Dağ Sultanı, Orman Hanımelisi, Talak Otu (Sarîmetü’l-cedî, Lonicera caprifolium)
Lonicera caprifolium / Lonicera japonica
Dağ sultanı derler bir ottur. Boğum boğum budakları olur ve akça çiçeği olur, kakneç gibi ufacık yemişi olur. Endülüs tabipleri dağ sultanı (sultanü’l-cebel) derler, yaprağı sarmaşığa benzer. Galenos'un sözüne göre üçüncü derecede sıcak ve kurudur. Ve İbni Baytar kules çeşididir demiş ve yemişi dahi ona benzer. İhtiyarat sahibi bu ota dalak (talak) otu derler, der. Eğer bunun tohumundan otuz dirhemini bir nice gün şarapla içerler ise, dalak rahatsızlığını giderir, idrar söktürür (sidiği yürütür), içi yumuşatır ve bebeğin sonunu (doğum veya çocuk düşürme) çıkartır ve astım(nefes darlığı,"rebv") illetine dahi fayda eder. Eğer bunun tohumundan ak şarapla kırk güne dek içseler dalağı yumuşatır ve atık-fazlalık maddeleri (artık hıltları) idrar ve dışkı yollarından çıkarır ve nefes darlığına (usr-ı nefese) dahi fayda eder. Eğer avratlar içseler pak ede. Bu otu koyun yese dalağı giderir, çoban boğazlayıp dalağını bulmaz.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]

Dağ sultanı derler bir ottur. Boğum boğum budakları olur. Yoğun akça çiçeği olur. Ufacık çiçekleri olur. Eğer bir nice gün otuz dirhem tohumundan şarapla içseler dalağı gidere. Ve sidiği yürüte (idrar söktürür). Ve içi yumuşata. Ve bebeğin sonunu çıkara. Ve astım(nefes darlığı,"rebv") zahmetine fayda ede. Eğer bir dirhem tohumundan ak şarapla kırk güne dek içseler dalağı yumuşata ve artık hıltları çıkara ve nefes darlığına (usr-ı nefese) fayda ede, gidere.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]

Orman Hanımelisi (Sarîmetü'l-cedî): Ona at sultanı (sultanü'l-hayl) derler. Endülüs ehli katında o bir ottur sarmaşık (leblab) gibi. İkinci derecede sıcak ve kurudur. Yapışkan hıltları, astımı(nefes darlığı,"rebv"), tıkanıklıkları (süddeleri), zehirleri ve cinsel zayıflığı (za'f-ı bâhı) yok eder. Onun böbreklere zararı vardır. Hünnap düzelticisidir. Ve şerbeti: İkiye dektir.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]

Endülüs vilayetinde dağ sultanı (sultanü'l-cebel) demekle meşhur ottur. Yaprağı büyük sarmaşık yaprağına benzer ancak ondan küçüktür. Yoğun kıvamlı/kalın (galiz) ve boğumlu budakları vardır, yanında ne tarz ağaç olursa ona sarmaşır. Hoş kokulu beyaz çiçeği vardır. Çiçekten sonra sarmaşık yemişi gibi yemişi olur. Yemişinde yapışkanlık ve dili incitir belli keskinlik vardır. Dağlarda ve diğer iri ve pürtük yerlerde biter, kökünden faydalanılmaz. Tabiatı üçüncü derecenin evvelinde sıcak ve kurudur. Ama harareti daha kuvvetlidir. Tohumu sidiği yürütür (idrar söktürür) ve karnı yumuşatır. İçmekle dalağı giderir ve bebeğin sonunu çıkarır. Eğer tütsü edinseler astım(nefes darlığı,"rebv") hastalığı olanlara fayda eyleye. Eğer tohumundan bir miskal miktara yarım ratl ak şarap katıp bolca işetip fazlalıkları/atık-fazlalık maddeleri (fazlâtı) çıkarmakla dalağı gidere, denenmiştir. Güçle nefes alana dahi içirirler. Eğer avratlar içseler veyahut pişirilmişinin içine otursalar rahimlerini pak eyleye. Çiçeği beyne (dimağa) fayda edip nefse kuvvet verir. Bir şekilde çiçeğini koklayan kimse bedeninde kuvvet ve neşe yani işe ve güce yakışmak bulur ve cimayı hatıra getirir.
[İbnü’l-Kütbî - Ma La Yesaü't-Tabibe Cehluhu]

Dalak otu. Tabiatı, harareti ve kuruluğu birinci derecededir. Faydası, eğer bu otun tohumunu kurutup ve dövüp toz etseler ve daha sonra kırk gün miktarı bir dirhem kullansalar dalak tıkanıklıklarını (süddelerini) açıp böbrekte ve mesanede (kavukta) olan taşları eritip/çözüp ve idrar söktürür ve göğüs illetlerine dahi faydalıdır ve öksürüğe dahi son derece fayda eder. Eğer damıtıp suyunu içseler zikredilen faydaları işler. Eğer kaynatıp suyunu göz şişliklerine vursalar dahi faydalıdır. Eğer şerbet edip içseler yine bu faydaları işler. Ve zikrolunan otu su ile ve bir miktar süt ile pişirip karaciğer şişliklerine yakı etseler karaciğer şişliğini eritip/çözüp (tahlil edip) ve ağrılarını dindirir. Söz konusu ot şişlikler hususunda büyük ilaçtır ve Latin hekimleri arasında son derece aziz ottur. Eğer zikrolunan otun çiçeğini taze iken toplayıp gölgede kurutup dövüp merhemlere katsalar, daha sonra şişlikler üzerine vursalar şişlikleri eritip/çözüp elemini defeder. Eğer söz konusu otun yaprağını şarap ile kaynatıp daha sonra süzüp balmumuyla ve zeytinyağıyla karıştırıp ve bir miktar terebentin (terementi) ile merhem edip kullansalar zikredilen illetlerde ziyadesiyle makbul devadır.
[Terceme-i Cedîde Fi'l-Havâssi'l-Müfrede]