Diş Hastalıkları / Diş Bölümü
Diş Kamaşması
Serbest metin
Diş Kamaşması
Bunun sebebi irilik verir nesnedir büzücülüğü / kabızlığı ile ya ekşiliği ile ya kekreliği ile. ( büzücü(kabız) ve ekşi ve kekre/buruk olan nesneler dişin sathını iri edip yumuşaklığını giderir ama ekşi olan Hafif(latif) ve hızlı olup diş üstünde eğlenmese kamaştırmaz sirke gibi.) Bu pürüzlendirici/sertleştirici(muhaşşin) ya hariçten varid ola ya mideden yukarı çıka ve gah olur kusma akabinde (Ne zaman ekşi nesne kussa) olur. Bunun ilacı semizotu çiğnemektir ya ağaç zamkını çiğnemektir ve ceviz ve badem ve Hindistan cevizi çiğnemektir ve tuz şiddetli şekilde faydalıdır ve sağılmış süt ile mazmaza faydalıdır. Eğer sual olunursa diş kamaşmak eğer soğukluktan olursa semizotu çiğnemek faydalı olmaz, eğer hararetten olursa tuz ve zamk ve ceviz ve Hindistan cevizi(narcil) faydalı olmaz; biz deriz ki: Diş kamaşmak soğukluktan olur ekşi ve büzücü(kabız) ve kekre/buruk(afıs) yemekten olduğu gibi. Lakin faydalı olur semizotu çiğnemek yapışkan olduğu sebebiyle ve yumuşaklık ihdas ettiği sebebiyle ki sertlik/pürüzlülüğün(huşunetin) zıddıdır ki yakın sebeptir. Ve bunculayın tuz faydalı olur. Zira sertlik/pürüzlülüğü izale etmek ile hararet ihdas eder.
[Şerhi Mücez Fittıb]
Fesleğen(Badruc): Eğer çiğneseler diş kamaşmasını gidere ve akciğer ve göğüste sonradan olan yaşlıkları kurutur. Ayva: Çekirdeğinin içini ve sıvısını(luabını) çiğneseler diş kamaşmasını gidere. Limon: Tohumunu çiğneseler ekşisinden olan diş kamaşmasını gidere. Diş kamaşmak ilacı için tedbirdir: Semizotu(bakletü’l-hamka), şeftali(huh), limon çekirdeği.
[Hasan B. Abdurrahman - Tercüme-i Mâ-Lâ Yesa‘u’t-Tabîbe Cehluhu]
Semizotu tohumu(Tohmekan) diş kamaştığını giderir.
Bunun sebebi irilik verir nesnedir büzücülüğü / kabızlığı ile ya ekşiliği ile ya kekreliği ile. ( büzücü(kabız) ve ekşi ve kekre/buruk olan nesneler dişin sathını iri edip yumuşaklığını giderir ama ekşi olan Hafif(latif) ve hızlı olup diş üstünde eğlenmese kamaştırmaz sirke gibi.) Bu pürüzlendirici/sertleştirici(muhaşşin) ya hariçten varid ola ya mideden yukarı çıka ve gah olur kusma akabinde (Ne zaman ekşi nesne kussa) olur. Bunun ilacı semizotu çiğnemektir ya ağaç zamkını çiğnemektir ve ceviz ve badem ve Hindistan cevizi çiğnemektir ve tuz şiddetli şekilde faydalıdır ve sağılmış süt ile mazmaza faydalıdır. Eğer sual olunursa diş kamaşmak eğer soğukluktan olursa semizotu çiğnemek faydalı olmaz, eğer hararetten olursa tuz ve zamk ve ceviz ve Hindistan cevizi(narcil) faydalı olmaz; biz deriz ki: Diş kamaşmak soğukluktan olur ekşi ve büzücü(kabız) ve kekre/buruk(afıs) yemekten olduğu gibi. Lakin faydalı olur semizotu çiğnemek yapışkan olduğu sebebiyle ve yumuşaklık ihdas ettiği sebebiyle ki sertlik/pürüzlülüğün(huşunetin) zıddıdır ki yakın sebeptir. Ve bunculayın tuz faydalı olur. Zira sertlik/pürüzlülüğü izale etmek ile hararet ihdas eder.
