🌿 Gıdalar ve Bitkiler 🌿
Macrotyloma Uniflorum - Hint Maşı
Serbest metin
Macrotyloma uniflorum (Eski botanik adıyla: Dolichos biflorus) bitkisi. İngilizcede "Horse Gram", Hintçede "Kulthi" veya "Kollu"
Habbü’l-kalet: Irak ehli Hint maşı diye isimlendirirler. Maş, Türkçede fiğ dedikleri daneye benzer bir danedir. Çeşm-zen ki göze koyarlar onun büyük olan danesine ziyade benzer ama bu büyücektir ve yıldıraması ziyadedir. Rengi göklüğe meyilli siyahtır ve siyahlığa meyilli kızıldır. Keçiboynuzu dedikleri yemişin çekirdeği gibidir ama ondan bir miktar beyaza meyillidir. Keten tohumuna benzer ama büyücektir. Lezzeti tatlıdır. Isırıp tadılsa harareti belli olur. Tabiatı üçüncü derecede sıcaktır. Böbrekte olan taşları ziyade acayip ufaklar. Bazıları derler ki Hint ehli bu daneleri dövüp kesmesini ve yumuşatmasını murat ettikleri taş üzerine koyarlar. Yumuşayıp murat üzere keserler(kat' ederler). Hıçkırığı keser. Şerbet miktarı yarım dirhemden bir dirheme kadardır. Turp suyu ile kullanalar. Minhac nam kitap sahibi bu devayı soğuk ve rutubetlidir/yaştır diye zikreyledi. Basur çıbanlarına sürmek(tılâ etmek) ile iyidir, fayda eder. Ama erlik suyunu kurutur.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]
Habbü’l-kalet: Irak ehli Hint maşı diye isimlendirirler. Maş, Türkçede fiğ dedikleri daneye benzer bir danedir. Çeşm-zen ki göze koyarlar onun büyük olan danesine ziyade benzer ama bu büyücektir ve yıldıraması ziyadedir. Rengi göklüğe meyilli siyahtır ve siyahlığa meyilli kızıldır. Keçiboynuzu dedikleri yemişin çekirdeği gibidir ama ondan bir miktar beyaza meyillidir. Keten tohumuna benzer ama büyücektir. Lezzeti tatlıdır. Isırıp tadılsa harareti belli olur. Tabiatı üçüncü derecede sıcaktır. Böbrekte olan taşları ziyade acayip ufaklar. Bazıları derler ki Hint ehli bu daneleri dövüp kesmesini ve yumuşatmasını murat ettikleri taş üzerine koyarlar. Yumuşayıp murat üzere keserler(kat' ederler). Hıçkırığı keser. Şerbet miktarı yarım dirhemden bir dirheme kadardır. Turp suyu ile kullanalar. Minhac nam kitap sahibi bu devayı soğuk ve rutubetlidir/yaştır diye zikreyledi. Basur çıbanlarına sürmek(tılâ etmek) ile iyidir, fayda eder. Ama erlik suyunu kurutur.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Macrotyloma uniflorum
Habbü’l-kalet: Tâ'ife-i Irâk mâş-ı Hindî deyü tesmiye ederler. Mâş, Türkîde fik dedükleri dâneye beñzer bir dânedür. Çeşm-zen ki göze korlar anuñ büyük olan dânesine ziyâde beñzer ammâ bu büyücekdür ve yıldıraması ziyâdedür. Reñgi göklüge mâyil siyâhdur ve siyâhlıga mâyil kızıldur. Keçi boynuzı dedükleri yemişüñ çekirdegi gibidür ammâ andan bir mikdâr beyâza mâyildür. Kettân tohmına beñzer ammâ büyücekdür. Lezzeti tatludur. Isırup tadılsa harâreti bellü olur. Tabî'atı derece-i sâlisede hârr dur. Bögrekde olan taşları ziyâde aceb ufaklar. Ba'zılar derler ki tâ'ife-i Hind bu dâneleri dögüp kesmesini ve yumşatmasını murâd etdükleri taş üzerine korlar. Yumşayup murâd üzere kat' ederler. Hıçkırıgı kat' eder. Mikdâr-ı şerbeti nısf dirhemden bir dirheme dekdür. Turb suyı ile isti'mâl edeler. Minhâc nâm kitâb sâhibi bu devâyı bârid-i ratbdur deyü zikr eyledi. Bevâsîr çıbanlarına tılâ etmekle eyüdür, nef' eder. Ammâ erlik suyın kurudur.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]
Habbü’l-kalet: Tâ'ife-i Irâk mâş-ı Hindî deyü tesmiye ederler. Mâş, Türkîde fik dedükleri dâneye beñzer bir dânedür. Çeşm-zen ki göze korlar anuñ büyük olan dânesine ziyâde beñzer ammâ bu büyücekdür ve yıldıraması ziyâdedür. Reñgi göklüge mâyil siyâhdur ve siyâhlıga mâyil kızıldur. Keçi boynuzı dedükleri yemişüñ çekirdegi gibidür ammâ andan bir mikdâr beyâza mâyildür. Kettân tohmına beñzer ammâ büyücekdür. Lezzeti tatludur. Isırup tadılsa harâreti bellü olur. Tabî'atı derece-i sâlisede hârr dur. Bögrekde olan taşları ziyâde aceb ufaklar. Ba'zılar derler ki tâ'ife-i Hind bu dâneleri dögüp kesmesini ve yumşatmasını murâd etdükleri taş üzerine korlar. Yumşayup murâd üzere kat' ederler. Hıçkırıgı kat' eder. Mikdâr-ı şerbeti nısf dirhemden bir dirheme dekdür. Turb suyı ile isti'mâl edeler. Minhâc nâm kitâb sâhibi bu devâyı bârid-i ratbdur deyü zikr eyledi. Bevâsîr çıbanlarına tılâ etmekle eyüdür, nef' eder. Ammâ erlik suyın kurudur.
[Hasan B. Abdurrahmân - Ma la yesaüt tabibe cehluhu]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.