs olur ve dahı kurdaşeni içün mücerrebdür. Ayva agacınuñ dibine işeyüp dahı karışdurup ol balçıgı kurdaşeni olan yerlerine hep süre defʿ ola. Eger kurdaşeni çıksa, ʿilâc kan almakdur ve müshil eyüdür, et yemeye.
[Mir Salih B. Havabin - Risâle fi't-Tıb]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.