🌿 Gıdalar ve Bitkiler 🌿
Dikenli Vatoz (Şifnîn-i Bahrî, Dasyatis pastinaca)
Serbest metin
Dikenli Vatoz (Şifnîn-i Bahrî, Dasyatis pastinaca)
Şifnin-i bahri: Deniz güvercini derler, kanadı olduğu içindir, ama uçmaz. Kuyruklu balıktır ve kuyruğu diken veya deniz yarasası isimleri vardır Türkçe'de.. Bu balık denizde olur bir balıktır. Kanadı ve rengi ve kendisi yarasaya benzer, ama yarasadan büyük olur. Kuyruğu sıçan kuyruğuna benzer, ucunda dikeni olur, iğne gibi adamı vurur, gayet ıstırap verir. İhtiyarat ve Şerif sözü: eğer bir er ve eğer bir kadın bir yere işese, o işedikleri yere bunun dikenini kosalar madem ki o diken o mevkide ola, onların mesanesi ve sidik yolları acıya ve ıstırap vere, ta o mevkiden gidermeyince sakin olmaya ve bir kişinin yastığı altına kosalar, asla uyumaya ve bir ağaç dibine dikse yani gömseler o ağacı kuruta ve evde gömseler o ev halkı dağıla. Ve bu balığı yakıp külünü iki kişinin arasına saçsalar ayrı düşeler. İbni Baytar ve Mihraris sözü: bunu bir kimsenin başı altına kosalar asla uyumak kabil değildir.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]
Şefnin-i bahri: Denizde olur bir hayvandır. Kanadı ve kendi ve rengi yarasaya benzer. Evet kuyruğu sıçan kuyruğuna benzer. Ucunda dikeni olur. İğne ucuna benzer. Eğer ağrır dişe döküverseler tez çıkara. Eğer avrat veya er bir yere işese o işediği yere bunun dikenciğini dökükosalar madem ki o dikencik orada durur, mesanesi ve sidik yolu gayet acıya, gidermeyince sakin olmaya. Eğer bir kişinin yastığı altına kosalar asla uyumaya gidermeyince. Eğer dövseler bir ağaç dibine gömükosalar o ağaç kuruya. Eğer eve gömükosalar o evdeki halk dağıla. Eğer yakıp külünü iki kişinin arasına saçsalar ayrılalar, ayrıtlaşa, çekişeler.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]
Bu şefnin-i bahri yani deniz şefnini değil, normal kara şefninidir.
Şefnin: Irak lügatinde, debasi, derler. O, bir beyaz kuştur. Boynunun çevresi siyahtır. Ve ona güvercin derler. Hacimde tahtalı güvercinden daha büyüktür. Üçüncüde sıcak ve kurudur. Irak'ta mesken tutar ve kış zamanında Necd'e gider. O, gıda suyunu(keymus) islah eder, tamamını kana dönüştürür ve bedene yapışanı çeker ve son derece kilo aldırıcıdır(semizleticidir) ve azayı ve titremeyi ve felci ve dil zayıflığını kurutur. Ve sıcak mizaçlılara zararı vardır. Tatlı şeyler islah edicisidir. O, sütün yıkayıcılığını giderir.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Şefnin-i bahri: Deryada olur kırlangıca benzer bir hayvandır. İki kanadı vardır ve rengi dahi onun gibidir. Sıçan gibi uzun kuyruğu olur, dibinde iğne gibi dikeni vardır. Onunla soksa ziyade elem verir. Bazı hassaları ki Arapça kitapta zikrolunmuş akıl ile irat olunduğundan gayrı akla muvafık olmamakla tercüme olunmadı.
[Hasan B. Abdurrahman - Tercüme-i Mâ-Lâ Yesa‘u’t-Tabîbe Cehluhu]
Şifnin-i bahri: Deniz güvercini derler, kanadı olduğu içindir, ama uçmaz. Kuyruklu balıktır ve kuyruğu diken veya deniz yarasası isimleri vardır Türkçe'de.. Bu balık denizde olur bir balıktır. Kanadı ve rengi ve kendisi yarasaya benzer, ama yarasadan büyük olur. Kuyruğu sıçan kuyruğuna benzer, ucunda dikeni olur, iğne gibi adamı vurur, gayet ıstırap verir. İhtiyarat ve Şerif sözü: eğer bir er ve eğer bir kadın bir yere işese, o işedikleri yere bunun dikenini kosalar madem ki o diken o mevkide ola, onların mesanesi ve sidik yolları acıya ve ıstırap vere, ta o mevkiden gidermeyince sakin olmaya ve bir kişinin yastığı altına kosalar, asla uyumaya ve bir ağaç dibine dikse yani gömseler o ağacı kuruta ve evde gömseler o ev halkı dağıla. Ve bu balığı yakıp külünü iki kişinin arasına saçsalar ayrı düşeler. İbni Baytar ve Mihraris sözü: bunu bir kimsenin başı altına kosalar asla uyumak kabil değildir.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]
Şefnin-i bahri: Denizde olur bir hayvandır. Kanadı ve kendi ve rengi yarasaya benzer. Evet kuyruğu sıçan kuyruğuna benzer. Ucunda dikeni olur. İğne ucuna benzer. Eğer ağrır dişe döküverseler tez çıkara. Eğer avrat veya er bir yere işese o işediği yere bunun dikenciğini dökükosalar madem ki o dikencik orada durur, mesanesi ve sidik yolu gayet acıya, gidermeyince sakin olmaya. Eğer bir kişinin yastığı altına kosalar asla uyumaya gidermeyince. Eğer dövseler bir ağaç dibine gömükosalar o ağaç kuruya. Eğer eve gömükosalar o evdeki halk dağıla. Eğer yakıp külünü iki kişinin arasına saçsalar ayrılalar, ayrıtlaşa, çekişeler.
