Hastaların ve Yaşlıların Tedbirleri
Buhran (Kriz, Nöbet, Hastalığın Ağır Zamanı)
Serbest metin
Buhran (Kriz, Nöbet, Hastalığın Ağır Zamanı)
Buhran, hastalık sırasındaki doğru tedavi ve tutumu gösterir. Buhran, vücudun savunma gücü ile hastalık maddesinin savaşmasına denir; vücudun gücü galip gelirse hasta iyileşir, hastalık maddesi galip gelirse hasta hayatını kaybeder. Buhran vakti geldiğinde belirtiler; burun kanaması, idrar artışı veya terleme yoluyla ortaya çıkar. Hastalıkların belirtileri genellikle geceleri artar.
Hastalığın üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci, dokuzuncu, on birinci, on üçüncü, on yedinci, on sekizinci, yirmi birinci, yirmi dördüncü, yirmi yedinci, otuz birinci, otuz dördüncü, otuz yedinci ve kırkıncı günleri önemlidir. Ancak en iyi buhran dördüncü, yedinci, otuz birinci, otuz dördüncü, otuz yedinci ve kırkıncı günlerde olandır. Eksik buhran ise üçüncü, beşinci, dokuzuncu, on üçüncü veya on yedinci günlerde gerçekleşendir. Kötü buhran altıncı, yedinci, sekizinci, onuncu, on ikinci, on beşinci, on altıncı veya on dokuzuncu günlerde olandır. Hekim Hipokrat, kırk günden sonra gerçekleşen buhranın pek bir önemi olmadığını söyler. Buhranın detayları çok fazladır ancak burada kısaca özetlenmiştir.
[Havabi - Risale fi't-Tıb]
Buhrana Delalet Eden Semptomlar: Buhrana işaret eden belirtiler şunlardır: Terleme, zamansız gelen üşüme, burun kanaması, fazla miktarda kusma, aniden başlayan baş ağrısı, ortada bir sebep yokken gelişen nefes darlığı, aşırı uykusuzluk, kalp çarpıntısı, ağrısız bir şekilde kasık bölgesinin şişmesi, zihin bulanıklığı, sebepsiz yere gece ortaya çıkan şiddetli kaygı (anksiyete), ateş nöbetinin beklenenden önce gelmesi, ağrı olmadan gözden aniden yaş akması, gözde iltihap yokken her iki gözde de kızarıklık olması, alt çenede titreme ve düzensiz hareketler, havada uçan veya parlayan hayali şeyler görme (halüsinasyon), elmacık kemiklerinde ve burun ucunda aniden oluşan kızarıklık ve kulak arkasında şişkinliktir.
[Galenos Külliyatı]
Buhran, hastalık sırasındaki doğru tedavi ve tutumu gösterir. Buhran, vücudun savunma gücü ile hastalık maddesinin savaşmasına denir; vücudun gücü galip gelirse hasta iyileşir, hastalık maddesi galip gelirse hasta hayatını kaybeder. Buhran vakti geldiğinde belirtiler; burun kanaması, idrar artışı veya terleme yoluyla ortaya çıkar. Hastalıkların belirtileri genellikle geceleri artar.
Hastalığın üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci, dokuzuncu, on birinci, on üçüncü, on yedinci, on sekizinci, yirmi birinci, yirmi dördüncü, yirmi yedinci, otuz birinci, otuz dördüncü, otuz yedinci ve kırkıncı günleri önemlidir. Ancak en iyi buhran dördüncü, yedinci, otuz birinci, otuz dördüncü, otuz yedinci ve kırkıncı günlerde olandır. Eksik buhran ise üçüncü, beşinci, dokuzuncu, on üçüncü veya on yedinci günlerde gerçekleşendir. Kötü buhran altıncı, yedinci, sekizinci, onuncu, on ikinci, on beşinci, on altıncı veya on dokuzuncu günlerde olandır. Hekim Hipokrat, kırk günden sonra gerçekleşen buhranın pek bir önemi olmadığını söyler. Buhranın detayları çok fazladır ancak burada kısaca özetlenmiştir.
