🍆 Hadak (Yaban Patlıcanı)
Solanum incanum (Palestine Nightshade)
Hadak: Yabani patlıcanı derler. Farsçada badıncan-ı berri ve badıncan-ı yabani derler. Rumiler agriyu melitcani derler. Dört cins olur. Üç nevi Mısır'da ve Hicaz ve Habeş’te ve Yemen’de olur. Habeş ve Yemen’de olan nevi ile elbiseler(esbâb) yıkarlar. Ve Hicaz’da olan nevi küçük olur, safi diken olur. O vilayette akrep dikeni(şevketü’l-akreb) derler. Akrep sokanlara ilacı bununla ederler. İsmine ırsım derler. Ve Mısır’da olan nevi pelesenk olduğu Aynü’ş-şems nam mahalde çok olur. Adamotu(Lüffâh) yemişi gibi yemişi olur. Bu vilayette olan yabani patlıcanı bu nevidir. Eğer bunu basurlar(bevâsîr) için tütsü eyleseler gayet faydalıdır. Ve zeytinyağı içinde kavurup o yağı ağrıyan kulağa damlatsalar ağrısını sakin eder. Haysal: Yabani patlıcanıdır. İşbu babda hadak diye zikrolunmuştur. ... Irsım: Yabani patlıcanıdır. Yemen’de yabani patlıcana ırsım derler. Hı babında hadak diye zikrolunmuştur. ... Kasnisun: Yabani patlıcanıdır. Endülüslüler mer'afi dahi derler. Kokusu tere kokusuna benzer. Dioskorides ve İbni Baytar kavli üzere anaraki dahi derler. Zeytin kadar dikenli yemişi olur, çınar kozağına benzer. Eğer yemişini dövüp şarapla balgami şişlere vursalar fayda eder. Eğer yaprağını ezip göze sürme eyleseler düşen akı dahi İhtiyarat kavli üzere gidere.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]

Hadak: Bazıları buna yaban patlıcanıdır derler. Eğer tütsü eyleseler basurlara(bevâsıra) begayet fayda ede. Tecrübe edilmiştir. Eğer zeytinyağı içinde kavursalar o zeytinyağını ağrıyan kulağa damlatsalar ağrısını sakin eyleye. Ve bunun üzerinde dikencikleri olur. O dikencikleri dövseler akrep soktuğu yere vursalar fayda ede.
...
Kazisun (Kazitun): Yabani patlıcanıdır. Bazıları der ki, bir ottur ki, çok yaprakları olur. Yerden yukarı bir arşın biter. Kokusu tere kokusuna benzer. Değirmi yemişleri olur. Çınar kozağına benzer. Ya büyücek zeytine benzer. Dikenlice olur. Eğer yemişini dövüp şarapla karıştırıp balgami şişlere vursalar fayda ede. Eğer yaprağını kurutsalar ezip göze sürme etseler gözde olan aklığı gidere. Ve gözü keskin ede. Ve yaşlarını kese. Tecrübe edilmiştir.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]

Hadak: Bir ottur ki Kudüs'te ve Hicaz'da olur. Ve patlıcana benzer lakin ondan büyüktür. Ve yemişi tatula(cevz-i mâsil) gibidir lakin dikeni ve tohumu olmaz. Ve yayda bulunur ve tez bozulur. O, sıcak ve kurudur üçüncüde. Sabun yerini tutar, elbiselerin(esbâbın) kirini kazır ve basurları(bevâsiri) zail eder tütsü eylemek ile, hususa Kudüs'te olanı. Ve akrep ısırmasına faydalıdır sürmek ile, hususa Hicazi olanı. Ve ne zaman ki onun yemişini pişirseler ve zeytinyağında veya gayrı yağlarda onunla karıştırılırsa yorgunluğu(a'yâyı) çözer ve bedene kuvvet verir. Ve bal ile kurtları düşürür beraber götürmek ile. Ve bir kavilde demişler ki onun içmekliği hatardır insanı zahmetli eder. Sirkencübin onun düzelticisidir. Ve hadaka patlıcan dahi derler.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Hadak: Patlıcanın ismidir. Gah olur patlıcana benzer bir nebata dahi hadak derler. O nebat Şam-ı Şerif yerlerinden gavr dedikleri yerlerde çok biter, meşhur patlıcandan büyüklüğü ziyade olur ve dikeni olur. Kuds-i Şerif halkı ona yabani patlıcanı derler ama Hicaz’da bulunanı ziyade küçük olur. Hicaz ehli ona akrep dikeni derler. İkisinin dahi ceviz kadar yeşil yemişi olur. Yemişi tamam erişince sarı olur. Şam halkı giysilerini onunla yıkarlar, giysileri ağartır zira temizlemesi/yıkaması(cilâ etmesi) vardır. Tabiatı ikinci derece ahirinde sıcak ve kurudur, temizleyicidir/yıkayıcıdır(cilâ edicidür). Eğer yemişi ile basur çıbanlarına tütsü etseler gidere, tecrübe edilmiştir ve Hicaz’da olanının yaprağından veyahut yemişinden veyahut kökünden akrep ve yılan sokan kimse yese filhal iyi ede, tecrübe edilmiştir. Eğer yemişini zeytinyağı içinde kavursalar ve kulak içine damlatsalar filhal ağrısını sakin eyleye.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]