[İbni Baytar - Kitabü'l-Cami Fi'l-Müfredat]
Bu şefnin-i bahri yani deniz şefnini değil, normal kara şefninidir.
Şefnin: Irak lügatinde, debasi, derler. O, bir beyaz kuştur. Boynunun çevresi siyahtır. Ve ona güvercin derler. Hacimde tahtalı güvercinden daha büyüktür. Üçüncüde sıcak ve kurudur. Irak'ta mesken tutar ve kış zamanında Necd'e gider. O, gıda suyunu(keymus) islah eder, tamamını kana dönüştürür ve bedene yapışanı çeker ve son derece kilo aldırıcıdır(semizleticidir) ve azayı ve titremeyi ve felci ve dil zayıflığını kurutur. Ve sıcak mizaçlılara zararı vardır. Tatlı şeyler islah edicisidir. O, sütün yıkayıcılığını giderir.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Şefnin-i bahri: Deryada olur kırlangıca benzer bir hayvandır. İki kanadı vardır ve rengi dahi onun gibidir. Sıçan gibi uzun kuyruğu olur, dibinde iğne gibi dikeni vardır. Onunla soksa ziyade elem verir. Bazı hassaları ki Arapça kitapta zikrolunmuş akıl ile irat olunduğundan gayrı akla muvafık olmamakla tercüme olunmadı.
[Hasan B. Abdurrahman - Tercüme-i Mâ-Lâ Yesa‘u’t-Tabîbe Cehluhu]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Dikenli Vatoz (Şifnîn-i Bahrî)
Şifnîn-i bahrî: Yemâme-i bahrî derler, kanadı oldugıyçündür, ammâ uçmaz. Kuyruklı balıkdur Türkî; deniz yarasası Türkî; kuyrugı diken Türkî; deniz ejderi Türkî; deniz engeregi dahı derler Türkî; deniz ʿakrebi dahı derler Türkî; kanadlu balık Türkî; hûtü’n-nesr ʿArabî; abrak Endülüs; abrîk Diskûrîdûs; derâkûsâlisâ Rûmî; tarâkûmârînû Efrencî; pâstanâkâmârînû Lâtîn. Bu balık denizde olur bir balıkdur. Kanadı ve levni ve kendüsi yarasaya benzer, ammâ yarasadan büyük olur. Kuyrugı sıçan kuyrugına benzer, ucında dikeni olur, igne gibi âdemi urur, gâyet ıztırâb verür. Kavl-i İhtiyârât ve Şerîf eger bir er ve eger bir ʿavrat bir yere tebevvül eylese, o tebevvül eyledükleri yere bunun dikenini kosalar mâdâm ki o diken ol mevziʿde ola, anlarun kavugı ve sidigi yolları acıya ve ıztırâb vere, tâ ol mevziʿden gidermeyince sâkin olmaya ve bir kişinün yasdugı altına kosalar, aslâ uyumaya ve bir agaç dibine dikse yaʿnî gömseler ol agacı kuruda ve evde gömseler ol ev halkı dagıla. Ve bu balıgı yakup külini iki kişinün arasına saçsalar ayru düşeler. Kavl-i İbni Baytâr ve Mihrârîs bunı bir kimesnenün başı altına kosalar aslâ uyumak kâbil degildür.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]
Şifnîn-i bahrî: Yemâme-i bahrî derler, kanadı oldugıyçündür, ammâ uçmaz. Kuyruklı balıkdur Türkî; deniz yarasası Türkî; kuyrugı diken Türkî; deniz ejderi Türkî; deniz engeregi dahı derler Türkî; deniz ʿakrebi dahı derler Türkî; kanadlu balık Türkî; hûtü’n-nesr ʿArabî; abrak Endülüs; abrîk Diskûrîdûs; derâkûsâlisâ Rûmî; tarâkûmârînû Efrencî; pâstanâkâmârînû Lâtîn. Bu balık denizde olur bir balıkdur. Kanadı ve levni ve kendüsi yarasaya benzer, ammâ yarasadan büyük olur. Kuyrugı sıçan kuyrugına benzer, ucında dikeni olur, igne gibi âdemi urur, gâyet ıztırâb verür. Kavl-i İhtiyârât ve Şerîf eger bir er ve eger bir ʿavrat bir yere tebevvül eylese, o tebevvül eyledükleri yere bunun dikenini kosalar mâdâm ki o diken ol mevziʿde ola, anlarun kavugı ve sidigi yolları acıya ve ıztırâb vere, tâ ol mevziʿden gidermeyince sâkin olmaya ve bir kişinün yasdugı altına kosalar, aslâ uyumaya ve bir agaç dibine dikse yaʿnî gömseler ol agacı kuruda ve evde gömseler ol ev halkı dagıla. Ve bu balıgı yakup külini iki kişinün arasına saçsalar ayru düşeler. Kavl-i İbni Baytâr ve Mihrârîs bunı bir kimesnenün başı altına kosalar aslâ uyumak kâbil degildür.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü'l-Edviye]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.