[Havabi - Risale fi't-Tıb]
Buhrana Delalet Eden Semptomlar: Buhrana işaret eden belirtiler şunlardır: Terleme, zamansız gelen üşüme, burun kanaması, fazla miktarda kusma, aniden başlayan baş ağrısı, ortada bir sebep yokken gelişen nefes darlığı, aşırı uykusuzluk, kalp çarpıntısı, ağrısız bir şekilde kasık bölgesinin şişmesi, zihin bulanıklığı, sebepsiz yere gece ortaya çıkan şiddetli kaygı (anksiyete), ateş nöbetinin beklenenden önce gelmesi, ağrı olmadan gözden aniden yaş akması, gözde iltihap yokken her iki gözde de kızarıklık olması, alt çenede titreme ve düzensiz hareketler, havada uçan veya parlayan hayali şeyler görme (halüsinasyon), elmacık kemiklerinde ve burun ucunda aniden oluşan kızarıklık ve kulak arkasında şişkinliktir.
[Galenos Külliyatı]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Buhran (Kriz, Nöbet, Hastalığın Ağır Zamanı)
Buhrân eylemeklik tedbîrin bildürür. Buhrân madde ile tabî'at çekişdügine derler, tabî'at galib olursa sıhhat olur, madde galib olursa helak eder. Buhrân vakti olıcak sayru hablar buhrânun koyusı ru'afla olur ya'nî burın kanıyla olur andan kıyas ile olandur, andan idrarı bevlle olandur, andan terle olandur, dükeli sayruluklar gece ziyade olur. Üçünci ve dördinci, beşinci ve altıncı ve yedinci, tokuzuncı, on birinci, on üçünci, on yedinci, on sekizinci, yigirmi birinci, yigirmi dördünci, yigirmi yedinci, otuz birinci, otuz dördünci, otuz yedinci, kırkıncı ammâ, buhrân eyüsi oldur ki dördüncide ve yedincide ve otuz birinci, otuz dördünci, otuz yedinci, kırkıncıda ola ve nakıs buhrân oldur ki üçünde veya beşinde veya tokuzında veya on üçünde veya on yedisinde ola. Yavuz buhrân oldur ki altıda yâ yedide yâ sekizde ola yâ onında yâ on ikide yâ on beşinde yâ on altıda yâ on tokuzında ola. Bûkrat hekîm eydür kırk günden soñra olan buhrâna i'tibar yokdur ve buhrânun tafsîlleri gâyet çokdur ammâ, bunda ihtisar olındı.
[Havabi - Risale fi't-Tıb]
Buhrân eylemeklik tedbîrin bildürür. Buhrân madde ile tabî'at çekişdügine derler, tabî'at galib olursa sıhhat olur, madde galib olursa helak eder. Buhrân vakti olıcak sayru hablar buhrânun koyusı ru'afla olur ya'nî burın kanıyla olur andan kıyas ile olandur, andan idrarı bevlle olandur, andan terle olandur, dükeli sayruluklar gece ziyade olur. Üçünci ve dördinci, beşinci ve altıncı ve yedinci, tokuzuncı, on birinci, on üçünci, on yedinci, on sekizinci, yigirmi birinci, yigirmi dördünci, yigirmi yedinci, otuz birinci, otuz dördünci, otuz yedinci, kırkıncı ammâ, buhrân eyüsi oldur ki dördüncide ve yedincide ve otuz birinci, otuz dördünci, otuz yedinci, kırkıncıda ola ve nakıs buhrân oldur ki üçünde veya beşinde veya tokuzında veya on üçünde veya on yedisinde ola. Yavuz buhrân oldur ki altıda yâ yedide yâ sekizde ola yâ onında yâ on ikide yâ on beşinde yâ on altıda yâ on tokuzında ola. Bûkrat hekîm eydür kırk günden soñra olan buhrâna i'tibar yokdur ve buhrânun tafsîlleri gâyet çokdur ammâ, bunda ihtisar olındı.
[Havabi - Risale fi't-Tıb]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.