🌿 Gıdalar ve Bitkiler 🌿
Kuş Üzümü
Serbest metin
Kuş Üzümü / Kişmiş
Zante currant
Kışmış: Kuş üzümü Türki; küçük üzüm Türki; kişmiş Farisi. En iyisi siyah ve çekirdeksiz ola, Horasan ve Tebriz üzümü ola. İshak'ın sözü üzere tabiatı ikinci derecede sıcak ve evvelde nemlidir. Birinci kuvveti göğsü ve akciğeri yelmeşik rutubetlerden pak eder. Razi'nin sözü üzere bu üzümün tadı diğer kuru üzümlerden yeğdir ve faydası dahi onlara yakındır ve balgami öksürüğe faydalıdır. İbni Maseveyh'in sözü üzere gıdayı çok verir. Ebu Cerih'in sözü üzere eğer pişmiş suyunu içseler tabiatı mülâyim eder ve soğuk mizaçlılara muvafıktır. Şerbet miktarı yirmi dirhemdir. Ziyadesi sıcak mizaca şiddet verir ve kanı yakar, ancak semizotu suyu ıslah eder. Bunun bedeli çekirdeği ayıklanmış siyah üzümdür.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Kişmiş: Kuş üzümünün tabiatı ikinci derecede sıcak ve evvelde nemlidir. Birinci kuvveti göğsü ve akciğeri yelmeşik rutubetlerden pak eder. Razi'nin sözü, bu üzümün tadı diğer kuru üzümlerden yeğdir ve faydası dahi onlara yakındır ve balgami öksürüğe faydalıdır. İbn Maseveyh'in sözü, çok gıda verir ve pişmiş suyunu içseler tabiatı mülâyim eder ve soğuk mizaçlılara muvafıktır. Bunun bedeli çekirdeği ayıklanmış siyah üzümdür. Şerbet miktarı yirmi dirhemdir. Ziyadesi sıcak mizaca şiddet verir ve kanı yakar ancak semizotu suyu ıslah eder.
[Hazerfan Hüseyin Efendi - Tuhfetül Eribin Nafia Lir-Ruhani Vet-Tabib]
Kişmiş: Farsçadan Arapçalaştırılmış isimdir. Murat pilavlara koydukları ufak kuş üzümüdür ki çekirdeği yoktur. Birkaç türlüdür: Siyahı, kızılı, yeşili ve beyazı dahi olur. Bazıları derler her renk bir çeşittir ve bazıları derler kurumasına göredir. Siyahından maada ki siyahı çeşide göredir, pes derler ki şol ki asmasında iken güneşte kurumuş ola kızıl odur ve şol ki asmasında iken gölgede kurumuş ola yeşili odur ve şol ki evlerde yayılıp kurumuş ola beyaz ve sarı olur. İyisi Horasan'dan getirdikleridir. Siyahı Horasan'da olmaz, Bağdat caniblerinde Hit ve bilâd-ı Rebî'a dedikleri vilayetlerde çok olur. Siyahı cümlesinden daha sıcaktır, ondan sonra kızılı, ondan sonra yeşili, ondan sonra sarısı, ondan sonra beyazıdır. Kuş üzümü diğer kuru üzümlerden daha hafiftir. Bir miktar ishal edici kuvveti dahi vardır ve diğer kuru üzümlerden bunun mideden çıkması daha kolaydır. Kuş üzümünün ıslatılmışının, hususan yeşilinin suyu göğse ve öksürüğe fayda eder, şu vecihle ki kuş üzümünü su ile pişirip ondan sonra suyundan bir cüz ve peynir şekerinden bir cüz alıp ateşte kıvama getirip kullanalar. Çok kullanmak, hususan siyahını kanı yakar. Mizaçları sıcak olanlara yaramazdır ama mizaçları soğuk ve balgamlı olanlara faydalıdır. Bütün kuş üzümleri cimayı tahrik eder.
[Hasan B. Abdurrahman - Tercüme-i Mâ-Lâ Yesa‘u’t-Tabîbe Cehluhu]
Zante currant
Kışmış: Kuş üzümü Türki; küçük üzüm Türki; kişmiş Farisi. En iyisi siyah ve çekirdeksiz ola, Horasan ve Tebriz üzümü ola. İshak'ın sözü üzere tabiatı ikinci derecede sıcak ve evvelde nemlidir. Birinci kuvveti göğsü ve akciğeri yelmeşik rutubetlerden pak eder. Razi'nin sözü üzere bu üzümün tadı diğer kuru üzümlerden yeğdir ve faydası dahi onlara yakındır ve balgami öksürüğe faydalıdır. İbni Maseveyh'in sözü üzere gıdayı çok verir. Ebu Cerih'in sözü üzere eğer pişmiş suyunu içseler tabiatı mülâyim eder ve soğuk mizaçlılara muvafıktır. Şerbet miktarı yirmi dirhemdir. Ziyadesi sıcak mizaca şiddet verir ve kanı yakar, ancak semizotu suyu ıslah eder. Bunun bedeli çekirdeği ayıklanmış siyah üzümdür.
[Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Kişmiş: Kuş üzümünün tabiatı ikinci derecede sıcak ve evvelde nemlidir. Birinci kuvveti göğsü ve akciğeri yelmeşik rutubetlerden pak eder. Razi'nin sözü, bu üzümün tadı diğer kuru üzümlerden yeğdir ve faydası dahi onlara yakındır ve balgami öksürüğe faydalıdır. İbn Maseveyh'in sözü, çok gıda verir ve pişmiş suyunu içseler tabiatı mülâyim eder ve soğuk mizaçlılara muvafıktır. Bunun bedeli çekirdeği ayıklanmış siyah üzümdür. Şerbet miktarı yirmi dirhemdir. Ziyadesi sıcak mizaca şiddet verir ve kanı yakar ancak semizotu suyu ıslah eder.
[Hazerfan Hüseyin Efendi - Tuhfetül Eribin Nafia Lir-Ruhani Vet-Tabib]
Kişmiş: Farsçadan Arapçalaştırılmış isimdir. Murat pilavlara koydukları ufak kuş üzümüdür ki çekirdeği yoktur. Birkaç türlüdür: Siyahı, kızılı, yeşili ve beyazı dahi olur. Bazıları derler her renk bir çeşittir ve bazıları derler kurumasına göredir. Siyahından maada ki siyahı çeşide göredir, pes derler ki şol ki asmasında iken güneşte kurumuş ola kızıl odur ve şol ki asmasında iken gölgede kurumuş ola yeşili odur ve şol ki evlerde yayılıp kurumuş ola beyaz ve sarı olur. İyisi Horasan'dan getirdikleridir. Siyahı Horasan'da olmaz, Bağdat caniblerinde Hit ve bilâd-ı Rebî'a dedikleri vilayetlerde çok olur. Siyahı cümlesinden daha sıcaktır, ondan sonra kızılı, ondan sonra yeşili, ondan sonra sarısı, ondan sonra beyazıdır. Kuş üzümü diğer kuru üzümlerden daha hafiftir. Bir miktar ishal edici kuvveti dahi vardır ve diğer kuru üzümlerden bunun mideden çıkması daha kolaydır. Kuş üzümünün ıslatılmışının, hususan yeşilinin suyu göğse ve öksürüğe fayda eder, şu vecihle ki kuş üzümünü su ile pişirip ondan sonra suyundan bir cüz ve peynir şekerinden bir cüz alıp ateşte kıvama getirip kullanalar. Çok kullanmak, hususan siyahını kanı yakar. Mizaçları sıcak olanlara yaramazdır ama mizaçları soğuk ve balgamlı olanlara faydalıdır. Bütün kuş üzümleri cimayı tahrik eder.
[Hasan B. Abdurrahman - Tercüme-i Mâ-Lâ Yesa‘u’t-Tabîbe Cehluhu]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Kuş Üzümü / Kişmiş
Kışmış: Kuş üzümi Türkî; küçük üzüm Türkî; kişmiş Fârisî; kışmışâ Süryânî; istinefîdî Rûmî; kôrendî Rûmî. Efrencîler pâsa peçûle derler. A'lâsı siyâh ve çekirdeksiz ola, Horâsân ve Tebrîz üzümi ola. İshak kavli üzere tabî'atı ikinci derecede hâr ve evvelde ratbdur. Kuvvet-i evvelîsi sadrı ve öykeni rutûbât-ı lezcden pâk eder. Râzî kavli üzere bu üzümün tu'mı sâ'ir kuru üzümlerden yegdür ve nef'i dahi anlara yakındur ve balgamî öksürüge nâfi'dür. İbni Mâseveyh kavli üzere gıdâyı çok verür. Ebû Cerîh kavli üzere eger bişmiş suyını içseler tabî'atı mülâyim eder ve bârid mizâclulara muvâfıkdur. Mikdâr-ı şerbeti yigirmi dirhemdür. Ziyâdesi issi mizâca hiddet verür ve kanı yakar, illâ semüz ot suyı ıslâh eder. Bunun bedeli çekirdegi ayıtgenmiş siyâh üzümdür. [Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Kışmış: Kuş üzümi Türkî; küçük üzüm Türkî; kişmiş Fârisî; kışmışâ Süryânî; istinefîdî Rûmî; kôrendî Rûmî. Efrencîler pâsa peçûle derler. A'lâsı siyâh ve çekirdeksiz ola, Horâsân ve Tebrîz üzümi ola. İshak kavli üzere tabî'atı ikinci derecede hâr ve evvelde ratbdur. Kuvvet-i evvelîsi sadrı ve öykeni rutûbât-ı lezcden pâk eder. Râzî kavli üzere bu üzümün tu'mı sâ'ir kuru üzümlerden yegdür ve nef'i dahi anlara yakındur ve balgamî öksürüge nâfi'dür. İbni Mâseveyh kavli üzere gıdâyı çok verür. Ebû Cerîh kavli üzere eger bişmiş suyını içseler tabî'atı mülâyim eder ve bârid mizâclulara muvâfıkdur. Mikdâr-ı şerbeti yigirmi dirhemdür. Ziyâdesi issi mizâca hiddet verür ve kanı yakar, illâ semüz ot suyı ıslâh eder. Bunun bedeli çekirdegi ayıtgenmiş siyâh üzümdür. [Sakızlı İsa Efendi - Nizamü’l-Edviye]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.