[Şerhi Mücez Fittıb]
Fesleğen(Badruc): Eğer çiğneseler diş kamaşmasını gidere ve akciğer ve göğüste sonradan olan yaşlıkları kurutur. Ayva: Çekirdeğinin içini ve sıvısını(luabını) çiğneseler diş kamaşmasını gidere. Limon: Tohumunu çiğneseler ekşisinden olan diş kamaşmasını gidere. Diş kamaşmak ilacı için tedbirdir: Semizotu(bakletü’l-hamka), şeftali(huh), limon çekirdeği.
[Hasan B. Abdurrahman - Tercüme-i Mâ-Lâ Yesa‘u’t-Tabîbe Cehluhu]
Semizotu tohumu(Tohmekan) diş kamaştığını giderir.
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Diş Kamaşması
Bunuñ sebebi irilik virür nesnedür ḳabżı ile yā ekşiligi ile yā kekreligi ile. (Ḳābıż ve ḥāmıż ve afıṣ olan nesneler dişüñ saṭḥı iri idüp melāsetini giderür ammā ḥāmıż olan laṭīf ve serī olup diş üstinde eklenmese ḳamaşdurmaz sirke gibi.) Bu muḫaşşin yā ḫāricden vārid ola yā mideden ṣuūd ide ve gāh olur ḳay aḳabınca (Ḳaçan ekşi nesne ḳusa.) olur. Bunuñ ilācı baḳla-i ḥamḳā (semiz otu) çiynemekdür yā aġac ṣamġını çiynemekdür ve ceviz ve bādām ve Hindistān cevizi çiynemekdür ve ṭuz şedīdü’n-nefdür ve mażmaża ṣaġılmış süd ile nāfidür. Eger suāl olınursa diş ḳamaşmaḳ eger bürūdetden olursa baḳlatu’l-ḥamḳā çiynemek nāfi olmaz, eger ḥarāretden olursa ṭuz ve ṣamġ ve ceviz ve nārcīl nāfi olmaz; biz eyidürüz: Diş ḳamaşmaḳ bürūdetden olur ḥāmıż (ekşiliği fazla olan) ve ḳābıż ve afıṣ yimekden olduġı gibi. Lākin nāfi olur baḳlatu’l-ḥamḳā çiynemek lezic (yapışkan) olduġı içün ve melāset (yumuşaklık) iḥdāŝ itdügi içün ki żıdd-ı ḫuşūnetdür ki sebeb-i ḳarībdür. Ve buncılayın ṭuz nāfi olur. Zīrā ḫuşūnet izāle itmek ile ḥarāret iḥdāŝ ider.
[Şerhi Mücez Fittıb]
Bunuñ sebebi irilik virür nesnedür ḳabżı ile yā ekşiligi ile yā kekreligi ile. (Ḳābıż ve ḥāmıż ve afıṣ olan nesneler dişüñ saṭḥı iri idüp melāsetini giderür ammā ḥāmıż olan laṭīf ve serī olup diş üstinde eklenmese ḳamaşdurmaz sirke gibi.) Bu muḫaşşin yā ḫāricden vārid ola yā mideden ṣuūd ide ve gāh olur ḳay aḳabınca (Ḳaçan ekşi nesne ḳusa.) olur. Bunuñ ilācı baḳla-i ḥamḳā (semiz otu) çiynemekdür yā aġac ṣamġını çiynemekdür ve ceviz ve bādām ve Hindistān cevizi çiynemekdür ve ṭuz şedīdü’n-nefdür ve mażmaża ṣaġılmış süd ile nāfidür. Eger suāl olınursa diş ḳamaşmaḳ eger bürūdetden olursa baḳlatu’l-ḥamḳā çiynemek nāfi olmaz, eger ḥarāretden olursa ṭuz ve ṣamġ ve ceviz ve nārcīl nāfi olmaz; biz eyidürüz: Diş ḳamaşmaḳ bürūdetden olur ḥāmıż (ekşiliği fazla olan) ve ḳābıż ve afıṣ yimekden olduġı gibi. Lākin nāfi olur baḳlatu’l-ḥamḳā çiynemek lezic (yapışkan) olduġı içün ve melāset (yumuşaklık) iḥdāŝ itdügi içün ki żıdd-ı ḫuşūnetdür ki sebeb-i ḳarībdür. Ve buncılayın ṭuz nāfi olur. Zīrā ḫuşūnet izāle itmek ile ḥarāret iḥdāŝ ider.
[Şerhi Mücez Fittıb]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.